H2. Het niet specifiek verweer
1. Cellen van het niet-specifiek verweer
➔ Onze WBC of leukocyten worden ingedeeld volgens
hun histologische morfologie
→ Bv. volgens het aantal lobben van de kern of de aan-
of afwezigheid van granulen
➔ Alle verschillende soorten WBC hebben een eigen +
verschillende functie
→ Sommigen vallen direct aan, anderen secreteren
moleculen
→ Sommigen werken autonoom, anderen hebben
andere cellen nodig
➔ Bij een ontsteking is er een lokale opstapeling van
verschillende soorten WBC
De leukocyten kunnen worden opgedeeld in:
De myeloïde cellijn Cellen van het immuunsysteem:
- Eosinofielen
- Basofielen
- Neutrofielen
- Monocyten
→ Doen aan fagocytose + kunnen
overgaan in macrofagen
- Dendritische cellen
Lymfoïde cellijn
- Dendritische cellen
- Natural killer cellen / NK-cellen
- B-lymfocyten
Maken deel uit van het
specifiek verweer - T-lymfocyten
Macrofagen, dendritische cellen, neutrofielen en B-lymfocyten doen aan fagocytose van
extracellulaire pathogenen
➔ Dendritische cellen doen ook aan macropinocytose
NK-cellen ruimen intracellulaire pathogenen op door de geïnfecteerde cellen te vernietigen
➔ Dit kan op 2 manieren die beiden leiden tot celdood (het mechanisme is verschillend):
1) Apoptose → geprogrammeerde celdood; de cel valt uiteen in fragmenten die
omgeven zijn door het plasmamembraan (vesikels)
2) Cel lyse → de cel barst open + de inhoud van de cel wordt vrijgesteld in de omgeving
, 2. Fagocytose
Macrofagen zijn de meest bekende verdediger van het aangeboren verweer
➔ Ze betekenen letterlijk ‘grote etende cel’
➔ Ze voelen de aanwezigheid van bacteriën door receptoren op hun oppervlak
→ Deze receptoren herkennen moleculen die karakteristiek zijn voor veel voorkomende
microbiële aanvallers
→ Bv. de vetten + suikermoleculen die deel uitmaken van de celwand van bacteriën
→ Deze komen normaal niet voor in het menselijk lichaam en zullen daarom herkend
worden door de macrofagen
➔ Wanneer de macrofaag een bacterie tegenkomt, zal ze de bacterie omgeven door de vorming
van een vesikel
→ Het vesikel wordt opgenomen in de macrofaag en smelt daar samen met een lysosoom
→ Een lysosoom bevat chemische stoffen + enzymen die de bacterie kunnen vernietigen
→ Deze stoffen werken zo sterk dat ze de macrofaag zelf zouden vernietigen als ze
zouden worden vrijgesteld in de macrofaag (daarom worden ze in vesikels gehouden)
→ Heel dit proces heet fagocytose
Fagocytose (eten door de cel) = de vorming van blaasjes met daarin vaste ‘vreemde’ voorwerpen die
even groot kunnen zijn als de cel zelf
Proces:
1) Een fagocyterende cel komt in contact met het
vreemde voorwerp en vormt een pseudopodium (een
uitstulping van het cytoplasma)
2) De pseudopodia bewegen zich naar elkaar toe en
versmelten zodat het vreemde materiaal in een
fagosoom (fagocytisch vesikel/blaasje) gevangen raakt
3) Het fagosoom verplaatst zich in het cytoplasma
4) Lysosomen versmelten met het fagosoom tot
een fagolysosoom
5) Er worden verteringsenzymen geactiveerd (door
versmelting)
6) De verteringsenzymen breken het gefagocyteerde vreemde materiaal af
7) Restmateriaal/afval wordt via exocytose uit de cel getransporteerd
Fagocytose wordt gestart door binding van verschillende cel-oppervlaktereceptoren aan grote
partikels, volledige MO of apoptotische gastheercellen
➔ Apoptotische gastheercellen = gastheercellen die apoptose ondergaan als reactie op een
infectie
➔ Wanneer deze receptoren binden aan hun liganden start de polymerisatie van actine (actine
monomeren komen samen + vormen lange actinefilamenten)
→ Het plasmamembraan vormt hierbij fagosomen rond het partikel dat moet verwijderd
worden
MO of partikels die niet interageren met de oppervlaktereceptoren van de fagocyt kunnen niet
rechtstreeks worden gefagocyteerd
➔ Door opsoninen (gastheereiwitten die binden aan de buitenzijde van MO) kunnen MO beter
gefagocyteerd worden door fagocyten die receptoren hebben voor opsoninen
→ De belangrijkste opsoninen zijn het complementeiwit C3B + antilichamen
1. Cellen van het niet-specifiek verweer
➔ Onze WBC of leukocyten worden ingedeeld volgens
hun histologische morfologie
→ Bv. volgens het aantal lobben van de kern of de aan-
of afwezigheid van granulen
➔ Alle verschillende soorten WBC hebben een eigen +
verschillende functie
→ Sommigen vallen direct aan, anderen secreteren
moleculen
→ Sommigen werken autonoom, anderen hebben
andere cellen nodig
➔ Bij een ontsteking is er een lokale opstapeling van
verschillende soorten WBC
De leukocyten kunnen worden opgedeeld in:
De myeloïde cellijn Cellen van het immuunsysteem:
- Eosinofielen
- Basofielen
- Neutrofielen
- Monocyten
→ Doen aan fagocytose + kunnen
overgaan in macrofagen
- Dendritische cellen
Lymfoïde cellijn
- Dendritische cellen
- Natural killer cellen / NK-cellen
- B-lymfocyten
Maken deel uit van het
specifiek verweer - T-lymfocyten
Macrofagen, dendritische cellen, neutrofielen en B-lymfocyten doen aan fagocytose van
extracellulaire pathogenen
➔ Dendritische cellen doen ook aan macropinocytose
NK-cellen ruimen intracellulaire pathogenen op door de geïnfecteerde cellen te vernietigen
➔ Dit kan op 2 manieren die beiden leiden tot celdood (het mechanisme is verschillend):
1) Apoptose → geprogrammeerde celdood; de cel valt uiteen in fragmenten die
omgeven zijn door het plasmamembraan (vesikels)
2) Cel lyse → de cel barst open + de inhoud van de cel wordt vrijgesteld in de omgeving
, 2. Fagocytose
Macrofagen zijn de meest bekende verdediger van het aangeboren verweer
➔ Ze betekenen letterlijk ‘grote etende cel’
➔ Ze voelen de aanwezigheid van bacteriën door receptoren op hun oppervlak
→ Deze receptoren herkennen moleculen die karakteristiek zijn voor veel voorkomende
microbiële aanvallers
→ Bv. de vetten + suikermoleculen die deel uitmaken van de celwand van bacteriën
→ Deze komen normaal niet voor in het menselijk lichaam en zullen daarom herkend
worden door de macrofagen
➔ Wanneer de macrofaag een bacterie tegenkomt, zal ze de bacterie omgeven door de vorming
van een vesikel
→ Het vesikel wordt opgenomen in de macrofaag en smelt daar samen met een lysosoom
→ Een lysosoom bevat chemische stoffen + enzymen die de bacterie kunnen vernietigen
→ Deze stoffen werken zo sterk dat ze de macrofaag zelf zouden vernietigen als ze
zouden worden vrijgesteld in de macrofaag (daarom worden ze in vesikels gehouden)
→ Heel dit proces heet fagocytose
Fagocytose (eten door de cel) = de vorming van blaasjes met daarin vaste ‘vreemde’ voorwerpen die
even groot kunnen zijn als de cel zelf
Proces:
1) Een fagocyterende cel komt in contact met het
vreemde voorwerp en vormt een pseudopodium (een
uitstulping van het cytoplasma)
2) De pseudopodia bewegen zich naar elkaar toe en
versmelten zodat het vreemde materiaal in een
fagosoom (fagocytisch vesikel/blaasje) gevangen raakt
3) Het fagosoom verplaatst zich in het cytoplasma
4) Lysosomen versmelten met het fagosoom tot
een fagolysosoom
5) Er worden verteringsenzymen geactiveerd (door
versmelting)
6) De verteringsenzymen breken het gefagocyteerde vreemde materiaal af
7) Restmateriaal/afval wordt via exocytose uit de cel getransporteerd
Fagocytose wordt gestart door binding van verschillende cel-oppervlaktereceptoren aan grote
partikels, volledige MO of apoptotische gastheercellen
➔ Apoptotische gastheercellen = gastheercellen die apoptose ondergaan als reactie op een
infectie
➔ Wanneer deze receptoren binden aan hun liganden start de polymerisatie van actine (actine
monomeren komen samen + vormen lange actinefilamenten)
→ Het plasmamembraan vormt hierbij fagosomen rond het partikel dat moet verwijderd
worden
MO of partikels die niet interageren met de oppervlaktereceptoren van de fagocyt kunnen niet
rechtstreeks worden gefagocyteerd
➔ Door opsoninen (gastheereiwitten die binden aan de buitenzijde van MO) kunnen MO beter
gefagocyteerd worden door fagocyten die receptoren hebben voor opsoninen
→ De belangrijkste opsoninen zijn het complementeiwit C3B + antilichamen
