Inhoudsopgave
Inleiding......................................................................................................................................6
1. Het doel van de economische wetenschap...........................................................................6
2. Welvaart en welzijn................................................................................................................7
3. Soorten goederen...................................................................................................................8
4. Consumptie en productie.......................................................................................................8
5. Ceteris paribus clausule..........................................................................................................9
6. Micro-, meso- of macro-economie........................................................................................9
Micro-economie.........................................................................................................................9
Hoofdstuk 1 : Consumenten.......................................................................................................9
1. De keuze van de optimale goederencombinatie...................................................................9
2. Nominaal V.S. Reëel inkomen..............................................................................................11
3. Individuele vraagcurve afleiden uit de budgetrechte..........................................................11
4. Marktvraagcurve of ‘collectieve vraagcurve’.......................................................................12
5. Prijselasticiteit van de vraag (E PV)........................................................................................13
6. Kruiselingse prijselasticiteit van de vraag............................................................................14
7. Inkomenselasticiteit van de vraag........................................................................................14
8. Formularium.........................................................................................................................15
Hoofdstuk 2 : Producenten......................................................................................................15
1. Bepaling van de optimale productiegrootte........................................................................15
2. Productiviteit........................................................................................................................16
3. Wet van de toe- en afnemende meeropbrengsten.............................................................16
4. Het kostenverloop : De totale kosten..................................................................................16
5. Het kostenverloop : De gemiddelde en marginale kosten..................................................17
6. Het opbrengstenverloop......................................................................................................17
7. De optimale productiegrootte bij volkomen concurrentie..................................................18
8. Afleiding van de aanbodcurve bij volkomen concurrentie..................................................18
9. Marktaanbodcurve of ‘collectieve aanbodcurve’................................................................18
10. Breakevenanalyse...............................................................................................................19
11. Prijselasticiteit van het aanbod..........................................................................................19
12. Formularium.......................................................................................................................20
Hoofdstuk 3 : Prijsvorming.......................................................................................................20
1. Markt en marktvormen........................................................................................................21
2. De volkomen concurrentie...................................................................................................21
,3. De onvolkomen concurrentie...............................................................................................22
4. Het prijsbeleid in België........................................................................................................23
Macro-economie......................................................................................................................24
Hoofdstuk 4 : Macro-economische grootheden......................................................................24
1. De economische kringloop...................................................................................................24
2. De berekening van economische activiteit..........................................................................25
3. Het reële en nominale bbp...................................................................................................26
4. Het bbp als maatstaf voor onze nationale welvaart............................................................26
5. De nationale rekeningen......................................................................................................27
6. Macro-economische gegevens van de Belgische economie................................................28
Hoofdstuk 5 : Conjunctuur, groei en ontwikkeling..................................................................29
1. Conjunctuur..........................................................................................................................29
2. De economische groei..........................................................................................................32
Hoofdstuk 6 : De arbeidsmarkt................................................................................................35
1. De arbeidsmarkt..................................................................................................................35
2. Concurrentievermogen........................................................................................................38
Hoofdstuk 7 : Geld, monetair beleid en inflatie.......................................................................40
1. Het geld................................................................................................................................40
2. De monetaire politiek van het eurosysteem........................................................................42
3. Het inflatieverschijnsel.........................................................................................................43
Hoofdstuk 8 : Internationale betrekkingen..............................................................................46
1. Belgische handelsverkeer.....................................................................................................46
2. Vrijhandel en protectie.........................................................................................................46
3. Wisselmarkt..........................................................................................................................47
4. Bretton Woods-systeem.......................................................................................................49
5. Europees Monetair Stelsel (EMS).........................................................................................49
Hoofdstuk 9 : Internationale samenwerking...........................................................................49
1. Vormen van economische integratie...................................................................................50
2. Europese Unie (EU)..............................................................................................................50
3. Economische en Monetaire Unie (EMU)..............................................................................50
4. Mondiale samenwerking door internationale handel.........................................................52
5. Mondiale samenwerking door internationaal betalingsverkeer.........................................53
6. Internationale beleidscoördinatie........................................................................................53
Hoofdstuk 11 : Overheid..........................................................................................................54
1. Overheidstussenkomt of toch niet?.....................................................................................54
,2. Doelstellingen van de economische politiek........................................................................54
3. Vormen van economische politiek.......................................................................................54
4. De overheidsfinanciën..........................................................................................................54
De overheidsbegroting.....................................................................................................54
Het budgettair beleid.......................................................................................................54
De overheidsuitgaven.......................................................................................................55
De overheidsontvangsten................................................................................................55
Het financieringssaldo van de overheid...........................................................................55
Begrotingsverdrag EMU 2013..........................................................................................56
De Belgische overheidsschuld en het rentesneeuwbaleffect..........................................56
Actualiteitsdossiers..................................................................................................................56
1. Actualiteitsdossier “Marktvormen”.....................................................................................56
OPEC-landen en Rusland gaan fors minder olie oppompen, grootste daling sinds begin
van coronapandemie........................................................................................................57
Concurrentiewaakhonden valt binnen bij Delivery Hero en Glovo.................................57
Concurrentieonderzoek naar deal tussen Ter Beke en Aoste-maker..............................57
Belgische Mededingingsautoriteit onderzoekt machtsmisbruik Pro League..................57
Ticket naar de zon kost plots meer..................................................................................57
Pharmabedrijf Leadiant maakt geneesmiddel 335 keer duurder....................................58
De EU beschuldigt Google van misbruik van zijn machtspositie......................................58
Google moet Europa 1,5 miljard euro..............................................................................58
Megaboete na prijsafspraken..........................................................................................58
2. Actualiteitsdossier “Macro-economische grootheden” en “Conjunctuur”.........................58
Onze economie stevent af op milde recessie, zegt de Nationale Bank van België..........58
KBC Economische vooruitzichten België april 2022........................................................59
Belgische economie groeit met ruim 6% in 2021............................................................59
Belgische economie heeft coronadip verteerd...............................................................59
“De grootste crisis sinds WOII” : hoe kunnen we er weer bovenop komen? En wie gaat
dat allemaal betalen?.......................................................................................................59
Denktank OESO : “Deze economische crisis gaat nog jaren duren, geen snelle
heropleving”.....................................................................................................................60
Het bbp-concept, niet overboord gooien maar aanpassen............................................60
Hoeveel gebeurt er ‘zwart’ in de Belgische economie?..................................................61
“We werken steeds minder in het zwart”.......................................................................61
EU-landen moeten straks drugshandel en prostitutie in hun bbp opnemen.................61
Drugs en prostitutie leveren jaarlijks 1,2 miljard euro op..............................................61
, 3. Actualiteitsdossier “Arbeidsmarkt”......................................................................................61
Verzekeraar Axa zet mes in loonindexering....................................................................61
Ruim half miljoen bedienden zien loon volgend jaar met 11,59 procent stijgen............61
Arbeidsmarkt kraakt onder energieprijzen : “En de winter is nog niet eens goed en wel
begonnen”........................................................................................................................62
Vergrijzingsrapport schetst somber beeld : “Zonder maatregelen maken sociale
uitgaven op lange termijn bijna derde van ons bruto binnenlands product uit”............62
Planbureau ziet eerste jaren ‘nauwelijks ruimte voor loonsverhogingen’.....................62
België heeft laagste werkzaamheidsgraad van West-Europa.........................................62
1,7 miljoen inactieven op werkzame leeftijd in België...................................................63
De illusie van 80% werkzaamheidsgraad........................................................................63
Vacatures volop, en weinig geïnteresseerden................................................................63
Werkloosheid in Vlaanderen lager dan ooit maar hoerasfeer is misplaatst...................63
Belgische loonkost stijgt minder snel dan in Duitsland en Frankrijk..............................64
In België wordt te weinig gewerkt..................................................................................64
België is nog altijd Europese loonkostenkampioen........................................................64
België heeft hoogste belastingdruk.................................................................................64
Arbeidsmarktparadox......................................................................................................64
De generarie NEET...........................................................................................................65
Totale loonkost vaak meer dan dubbele van nettoloon.................................................65
4. Actualiteitsdossier “Geld, monetair beleid en inflatie”.......................................................65
Loonindexering komt eraan, maar hoeveel van die ruim 10% hou je netto over?........65
ECB wil inflatie terugbrengen naar 2 procent : hoe hoog kan de rente stijgen?............66
Inflatie blijft hoogte in schieten : leven nu meer dan 12 procent duurder dan jaar
geleden.............................................................................................................................66
ECB verhoogt rente opnieuw met 0,75 procent.............................................................66
Koopkracht houdt in België veel beter stand dan in buurlanden...................................66
“Groeivertraging is wenselijk om inflatie onder controle te krijgen”.............................66
Overal gaat het over onze koopkracht, maar staat die nu echt zo onder druk?............67
Eén grafiek toont waarom verschillende economen zich zorgen maken.......................67
Waarom de hoge inflatie goed is voor geleend heeft.....................................................67
De balans : hoge inflatie legt oude Belgische zwakheid bloot........................................68
Zijn de jaren 70 terug?....................................................................................................68
Hoera, de prijzen dalen?.................................................................................................69
Van bolhoed tot streaming, een eeuw prijzen meten in België.....................................69
Inleiding......................................................................................................................................6
1. Het doel van de economische wetenschap...........................................................................6
2. Welvaart en welzijn................................................................................................................7
3. Soorten goederen...................................................................................................................8
4. Consumptie en productie.......................................................................................................8
5. Ceteris paribus clausule..........................................................................................................9
6. Micro-, meso- of macro-economie........................................................................................9
Micro-economie.........................................................................................................................9
Hoofdstuk 1 : Consumenten.......................................................................................................9
1. De keuze van de optimale goederencombinatie...................................................................9
2. Nominaal V.S. Reëel inkomen..............................................................................................11
3. Individuele vraagcurve afleiden uit de budgetrechte..........................................................11
4. Marktvraagcurve of ‘collectieve vraagcurve’.......................................................................12
5. Prijselasticiteit van de vraag (E PV)........................................................................................13
6. Kruiselingse prijselasticiteit van de vraag............................................................................14
7. Inkomenselasticiteit van de vraag........................................................................................14
8. Formularium.........................................................................................................................15
Hoofdstuk 2 : Producenten......................................................................................................15
1. Bepaling van de optimale productiegrootte........................................................................15
2. Productiviteit........................................................................................................................16
3. Wet van de toe- en afnemende meeropbrengsten.............................................................16
4. Het kostenverloop : De totale kosten..................................................................................16
5. Het kostenverloop : De gemiddelde en marginale kosten..................................................17
6. Het opbrengstenverloop......................................................................................................17
7. De optimale productiegrootte bij volkomen concurrentie..................................................18
8. Afleiding van de aanbodcurve bij volkomen concurrentie..................................................18
9. Marktaanbodcurve of ‘collectieve aanbodcurve’................................................................18
10. Breakevenanalyse...............................................................................................................19
11. Prijselasticiteit van het aanbod..........................................................................................19
12. Formularium.......................................................................................................................20
Hoofdstuk 3 : Prijsvorming.......................................................................................................20
1. Markt en marktvormen........................................................................................................21
2. De volkomen concurrentie...................................................................................................21
,3. De onvolkomen concurrentie...............................................................................................22
4. Het prijsbeleid in België........................................................................................................23
Macro-economie......................................................................................................................24
Hoofdstuk 4 : Macro-economische grootheden......................................................................24
1. De economische kringloop...................................................................................................24
2. De berekening van economische activiteit..........................................................................25
3. Het reële en nominale bbp...................................................................................................26
4. Het bbp als maatstaf voor onze nationale welvaart............................................................26
5. De nationale rekeningen......................................................................................................27
6. Macro-economische gegevens van de Belgische economie................................................28
Hoofdstuk 5 : Conjunctuur, groei en ontwikkeling..................................................................29
1. Conjunctuur..........................................................................................................................29
2. De economische groei..........................................................................................................32
Hoofdstuk 6 : De arbeidsmarkt................................................................................................35
1. De arbeidsmarkt..................................................................................................................35
2. Concurrentievermogen........................................................................................................38
Hoofdstuk 7 : Geld, monetair beleid en inflatie.......................................................................40
1. Het geld................................................................................................................................40
2. De monetaire politiek van het eurosysteem........................................................................42
3. Het inflatieverschijnsel.........................................................................................................43
Hoofdstuk 8 : Internationale betrekkingen..............................................................................46
1. Belgische handelsverkeer.....................................................................................................46
2. Vrijhandel en protectie.........................................................................................................46
3. Wisselmarkt..........................................................................................................................47
4. Bretton Woods-systeem.......................................................................................................49
5. Europees Monetair Stelsel (EMS).........................................................................................49
Hoofdstuk 9 : Internationale samenwerking...........................................................................49
1. Vormen van economische integratie...................................................................................50
2. Europese Unie (EU)..............................................................................................................50
3. Economische en Monetaire Unie (EMU)..............................................................................50
4. Mondiale samenwerking door internationale handel.........................................................52
5. Mondiale samenwerking door internationaal betalingsverkeer.........................................53
6. Internationale beleidscoördinatie........................................................................................53
Hoofdstuk 11 : Overheid..........................................................................................................54
1. Overheidstussenkomt of toch niet?.....................................................................................54
,2. Doelstellingen van de economische politiek........................................................................54
3. Vormen van economische politiek.......................................................................................54
4. De overheidsfinanciën..........................................................................................................54
De overheidsbegroting.....................................................................................................54
Het budgettair beleid.......................................................................................................54
De overheidsuitgaven.......................................................................................................55
De overheidsontvangsten................................................................................................55
Het financieringssaldo van de overheid...........................................................................55
Begrotingsverdrag EMU 2013..........................................................................................56
De Belgische overheidsschuld en het rentesneeuwbaleffect..........................................56
Actualiteitsdossiers..................................................................................................................56
1. Actualiteitsdossier “Marktvormen”.....................................................................................56
OPEC-landen en Rusland gaan fors minder olie oppompen, grootste daling sinds begin
van coronapandemie........................................................................................................57
Concurrentiewaakhonden valt binnen bij Delivery Hero en Glovo.................................57
Concurrentieonderzoek naar deal tussen Ter Beke en Aoste-maker..............................57
Belgische Mededingingsautoriteit onderzoekt machtsmisbruik Pro League..................57
Ticket naar de zon kost plots meer..................................................................................57
Pharmabedrijf Leadiant maakt geneesmiddel 335 keer duurder....................................58
De EU beschuldigt Google van misbruik van zijn machtspositie......................................58
Google moet Europa 1,5 miljard euro..............................................................................58
Megaboete na prijsafspraken..........................................................................................58
2. Actualiteitsdossier “Macro-economische grootheden” en “Conjunctuur”.........................58
Onze economie stevent af op milde recessie, zegt de Nationale Bank van België..........58
KBC Economische vooruitzichten België april 2022........................................................59
Belgische economie groeit met ruim 6% in 2021............................................................59
Belgische economie heeft coronadip verteerd...............................................................59
“De grootste crisis sinds WOII” : hoe kunnen we er weer bovenop komen? En wie gaat
dat allemaal betalen?.......................................................................................................59
Denktank OESO : “Deze economische crisis gaat nog jaren duren, geen snelle
heropleving”.....................................................................................................................60
Het bbp-concept, niet overboord gooien maar aanpassen............................................60
Hoeveel gebeurt er ‘zwart’ in de Belgische economie?..................................................61
“We werken steeds minder in het zwart”.......................................................................61
EU-landen moeten straks drugshandel en prostitutie in hun bbp opnemen.................61
Drugs en prostitutie leveren jaarlijks 1,2 miljard euro op..............................................61
, 3. Actualiteitsdossier “Arbeidsmarkt”......................................................................................61
Verzekeraar Axa zet mes in loonindexering....................................................................61
Ruim half miljoen bedienden zien loon volgend jaar met 11,59 procent stijgen............61
Arbeidsmarkt kraakt onder energieprijzen : “En de winter is nog niet eens goed en wel
begonnen”........................................................................................................................62
Vergrijzingsrapport schetst somber beeld : “Zonder maatregelen maken sociale
uitgaven op lange termijn bijna derde van ons bruto binnenlands product uit”............62
Planbureau ziet eerste jaren ‘nauwelijks ruimte voor loonsverhogingen’.....................62
België heeft laagste werkzaamheidsgraad van West-Europa.........................................62
1,7 miljoen inactieven op werkzame leeftijd in België...................................................63
De illusie van 80% werkzaamheidsgraad........................................................................63
Vacatures volop, en weinig geïnteresseerden................................................................63
Werkloosheid in Vlaanderen lager dan ooit maar hoerasfeer is misplaatst...................63
Belgische loonkost stijgt minder snel dan in Duitsland en Frankrijk..............................64
In België wordt te weinig gewerkt..................................................................................64
België is nog altijd Europese loonkostenkampioen........................................................64
België heeft hoogste belastingdruk.................................................................................64
Arbeidsmarktparadox......................................................................................................64
De generarie NEET...........................................................................................................65
Totale loonkost vaak meer dan dubbele van nettoloon.................................................65
4. Actualiteitsdossier “Geld, monetair beleid en inflatie”.......................................................65
Loonindexering komt eraan, maar hoeveel van die ruim 10% hou je netto over?........65
ECB wil inflatie terugbrengen naar 2 procent : hoe hoog kan de rente stijgen?............66
Inflatie blijft hoogte in schieten : leven nu meer dan 12 procent duurder dan jaar
geleden.............................................................................................................................66
ECB verhoogt rente opnieuw met 0,75 procent.............................................................66
Koopkracht houdt in België veel beter stand dan in buurlanden...................................66
“Groeivertraging is wenselijk om inflatie onder controle te krijgen”.............................66
Overal gaat het over onze koopkracht, maar staat die nu echt zo onder druk?............67
Eén grafiek toont waarom verschillende economen zich zorgen maken.......................67
Waarom de hoge inflatie goed is voor geleend heeft.....................................................67
De balans : hoge inflatie legt oude Belgische zwakheid bloot........................................68
Zijn de jaren 70 terug?....................................................................................................68
Hoera, de prijzen dalen?.................................................................................................69
Van bolhoed tot streaming, een eeuw prijzen meten in België.....................................69
