Week 1 - werkcollege
Slaapbol/bolpapaver
- Morfine, codeine en noscapine
- Hoestprikkel dempen en pijnstilling
- Sytnhese producten: morfine, fentanyl, loperamide
Een van de eerste medicinale plant is misschien wel de slaapbol of bolpapaver. Deze plant
wordt toegepast bij twee verschillende aandoeningen, namelijk bij pijn en
slapeloosheid/stress/nervositeit. Dus extracten van deze plant worden dus gebruikt bij
pijnstilling en sedatie.
De zaden van de slaapbol worden maanzaad genoemd en wordt in het dagelijks leven
toegepast in de bakkerij voor op brood of gebak. Consumptie van veel maanzaad kan niet
leiden tot effect omdat de concentratie van de inhoudsstoffen daar te klein voor is. Wel kan
men positief getest worden op een drugtest.
De gedroogde latex van de bolpapaver wordt opium genoemd en hier worden de
inhoudsstoffen van de plant uit geëxtraheerd. De belangrijkste inhoudsstoffen van de
slaapbol zijn morfine, codeïne en noscapine. Deze 3 inhoudsstoffen hebben gemeen dat ze
alle drie de hoesprikkel remmen en (in mindere of meer maten) een pijnstillend effect
hebben. (Deze stoffen hebben affiniteit voor de opioïde- of opiaatreceptoren in de hersenen,
ruggenmerg en in mindere maten in het maagdarm kanaal). Noscapine en codeïne zijn vrij
verkrijgbaar bij de drogist of in de apotheek als een middel tegen het hoesten. (Bijwerkingen
zijn sufheid/slaperigheid en darmverstoppingen).
Uit morfine werd heroïne gesynthetiseerd. Er werd vermeend dat dit middel veilig zou zijn en
zeer effectief zou zijn bij de onderdrukking van de hoestprikkel. Heroïne was veel beter
werkzaam dan morfine omdat het beter opgenomen kon worden vanwege de verhoogde
lipofiliteit. Heroïne bezit 2 acetyl-groepen die voor de hoger lipofiliteit zorgen. Deze twee
groepen worden in het lichaam van het molecuul afgebroken waardoor er weer morfine
ontstaat. Heroïne is dus een pro-drug van morfine. Dit middel werd uiteindelijk van de markt
gehaald omdat het middel zeer verslavend is en kan leiden tot ademstilstand. In het geval
van ademstilstand kan er intraveneus naloxon toegediend worden die heroïnen
wegconcurreert van de opiaatreceptoren. De affiniteit voor de opiaatreceptoren van naloxon
is groter dan dat van heroïne (en andere opiaten) en kan dus gebruikt worden als antidote bij
overdosering.
Synthese opiaten
Fentanyl = sterke pijnstiller
Loperamide = diarree remmer
Wilgenbast
- Salicylzuur
- Vroeger: pijn en koorts, nu: tegen wratten en acne, andere concentraties
- Synthese producten: aspirine, acetylsalicylzuur
- Eerst voor pijn en koorts. Later door bijwerkingen alleen om hartinfarcten en
beroerten te voorkomen
1
Slaapbol/bolpapaver
- Morfine, codeine en noscapine
- Hoestprikkel dempen en pijnstilling
- Sytnhese producten: morfine, fentanyl, loperamide
Een van de eerste medicinale plant is misschien wel de slaapbol of bolpapaver. Deze plant
wordt toegepast bij twee verschillende aandoeningen, namelijk bij pijn en
slapeloosheid/stress/nervositeit. Dus extracten van deze plant worden dus gebruikt bij
pijnstilling en sedatie.
De zaden van de slaapbol worden maanzaad genoemd en wordt in het dagelijks leven
toegepast in de bakkerij voor op brood of gebak. Consumptie van veel maanzaad kan niet
leiden tot effect omdat de concentratie van de inhoudsstoffen daar te klein voor is. Wel kan
men positief getest worden op een drugtest.
De gedroogde latex van de bolpapaver wordt opium genoemd en hier worden de
inhoudsstoffen van de plant uit geëxtraheerd. De belangrijkste inhoudsstoffen van de
slaapbol zijn morfine, codeïne en noscapine. Deze 3 inhoudsstoffen hebben gemeen dat ze
alle drie de hoesprikkel remmen en (in mindere of meer maten) een pijnstillend effect
hebben. (Deze stoffen hebben affiniteit voor de opioïde- of opiaatreceptoren in de hersenen,
ruggenmerg en in mindere maten in het maagdarm kanaal). Noscapine en codeïne zijn vrij
verkrijgbaar bij de drogist of in de apotheek als een middel tegen het hoesten. (Bijwerkingen
zijn sufheid/slaperigheid en darmverstoppingen).
Uit morfine werd heroïne gesynthetiseerd. Er werd vermeend dat dit middel veilig zou zijn en
zeer effectief zou zijn bij de onderdrukking van de hoestprikkel. Heroïne was veel beter
werkzaam dan morfine omdat het beter opgenomen kon worden vanwege de verhoogde
lipofiliteit. Heroïne bezit 2 acetyl-groepen die voor de hoger lipofiliteit zorgen. Deze twee
groepen worden in het lichaam van het molecuul afgebroken waardoor er weer morfine
ontstaat. Heroïne is dus een pro-drug van morfine. Dit middel werd uiteindelijk van de markt
gehaald omdat het middel zeer verslavend is en kan leiden tot ademstilstand. In het geval
van ademstilstand kan er intraveneus naloxon toegediend worden die heroïnen
wegconcurreert van de opiaatreceptoren. De affiniteit voor de opiaatreceptoren van naloxon
is groter dan dat van heroïne (en andere opiaten) en kan dus gebruikt worden als antidote bij
overdosering.
Synthese opiaten
Fentanyl = sterke pijnstiller
Loperamide = diarree remmer
Wilgenbast
- Salicylzuur
- Vroeger: pijn en koorts, nu: tegen wratten en acne, andere concentraties
- Synthese producten: aspirine, acetylsalicylzuur
- Eerst voor pijn en koorts. Later door bijwerkingen alleen om hartinfarcten en
beroerten te voorkomen
1
