HISTORISCHE CONTEXT
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
1515-1648
1 Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
1515-1648
, 1515: Karel V, koning van Spanje en keizer van Duitsland en zeer katholiek, kwam in conflict
met de volgers van de godsdienstige hervormers als Luther en Calvijn. Dit conflict vormt de
basis van de opstand in de Nederlanden tegen de Spaanse overheersing.
1648: Het Verdrag van Munster maakt een einde aan deze oorlog tussen Spanje en voortaal
internationaal erkende Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Oorzaken uitbreken Opstand in de Nederlanden:
1. Centralisatiepolitiek van Karel V en Filips II waardoor privileges van de edelen en
steden in de Nederlandse gewesten worden bedreigd.
2. Afkeer onder Nederlandse protestanten én katholieke tegen de steeds
gewelddadiger en intensiever wordende kettervervolging in de Nederlandse
gewesten.
De Bourgondische Nederlanden komen in handen van het Huis van Habsburg. Alle 17
gewesten van de Nederlanden onder bestuur van Karel V gekomen.
In Nederlanden bloeit handel en nijverheid → toenemende verstedelijking → stevige
machtsposities van de stedelijke burgerij. In ruil voor belasting aan vorst, meer privileges.
verandering: Karel V wil zijn gezag meer centraliseren: Drie Collaterale Raden (1531)
1. Raad van State = buitenlandse politiek en oorlogvoering
2. Geheime raad = binnenlandse aangelegenheid en rechtspraak
3. Raad van Financiën= overheidsfinanciën
Maarten Luther laat weten dat hij de zelfgemaakte regels van de kerk onterecht vindt. Want
alleen de Bijbel is volgens hem richtinggevend in het geloof.
Gevolg → godsdienst discussie → grote spanningen → splitsing van de kerk in Rooms-
katholieke en protestants.
Instelling van de Bloedplakkaten: door de boekdrukkunst kunnen ketters afbeeldingen en
teksten verspreiden, de bloedplakkaten verbieden de verspreiding.
In Duitsland; Vrede van Augsburg (1555) → compromis waardoor de Duitse vorsten voortaan
zelf de geloofszaken in hun eigen vorstendom mogen bepalen. Voor Karel V nederlaag
want: hij heeft het katholieke geloof niet meer in alle vorstendommen in het Duitse rijk.
gevolg→ Karel V treed af, zijn zoon Filips II neemt het over.
Hervormer Calvijn krijgt meer volgers dan Luther.
Hij vindt dat: lagere bevolking zich mag afzetten tegen de vorst, want: het Spaanse bestuur
treed heel geweldadig op tegen Calvinistische ketters.
gevolg → Smeekschrift der edelen (1566): verzoek om de ketterwetgeving en de
kettervervolgingen in de Nederlanden te stoppen.
gevolg→ tijdelijk einde aan de kettervervolging → meer calvinistische bijeenkomsten
gevolg→ Beeldenstorm (1566)
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
1515-1648
1 Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
1515-1648
, 1515: Karel V, koning van Spanje en keizer van Duitsland en zeer katholiek, kwam in conflict
met de volgers van de godsdienstige hervormers als Luther en Calvijn. Dit conflict vormt de
basis van de opstand in de Nederlanden tegen de Spaanse overheersing.
1648: Het Verdrag van Munster maakt een einde aan deze oorlog tussen Spanje en voortaal
internationaal erkende Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Oorzaken uitbreken Opstand in de Nederlanden:
1. Centralisatiepolitiek van Karel V en Filips II waardoor privileges van de edelen en
steden in de Nederlandse gewesten worden bedreigd.
2. Afkeer onder Nederlandse protestanten én katholieke tegen de steeds
gewelddadiger en intensiever wordende kettervervolging in de Nederlandse
gewesten.
De Bourgondische Nederlanden komen in handen van het Huis van Habsburg. Alle 17
gewesten van de Nederlanden onder bestuur van Karel V gekomen.
In Nederlanden bloeit handel en nijverheid → toenemende verstedelijking → stevige
machtsposities van de stedelijke burgerij. In ruil voor belasting aan vorst, meer privileges.
verandering: Karel V wil zijn gezag meer centraliseren: Drie Collaterale Raden (1531)
1. Raad van State = buitenlandse politiek en oorlogvoering
2. Geheime raad = binnenlandse aangelegenheid en rechtspraak
3. Raad van Financiën= overheidsfinanciën
Maarten Luther laat weten dat hij de zelfgemaakte regels van de kerk onterecht vindt. Want
alleen de Bijbel is volgens hem richtinggevend in het geloof.
Gevolg → godsdienst discussie → grote spanningen → splitsing van de kerk in Rooms-
katholieke en protestants.
Instelling van de Bloedplakkaten: door de boekdrukkunst kunnen ketters afbeeldingen en
teksten verspreiden, de bloedplakkaten verbieden de verspreiding.
In Duitsland; Vrede van Augsburg (1555) → compromis waardoor de Duitse vorsten voortaan
zelf de geloofszaken in hun eigen vorstendom mogen bepalen. Voor Karel V nederlaag
want: hij heeft het katholieke geloof niet meer in alle vorstendommen in het Duitse rijk.
gevolg→ Karel V treed af, zijn zoon Filips II neemt het over.
Hervormer Calvijn krijgt meer volgers dan Luther.
Hij vindt dat: lagere bevolking zich mag afzetten tegen de vorst, want: het Spaanse bestuur
treed heel geweldadig op tegen Calvinistische ketters.
gevolg → Smeekschrift der edelen (1566): verzoek om de ketterwetgeving en de
kettervervolgingen in de Nederlanden te stoppen.
gevolg→ tijdelijk einde aan de kettervervolging → meer calvinistische bijeenkomsten
gevolg→ Beeldenstorm (1566)
