SAMENVATTING GRONDWETTELIJK RECHT

STAATSRECHT BEHRENDT


Inleidend deel
Bekendmaking & inwerkingtreding van rechtsnormen
 Bekendmaking in vorm bij wet bepaald (Art 190 GW)
 In publicatieblad
 In Belgisch Staatsblad bij openbaar belang
 Principe in BS : integraal of gedeeltelijk
 Inwerkingtreding van normen binnen Belgische rechtsorde
 Gemeente : 5e dag
 Vlaamse provincie : 5e dag
 Waalse provincie : 8e dag
 Uitvoerende normen van openbaar belang : 10 e dag
 Federale wettelijke normen : 10e dag
 Tiendagenregel
 GW normen : dag zelf van bekendmaking
 Regels met terugwerkende kracht
 Fasen van grondwetherzieningen & staatshervormingen
 Grondwetsherzieningen : 1893 , 1920, 1970, 1980, 1988, 1993, 2014
 Staatshervormingen : 1970, 1980, 1988, 1993, 2001, 2014

De organen
Wetgevende macht
Inleidende afdeling
 Art 33 GW
 Verbod referendum, toegelaten volksraadpleging als GW uitdrukkelijk voorziet (indicatief)
 Federaal niveau : volksraadpleging ontoelaatbaar (koningskwestie)
 Art 36 GW
 Art 115 GW e.v.

Federale wetgevende macht
 Bicameralisme : tweekamerstructuur
 Samenstelling Kamer van volksvertegenwoordigers
 150 Leden (Art 63 GW)
 Kieskringen & verdeling zetels sinds BHV
 10 kieskringen (1 / provincie) + 1 Brussel Hoofdstad = 11 kieskringen
 Faciliteitengemeenten van Brusselse rand : Vlaams-Brabant / Brussel-Hoofdstad
 Debat eventuele oprichting federale kieskring : aantal problemen
 Marginale impact
 Elke kiezer 2 stemmen + dubbele kandidatuur (federaal & provinciaal)
 Minorisering Franstaligen -> invoeren taalquota -> miskenning language-blind
 Verdeling afgevaardigden onder kieskringen i.v.m. bevolking
 Geen stemrecht : minderjarigen, veroordeelden, vreemdelingen, staatlozen
 Evenredige vertegenwoordiging (Art 62 GW)

,  Aantal zetels proportioneel met aantal stemmen
 Methode d’Hondt
 Victor d’Hondt
 Stemcijfer = totaal aantal geldige stemmen uitgebracht voor lijst, gedeeld door
1,2,3,4,5
 Kiesdeler
 Toegepast bij alle verkiezingen in België, behalve bij gemeenteraadsverkiezingen
 Kiesdrempel : minstens 5%
 Verdeling van zetels binnen lijsten
 Lijststemmen & voorkeursstemmen
 Verkiesbaarheidscijfer bereiken
 Devolutieve kracht van lijststemmen
 Kiezerskorps & eigenschappen stemming
 Het kiezerskorps (Art 61 GW)
 Belgische burgers, 18j, bevolkingsregister, geen uitsluiting of schorsing
 1948 : algemeen stemrecht voor mannen & vrouwen
 VWEU : Europese burgers actief & passief kiesrecht bij gemeenteraadsverkiezingen in
lidstaat van verblijf
 Eigenschappen van stemming (Art 61 & 62 GW)
 De stemming is gelijk : 1 persoon, 1 stem
 De stemming is verplicht
 De stemming vindt plaats in de gemeente & is geheim
 Verkiesbaarheidsvoorwaarden (Art 64 GW)
 Belgische nationaliteit, woonachtig, 18j, burgerlijke & politieke rechten
 Onderzoek geloofsbrieven (toezicht naleven voorwaarden) (Art 48 GW)
 Duur mandaat federaal volksvertegenwoordiger
 Federale zittingsperiode : 5 jaar
 Kamer om 5 jaar volledig vernieuwd
 Verkiezingen Kamer op zelfde dag als verkiezingen Europees Parlement
 Indeling federale volksvertegenwoordigers in taalgroepen
 Alarmbel, bijzonder wetten, voor de bij de GW bepaalde gevallen
 Taal met welke volksvertegenwoordigers zijn eedaflegging begint
 De jure geen taalkundig neutrale, noch Duitstalige volksvertegenwoordiger
 Samenstelling Senaat
 Verschillende categorieën senatoren
 60 leden : 50 deelstaatsenatoren + 10 gecoöpteerde senatoren (35N, 24F, 1D)
 Verdeling zetels tussen verschillende politieke formaties
 Aanwijzingsvoorwaarden : nationaliteit, bur & pol rechten, 18j , woonachtig
 Mandaat senator & federaal volksvertegenwoordiger onverenigbaar
 Duur mandaat senator : varieert naargelang deelstaat / gecoöpteerd
 Indeling leden senaat in taalgroepen
 Voor de bij de GW bepaalde gevallen (Franse & Nederlandse taalgroep)
 Senator Duitstalige gemeenschap behoort tot geen taalgroep

, Wetgevende vergaderingen van deelgebieden
 Éénkamerstructuur
 Samenstelling Gewestparlementen
 Parlement Waals Gewest
 75 leden rechtstreeks verkozen
 Mechanisme van lijstverbinding & evenredige vertegenwoordiging
 Parlement Brusselse Hoofdstedelijk Gewest
 89 leden rechtstreeks verkozen (72F, 17N)
 Vrijwaring belangen Nederlandstalige minderheid
 Sleutel d’Hondt toegepast op F&N kandidatenlijsten
 Taalgroep voor het leven
 Verbod tweetalige lijsten bij regionale verkiezingen
 Samenstelling Gemeenschapsparlementen
 Parlement Vlaamse Gemeenschap
 124 leden rechtstreeks verkozen (118V, 6B)
 Vlaams Parlement
 Parlement Franse Gemeenschap
 94 leden onrechtstreeks verkozen (75W, 19B)
 Secundair afgeleid mandaat
 Parlement Duitstalige Gemeenschap
 25 leden rechtstreeks verkozen
 Onverenigbaarheden tussen parlementaire mandaten
 Deelstaatsparlement & Kamer / gecoöpteerde Senaat
 Parlementen verschillende Gemeenschappen
 Parlement Franse Gemeenschap & Waals Parlement
 Parlement Brusselse Hoofdstedelijke Gewest & Vlaamse Parlement
 Gemeenschappelijke regels
 Democratisch verkozen mandatarissen
 Leden Parlement Franse Gemeenschap zetelen in Waalse Parlement / Parlement BHG
 Zittingsperiode deelgebieden : 5 jaar (geheel vernieuwd)
 Deelstaatverkiezingen dezelfde dag Europese Parlement
 Brusselse vergaderingen
 GGC, COCOF, VGC

Werking wetgevende vergaderingen
 Installatie vergaderingen
 Onderzoek geloofsbrieven
 Toezicht op naleving verkiesbaarheids- & aanwijzingsvoorwaarden
 Gerechtelijke controle van regelmatigheid verkiezingen
 Eedaflegging
 Wettige eed door Kamerleden & Senatoren, zweren trouw aan GW
 Taalkeuze bepaalt taalgroep vergadering
 Parlementairen zweren ook trouw aan GW, taal hangt af van wetgevende vergadering
 Parlementaire zittingen
 Gewone zitting : looptijd 1 jaar
 In praktijk bijna permanent zitting
 Buitengewone zittingen : Koning recht Kamers bijeen te roepen
 Na vervroegde ontbinding / tenuitvoerlegging art 195