Woordenlijst materieel strafrecht
Algemene inleiding
H1: Definitie
Materieel strafrecht = het geheel der rechtsregels waardoor bepaalde gedragingen strafbaar
worden gesteld en gesanctioneerd
Misdrijven = omschrijvingen van de strafbare gedragingen
Straffen = bepaling van de straf
Strafprocesprecht = geheel van procedurele spelregels volgens dewelke het materieel
strafrecht wordt toegepast
H2: Archaïsche stelsels
Compositio = bloedgeld
Fredus = heffing ten voordele van de vorst (voorloper van de geldboete)
Magna carta = recht op bestraffing is gebonden aan 3 belangrijke principes nl.:
- Legaliteitsbeginsel = vereist dat misdrijven en straffen op voorhand in de wet zijn
geschreven
- Subsidiariteitsbeginsel = de staat mag slechts optreden wanneer het werkelijk nodig is
- Proportionaliteitsbeginsel = de straffen moeten in verhouding zijn tot het misdrijf
H3: Theorieën over het strafrecht
Vergelding = straf gaat onrecht vergoeden dat misdrijf heeft veroorzaakt adhv leed
Verzoening = door de straf wordt het leed hersteld en is de rechtvaardigheid geschiedt
Algemene preventie = straf als middel om criminaliteit te voorkomen door afschrikkende
werking tav de hele bevolking
Bijzondere preventie = straf zal ervoor zorgen dat de delinquent niet opnieuw misdrijven zal
plegen
Determinisme = misdrijf is niet het resultaat van vrije wilskeuze van de delinquent, maar wel
van deels externe factoren
Wettelijke verantwoordelijkheid = ieder misdrijf verantwoord een optreden van de
maatschappij
Tweesporenstelsel = vorm van het optreden van de maatschappij bij een misdrijf hangt ervan
af of men het heeft over normale delinquenten of andere delinquenten (nl. geestesgestoorden
en jongeren)
,Nieuw realisme = conglomeraat van verschillende nieuwe denkrichtingen die tegen het
positivisme en het nieuw sociaal verweer gaan reageren, met een teruggreep naar de ideeën
van de klassieke leer
Netwidening = volgens de raciale strekking van het nieuw realisme moet men de groep die
men uit het strafrecht haalt zo klein mogelijk houden
Abolitionisme = strekking die het strafrecht wil afschaffen en wil vervangen door een ander
systeem
Due-process strekking = gebrek aan procedurele waarborgen voor de personen die niet in het
strafrecht zijn opgenomen en de beoordelingsvrijheid van de rechter is veel te groot
Justice model = eisen een repenalisering van het strafrecht en het verkleinen van de
beoordelingsvrijheid van de rechter. Men is van mening dat de strafuitvoering tot het einde
moet worden uitgezeten.
H4: Politieke dimensie van het strafrecht
Rechterlijke incriminatie = de rechter heeft, op het ogenblik van de beoordeling van de
feiten, het recht de feiten als strafbaar aan te werken zonder daarbij gebonden te zijn door een
voorafbestaande wet die de gedragingen strafbaar stelt.
Dit is vandaag verboden obv het legaliteitsbeginsel
Er hangen 2 beginselen mee samen nl. het beginsel van de strikte interpretatie van de
strafwet en het beginsel dat de rechter geen opportuniteitsbeoordeling mag maken
Uitvoerende incriminatie = de uitvoerende macht gaat de misdrijven omschrijven en de
sancties bepalen, zonder optreden van de wetgever.
Dit is ook verboden obv het legaliteitsbeginsel
MAAR er is een mildering van het principe nl. wanneer de wetgevende macht de
bevoegdheid geeft aan de uitvoerende macht om bepaalde materies te regelen en sancties te
bepalen
Mala in se = fundamentele strafrechtelijke waarden
Mala in quia prohibita = andere waarden
Klachtmisdrijf = een misdrijf dat niet kan worden vervolgd, behalve wanneer er een klacht is
van het slachtoffer
Uitvoerende selectie van wetgevende incriminaties = uitvoerende macht zal vandaag een
opportuniteitsbeoordeling maken over strafbare materies en sancties die strafbaar gesteld zijn
door de wetgevende macht
Sancties = reacties op misdrijven, waarbij het strafrecht en de procedurele waarborgen van
toepassing zijn
Maatregelen = geen reacties op misdrijven (bv. internering), waarbij er een loskoppeling is
van het strafrecht
, H5: Bronnen van het strafrecht
Materieel strafrecht = duidt niet enkel op de formele wet, maar ook op de uitvoerende akten
die op grond van een wet tot stand zijn gekomen
Complementaire wetten = wetten die het strafwetboek aanvullen en dan in het bijzonder een
aanvulling vormen op boek 1 van het strafwetboek.
- Bv. jeugdbeschermingswet, probatiewet, interneringswet,…
Bijzondere wetten = wetten die strafbepalingen bevatten die niet in het strafwetboek staan en
dus een aanvulling zijn op boek 2. Er zijn 4 verschillende categorieën:
- Wetten die dateren van voor 1867
- Wetten die technische materies regelen
- Wetten die van toepassing zijn op een bepaalde categorie van personen
- Wetten die van toepassing zijn op bepaalde plaatsen
Decreten/ordonnanties = middel waarmee gemeenschappen en gewesten voor materies die
tot hun bevoegdheid behoren strafbepalingen uitvaardigen
Droit pénal international = tussenstaats strafrecht (bv. de regels van de toepassing van de
strafwet in de ruimte)
Droit international pénal = volkenrechtelijk strafrecht (bv. Nüremberg-principes)
Materieel internationaal strafrecht = omvat de regels die bepaalde gedragingen
internationaal strafbaar stellen (bv. omschrijving van het begrip ‘foltering’)
Procedureel internationaal strafrecht = omvat de internationale procedureregels (bv.
bilaterale en multilaterale uitleveringsverdragen)
Deel 1. Strafwet
H1: Het legaliteitsbeginsel
Legaliteitsbeginsel = een gedraging kan enkel strafbaar zijn, wanneer er een voorafgaande
wettelijke strafbaarstelling is geweest
Wettigheidsbeginsel = strafwet moet geformuleerd worden in woorden, waardoor men weet
of iets strafbaar is of niet
- Zo kan men vooraf inschatten of iets strafbaar is
- Rechter geen te grote beoordelingsvrijheid
Vordering tot intrekking = speciaal rechtsmiddel voor geval dat strafrechtelijke
veroordeling gegrond is op een vernietigde wet
H2: Interpretatie van de strafwet
Letterlijke interpretatie = rechter moet de wet via hun normale, gangbare betekenis
interpreteren
Algemene inleiding
H1: Definitie
Materieel strafrecht = het geheel der rechtsregels waardoor bepaalde gedragingen strafbaar
worden gesteld en gesanctioneerd
Misdrijven = omschrijvingen van de strafbare gedragingen
Straffen = bepaling van de straf
Strafprocesprecht = geheel van procedurele spelregels volgens dewelke het materieel
strafrecht wordt toegepast
H2: Archaïsche stelsels
Compositio = bloedgeld
Fredus = heffing ten voordele van de vorst (voorloper van de geldboete)
Magna carta = recht op bestraffing is gebonden aan 3 belangrijke principes nl.:
- Legaliteitsbeginsel = vereist dat misdrijven en straffen op voorhand in de wet zijn
geschreven
- Subsidiariteitsbeginsel = de staat mag slechts optreden wanneer het werkelijk nodig is
- Proportionaliteitsbeginsel = de straffen moeten in verhouding zijn tot het misdrijf
H3: Theorieën over het strafrecht
Vergelding = straf gaat onrecht vergoeden dat misdrijf heeft veroorzaakt adhv leed
Verzoening = door de straf wordt het leed hersteld en is de rechtvaardigheid geschiedt
Algemene preventie = straf als middel om criminaliteit te voorkomen door afschrikkende
werking tav de hele bevolking
Bijzondere preventie = straf zal ervoor zorgen dat de delinquent niet opnieuw misdrijven zal
plegen
Determinisme = misdrijf is niet het resultaat van vrije wilskeuze van de delinquent, maar wel
van deels externe factoren
Wettelijke verantwoordelijkheid = ieder misdrijf verantwoord een optreden van de
maatschappij
Tweesporenstelsel = vorm van het optreden van de maatschappij bij een misdrijf hangt ervan
af of men het heeft over normale delinquenten of andere delinquenten (nl. geestesgestoorden
en jongeren)
,Nieuw realisme = conglomeraat van verschillende nieuwe denkrichtingen die tegen het
positivisme en het nieuw sociaal verweer gaan reageren, met een teruggreep naar de ideeën
van de klassieke leer
Netwidening = volgens de raciale strekking van het nieuw realisme moet men de groep die
men uit het strafrecht haalt zo klein mogelijk houden
Abolitionisme = strekking die het strafrecht wil afschaffen en wil vervangen door een ander
systeem
Due-process strekking = gebrek aan procedurele waarborgen voor de personen die niet in het
strafrecht zijn opgenomen en de beoordelingsvrijheid van de rechter is veel te groot
Justice model = eisen een repenalisering van het strafrecht en het verkleinen van de
beoordelingsvrijheid van de rechter. Men is van mening dat de strafuitvoering tot het einde
moet worden uitgezeten.
H4: Politieke dimensie van het strafrecht
Rechterlijke incriminatie = de rechter heeft, op het ogenblik van de beoordeling van de
feiten, het recht de feiten als strafbaar aan te werken zonder daarbij gebonden te zijn door een
voorafbestaande wet die de gedragingen strafbaar stelt.
Dit is vandaag verboden obv het legaliteitsbeginsel
Er hangen 2 beginselen mee samen nl. het beginsel van de strikte interpretatie van de
strafwet en het beginsel dat de rechter geen opportuniteitsbeoordeling mag maken
Uitvoerende incriminatie = de uitvoerende macht gaat de misdrijven omschrijven en de
sancties bepalen, zonder optreden van de wetgever.
Dit is ook verboden obv het legaliteitsbeginsel
MAAR er is een mildering van het principe nl. wanneer de wetgevende macht de
bevoegdheid geeft aan de uitvoerende macht om bepaalde materies te regelen en sancties te
bepalen
Mala in se = fundamentele strafrechtelijke waarden
Mala in quia prohibita = andere waarden
Klachtmisdrijf = een misdrijf dat niet kan worden vervolgd, behalve wanneer er een klacht is
van het slachtoffer
Uitvoerende selectie van wetgevende incriminaties = uitvoerende macht zal vandaag een
opportuniteitsbeoordeling maken over strafbare materies en sancties die strafbaar gesteld zijn
door de wetgevende macht
Sancties = reacties op misdrijven, waarbij het strafrecht en de procedurele waarborgen van
toepassing zijn
Maatregelen = geen reacties op misdrijven (bv. internering), waarbij er een loskoppeling is
van het strafrecht
, H5: Bronnen van het strafrecht
Materieel strafrecht = duidt niet enkel op de formele wet, maar ook op de uitvoerende akten
die op grond van een wet tot stand zijn gekomen
Complementaire wetten = wetten die het strafwetboek aanvullen en dan in het bijzonder een
aanvulling vormen op boek 1 van het strafwetboek.
- Bv. jeugdbeschermingswet, probatiewet, interneringswet,…
Bijzondere wetten = wetten die strafbepalingen bevatten die niet in het strafwetboek staan en
dus een aanvulling zijn op boek 2. Er zijn 4 verschillende categorieën:
- Wetten die dateren van voor 1867
- Wetten die technische materies regelen
- Wetten die van toepassing zijn op een bepaalde categorie van personen
- Wetten die van toepassing zijn op bepaalde plaatsen
Decreten/ordonnanties = middel waarmee gemeenschappen en gewesten voor materies die
tot hun bevoegdheid behoren strafbepalingen uitvaardigen
Droit pénal international = tussenstaats strafrecht (bv. de regels van de toepassing van de
strafwet in de ruimte)
Droit international pénal = volkenrechtelijk strafrecht (bv. Nüremberg-principes)
Materieel internationaal strafrecht = omvat de regels die bepaalde gedragingen
internationaal strafbaar stellen (bv. omschrijving van het begrip ‘foltering’)
Procedureel internationaal strafrecht = omvat de internationale procedureregels (bv.
bilaterale en multilaterale uitleveringsverdragen)
Deel 1. Strafwet
H1: Het legaliteitsbeginsel
Legaliteitsbeginsel = een gedraging kan enkel strafbaar zijn, wanneer er een voorafgaande
wettelijke strafbaarstelling is geweest
Wettigheidsbeginsel = strafwet moet geformuleerd worden in woorden, waardoor men weet
of iets strafbaar is of niet
- Zo kan men vooraf inschatten of iets strafbaar is
- Rechter geen te grote beoordelingsvrijheid
Vordering tot intrekking = speciaal rechtsmiddel voor geval dat strafrechtelijke
veroordeling gegrond is op een vernietigde wet
H2: Interpretatie van de strafwet
Letterlijke interpretatie = rechter moet de wet via hun normale, gangbare betekenis
interpreteren
