Werken in interdisciplinaire eerstelijnszorg
Hoorcolleges
HC4: Samenleven in
superdiversiteit
Relevantie?
De facto intercultureel werken
De Vlaamse samenleving is heel divers
We kunnen niet buiten het werken in superdiversiteit
Actief pluralisme
Houding, attitude
Open houding ten aanzien van andere levensbeschouwing
Open dialoog op gang brengen
o Respectvol voor verschillen
o Respectvol voor uiting van die verschillen
o Met als doel de samenleving zo kwaliteitsvol mogelijk te maken
Terminologie (KENNEN)
Migratie – Migranten – Transmigranten
= van alle tijden
Wieg van de mensheid – 200.000 jaar geleden – Afrika
100.000 jaar geleden – vanuit Afrika – homo sapiens is zich gaan verspreiden naar
Midden-Oosten, Europa, Azië en Australië
Aangenomen wordt dat slechts 20.000 jaar geleden de eerste mensen aankwamen
op het Noord - Amerikaanse continent
De eerste mensen waren dus nomaden
Maar ook in sedentaire samenlevingen trokken mensen weg op zoek naar een beter
leven
Tansmigrant
Migrant met een meervoudig migratietraject
Vluchtelingen – Mensen zonder papieren – asielzoekers
Conventie van Genève:
Vluchtelingenakkoord van de Verenigde Naties dat ontstaan is na WO2 in 1951
Het is ondertekend door 150 landen, hierdoor beloven deze landen iedereen
bescherming te bieden die in zijn eigen land geen bescherming kan krijgen.
‘Iemand die zich buiten het land bevindt waarvan hij de nationaliteit heeft en die dit
land heeft verlaten uit gegronde vrees voor vervolging wegens zijn ras, godsdienst,
45
, Werken in interdisciplinaire eerstelijnszorg
Hoorcolleges
nationaliteit, politieke overtuiging of het behoren tot een sociale groep. Een
bijkomende voorwaarde is dat de persoon de bescherming van zijn land niet kan
inroepen.’
Multiculturaliteit
Culturele diversiteit
Ontstaan in 1980 in de VS
“Als bron van uitwisseling, vernieuwing en creativiteit is culturele diversiteit voor de
mensheid even noodzakelijk als biodiversiteit voor de natuur”
Superdiversiteit
Toename etnisch-culturele diversiteit
Hoe in een halve eeuw onze samenleving getransformeerd is naar een
migratiesamenleving
Etnie – etniciteit
Het proces van het teruggrijpen naar een (soms vermeende) gedeelde oorsprong,
naar wortels in het verleden of in een land of streek van herkomst.
o Kan een reactie zijn op processen van uitsluiting of afwijzing
o Etnisch – cultureel toebehoren geeft een gevoel van geborgenheid en houvast
Hoe meer dat mensen uitgesloten gaan worden, hoe meer ze zich gaan teruggrijpen
naar factoren die zich gaat verbinden met anderen.
Voorbeeld:
Het zich Arabisch voelen maar geen Arabisch spreken of in de landen geweest te zijn,
het gevoel hebben dat je toch tot die groep behoord.
Racisme – xenofobie – etnocentrisme
Racisme
= Een ideologie waarbij uitgegaan wordt van de superioriteit van de ene etnische
groep ten opzichte van de andere groep
Vroeger vooral biologische verschillen
Nu eerder het tegenover elkaar plaatsen van verschillende culturen
Uitgangspunt dat men culturen niet met elkaar hoort te vermengen en dat er alles
aan gedaan moet worden om de eigen cultuur te beschermen
Mensen van een andere cultuur niet “minder”, maar “anders”
Gevaar dat dit resulteert in hetzelfde mechanisme als de “ouderwetse rassentheorie”
o Namelijk dat er grenzen tussen “hen en ons” worden opgetrokken en dat daar
ook verschillen in rechten en kansen mee worden gerechtvaardigd
46
Hoorcolleges
HC4: Samenleven in
superdiversiteit
Relevantie?
De facto intercultureel werken
De Vlaamse samenleving is heel divers
We kunnen niet buiten het werken in superdiversiteit
Actief pluralisme
Houding, attitude
Open houding ten aanzien van andere levensbeschouwing
Open dialoog op gang brengen
o Respectvol voor verschillen
o Respectvol voor uiting van die verschillen
o Met als doel de samenleving zo kwaliteitsvol mogelijk te maken
Terminologie (KENNEN)
Migratie – Migranten – Transmigranten
= van alle tijden
Wieg van de mensheid – 200.000 jaar geleden – Afrika
100.000 jaar geleden – vanuit Afrika – homo sapiens is zich gaan verspreiden naar
Midden-Oosten, Europa, Azië en Australië
Aangenomen wordt dat slechts 20.000 jaar geleden de eerste mensen aankwamen
op het Noord - Amerikaanse continent
De eerste mensen waren dus nomaden
Maar ook in sedentaire samenlevingen trokken mensen weg op zoek naar een beter
leven
Tansmigrant
Migrant met een meervoudig migratietraject
Vluchtelingen – Mensen zonder papieren – asielzoekers
Conventie van Genève:
Vluchtelingenakkoord van de Verenigde Naties dat ontstaan is na WO2 in 1951
Het is ondertekend door 150 landen, hierdoor beloven deze landen iedereen
bescherming te bieden die in zijn eigen land geen bescherming kan krijgen.
‘Iemand die zich buiten het land bevindt waarvan hij de nationaliteit heeft en die dit
land heeft verlaten uit gegronde vrees voor vervolging wegens zijn ras, godsdienst,
45
, Werken in interdisciplinaire eerstelijnszorg
Hoorcolleges
nationaliteit, politieke overtuiging of het behoren tot een sociale groep. Een
bijkomende voorwaarde is dat de persoon de bescherming van zijn land niet kan
inroepen.’
Multiculturaliteit
Culturele diversiteit
Ontstaan in 1980 in de VS
“Als bron van uitwisseling, vernieuwing en creativiteit is culturele diversiteit voor de
mensheid even noodzakelijk als biodiversiteit voor de natuur”
Superdiversiteit
Toename etnisch-culturele diversiteit
Hoe in een halve eeuw onze samenleving getransformeerd is naar een
migratiesamenleving
Etnie – etniciteit
Het proces van het teruggrijpen naar een (soms vermeende) gedeelde oorsprong,
naar wortels in het verleden of in een land of streek van herkomst.
o Kan een reactie zijn op processen van uitsluiting of afwijzing
o Etnisch – cultureel toebehoren geeft een gevoel van geborgenheid en houvast
Hoe meer dat mensen uitgesloten gaan worden, hoe meer ze zich gaan teruggrijpen
naar factoren die zich gaat verbinden met anderen.
Voorbeeld:
Het zich Arabisch voelen maar geen Arabisch spreken of in de landen geweest te zijn,
het gevoel hebben dat je toch tot die groep behoord.
Racisme – xenofobie – etnocentrisme
Racisme
= Een ideologie waarbij uitgegaan wordt van de superioriteit van de ene etnische
groep ten opzichte van de andere groep
Vroeger vooral biologische verschillen
Nu eerder het tegenover elkaar plaatsen van verschillende culturen
Uitgangspunt dat men culturen niet met elkaar hoort te vermengen en dat er alles
aan gedaan moet worden om de eigen cultuur te beschermen
Mensen van een andere cultuur niet “minder”, maar “anders”
Gevaar dat dit resulteert in hetzelfde mechanisme als de “ouderwetse rassentheorie”
o Namelijk dat er grenzen tussen “hen en ons” worden opgetrokken en dat daar
ook verschillen in rechten en kansen mee worden gerechtvaardigd
46
