Hoofdstuk 4: Burgerlijk recht:
Personen- en familierecht
Het burgerlijk recht:
regelt zowel de staat (statuut) van personen als de verhouding tussen individuen
is privaatrecht
is nationaal recht, omdat het binnen de grenzen van België is
heeft internationale elementen via verdragen
Het burgerlijk recht vindt men vooral in het Burgerlijk Wetboek (BW) dat bestaat uit 3 boeken:
1) Boek 1: Personen en familie
2) Boek 2: Goederen en zakenrecht
3) Boek 3: Hoe goederen verkregen kunnen worden
1. Persoon
1.1. Staat van de natuurlijke persoon
De staat van de natuurlijke persoon* zijn alle gegevens die de juridische identiteit van een persoon
bepalen, bv. geboorte, naam, geslacht, nationaliteit, leeftijd, huwelijk, overlijden. Het is zeer belangrijk
bij het rechtsverkeer. De verkrijging, wijziging en verlies gebeuren volgens strikte wettelijke regels.
Alle elementen van de staat van een persoon worden vermeld in akten van de burgerlijke stand. Deze
akten worden opgesteld door de bevoegde ambtenaar (gemeentelijke ambtenaar van de burgerlijke
stand bijgestaan door zijn bedienden) en vormen het bewijs van de staat van de persoon. Deze akten
worden authentieke akten* genoemd o.m.v. hun bewijskracht, bv. testament, geboorteakte,
overlijdensakte. Deze akten worden gemeentelijk verzameld in de registers van de burgerlijke stand*.
Er bestaat ook een dienst bevolking op gemeentelijk niveau: hier worden per persoon alle
identiteitsgegevens van alle bewoners van de gemeente verzameld. Het gaat hier om:
bevolkingsregister
vreemdelingenregister
wachtregister voor kandidaat-vluchtelingen
Het bevolkingsregister* bevat veel meer gegevens dan de registers van de burgerlijke stand, bv.
beroep van iemand, huwelijkscontract, samenlevingscontract, verzet tegen orgaantransplantatie,
keuze van crematie of begrafenis. Een aantal gegevens worden ook opgeslagen in het rijksregister* en
bewaard tot 30 jaar na het overlijden. De toegang tot het rijksregister is strikt geregeld. Het is
nationaal en niet gemeentelijk, i.t.t. het bevolkingsregister. Het gaat om minimaal 10 gegevens:
naam en voornaam geboorteplaats en –datum
geslacht adres
burgerlijke staat nationaliteit
gezinssamenstelling beroep
aard van bevolkingsregister van de persoon plaats en datum van overlijden
1.2. Beschermingsstatuten van de natuurlijke persoon
1.2.1. Genotsbekwaamheid vs. handelingsbekwaamheid
Men maakt een onderscheid tussen genots- en handelingsbekwaamheid:
Genots- of rechtsbekwaamheid Handelingsbekwaamheid
van rechten genieten rechten uitvoeren via handelingen
voor iedereen gelijk niet voor iedereen gelijk
Bij bepaalde categorieën van rechtssubjecten kan de handelingsbekwaamheid beperkt worden o.b.v.
de wet (bv. minderjarigen) of een gerechtelijke beslissing (bv. het bewind). Personen die geheel of
gedeeltelijk handelingsonbekwaam zijn, hebben nood aan bijstand of vertegenwoordiging:
bijstand* houdt in dat de handelingsonbekwame zelf kan optreden, maar niet alleen
bij vertegenwoordiging* stelt iemand anders de handelingen i.p.v. de handelingsonbekwame
1
Personen- en familierecht
Het burgerlijk recht:
regelt zowel de staat (statuut) van personen als de verhouding tussen individuen
is privaatrecht
is nationaal recht, omdat het binnen de grenzen van België is
heeft internationale elementen via verdragen
Het burgerlijk recht vindt men vooral in het Burgerlijk Wetboek (BW) dat bestaat uit 3 boeken:
1) Boek 1: Personen en familie
2) Boek 2: Goederen en zakenrecht
3) Boek 3: Hoe goederen verkregen kunnen worden
1. Persoon
1.1. Staat van de natuurlijke persoon
De staat van de natuurlijke persoon* zijn alle gegevens die de juridische identiteit van een persoon
bepalen, bv. geboorte, naam, geslacht, nationaliteit, leeftijd, huwelijk, overlijden. Het is zeer belangrijk
bij het rechtsverkeer. De verkrijging, wijziging en verlies gebeuren volgens strikte wettelijke regels.
Alle elementen van de staat van een persoon worden vermeld in akten van de burgerlijke stand. Deze
akten worden opgesteld door de bevoegde ambtenaar (gemeentelijke ambtenaar van de burgerlijke
stand bijgestaan door zijn bedienden) en vormen het bewijs van de staat van de persoon. Deze akten
worden authentieke akten* genoemd o.m.v. hun bewijskracht, bv. testament, geboorteakte,
overlijdensakte. Deze akten worden gemeentelijk verzameld in de registers van de burgerlijke stand*.
Er bestaat ook een dienst bevolking op gemeentelijk niveau: hier worden per persoon alle
identiteitsgegevens van alle bewoners van de gemeente verzameld. Het gaat hier om:
bevolkingsregister
vreemdelingenregister
wachtregister voor kandidaat-vluchtelingen
Het bevolkingsregister* bevat veel meer gegevens dan de registers van de burgerlijke stand, bv.
beroep van iemand, huwelijkscontract, samenlevingscontract, verzet tegen orgaantransplantatie,
keuze van crematie of begrafenis. Een aantal gegevens worden ook opgeslagen in het rijksregister* en
bewaard tot 30 jaar na het overlijden. De toegang tot het rijksregister is strikt geregeld. Het is
nationaal en niet gemeentelijk, i.t.t. het bevolkingsregister. Het gaat om minimaal 10 gegevens:
naam en voornaam geboorteplaats en –datum
geslacht adres
burgerlijke staat nationaliteit
gezinssamenstelling beroep
aard van bevolkingsregister van de persoon plaats en datum van overlijden
1.2. Beschermingsstatuten van de natuurlijke persoon
1.2.1. Genotsbekwaamheid vs. handelingsbekwaamheid
Men maakt een onderscheid tussen genots- en handelingsbekwaamheid:
Genots- of rechtsbekwaamheid Handelingsbekwaamheid
van rechten genieten rechten uitvoeren via handelingen
voor iedereen gelijk niet voor iedereen gelijk
Bij bepaalde categorieën van rechtssubjecten kan de handelingsbekwaamheid beperkt worden o.b.v.
de wet (bv. minderjarigen) of een gerechtelijke beslissing (bv. het bewind). Personen die geheel of
gedeeltelijk handelingsonbekwaam zijn, hebben nood aan bijstand of vertegenwoordiging:
bijstand* houdt in dat de handelingsonbekwame zelf kan optreden, maar niet alleen
bij vertegenwoordiging* stelt iemand anders de handelingen i.p.v. de handelingsonbekwame
1
