SAMENVATTING NEDERLANDS 2
Spijker je spelling bij
1) Werkwoorden vervoegen
1.1 TEGENWOORDIGE TIJD
1) HOOFDREGEL: in tegenwoordige tijd krijgen Nederlandse werkwoorden in tweede en derde
persoon enkelvoud een -t bij de stam.
Ik bak Jij bakt Hij/zij bakt
MAAR als persoonsvorm voor onderwerp je/ jij staat (inversie), schrijf je geen -t
→ vb: “Je antwoordt”. MAAR “Antwoord je?”
! DE UITDRUKKING NAAR VERLUIDT IS DERDE PERSOON ENKELVOUD (NAAR HET VERLUIDT) !
! DE REGEL GELDT NIET WANNEER JE MEEWERKEND VOORWERP OF BEZTTELIJK VOORNAAMWOORD IS !
→ vb: Op het examen wordt je gevraagd om het blad te tekenen.
1.2 VERLEDEN TIJD EN VOLTOOID DEELWOORD VAN ZWAKKE WERKWOORDEN
1) REGEL ’ T KOFSCHIP:
- stam + te (verleden tijd)/(ge) + stam +t (voltooid deelwoord): de laatste klank die je hoort
in de infinitief voor -en, is een medeklinker van ’t kofschip of sj-klank
missen miste gemist
- stam + de (verleden tijd)/(ge) + stam +d (voltooid deelwoord): de laatste klank die je
hoort in de infinitief voor -en, is geen medeklinker van ’t kofschip of klinker
branden brandde gebrand
1.3 HET VOLTOOID DEELWOORD ALS ADJECTIEF
- Voltooid deelwoord eindigt op -en, dan verandert er niets aan schrijfwijze als je het als
adjectief gebruikt (vb: het brood is gebakken → het gebakken brood is lekker)
- Voltooid deelwoord eindigt op -tof-d, dan voegen we een -e toe als je het als adjectief
gebruikt (vb: Het schip dat gisteren gestrand is → het gestrande schip)
! NA KORTE KLINKER, MEDEKLINKER VERDUBBELEN !
→ vb: de mannen zijn uitgeput → de uitgeputte mannen
1.4 IMPERATIEF
→ Imperatief (gebiedende wijs) drukt een gebod (bevel) of verbod uit en is altijd enkelvoud!
! IMPERATIEF GEVOLD DOOR U DIE ONDERWERP IS KRIJGT BIJ WERKWOORD EEN -T !
→ vb: Meldt u zich bij de receptionist.
MAAR als u betekenis heeft van zich (wederkerend voornaamwoord), dan geen -t
→ vb: Wind u niet zo op.
, OPMERKING: stam + t is verouderde vorm van gebiedende wijs
→ vb: Komt allen tezamen!
1.5 ENKELE TWIJFELGEVALLEN
1) U + HULPWERKWOORDEN: gebruik werkwoordsvorm van tweede persoon enkelvoud
(je) voor volgende werkwoorden:
- Hebben → u hebt
- Kunnen → u kunt
- Mogen → u mag
- Willen → u wilt (hij wil maar je wilt dus ook u wilt)
- Zijn → u bent
- Zullen → u zult – u zou
Alleen wanneer je de algemene betekenis van men heeft, gebruik je je zal, je wil, je kan
→ vb: je zal het maar meemaken, je kan maar beter goed verzekerd zijn, je bent jong en je
wil wat.
1.6 STAMTIJDEN VAN ENKELE ‘PROBLEEMWERKWOORDEN’
infinitief o.v.t. Voltooid deelwoord
Aanzien Zag aan Aangezien
Afgelasten Gelastte af Afgelast
Bedienen Bedierf Bedorven
Belijden Beleed Beleden
Benijden Benijdde Benijd
Bevelen Beval Bevolen
Bidden Bad Gebeden
Blazen Blies Geblazen
Breien Breide Gebreid
Brouwen Brouwde Gebrouwen
Delven Dolf/ delfde Gedolven
Durven Durfde Gedurfd
Eten At Gegeten
Genezen Genas Genezen
Graven Groef Gegraven
Hangen Hing Gehangen
Heffen Hief Geheven
Hijsen Hees Gehesen
Jagen Jaagde(op jacht) / joeg(ander) Gejaagd
Kerven Kerfde/ korf Gekerfd/ gekorven
Kijven Keef Gekeven
Klagen Klaagde Geklaagd
Klieven (door de lucht) Kliefde Gekliefd
Kloven (bv. Diamant) Kloofde Gekloofd
Krimpen Kromp Gekrompen
Kunnen Kon Gekund
Lezen Las Gelezen
Malen (graan) Maalde Gemalen
, Meten Mat Gemeten
Melken Molk/ melkte Gemolken
Mogen Mocht Gemogen
Overhalen Haalde over Overgehaald
Plegen (moord) Pleegde Gepleegd
Pluizen Ploos(uitrafelen) / Geplozen
pluisde(pluisjes gepluisd
Plukken Plukte Geplukt
Prijzen Prees (loven) / Geprezen
prijsde (prijs bepalen) geprijsd
Raden Raadde Geraden
Rekken Rekte Gerekt
Rijgen Reeg Geregen
rijzen rees gerezen
Scheppen Schiep (maken)/ Geschapen
Schepte (putten) Geschept
Scheren Schoor (baard) Geschoren
Scheerde (over water) Gescheerd
Schrikken Schrok geschrokken
Schuilen Schuilde/ school Geschuild/ gescholen
Skiën Skiede Geskied
slaan Sloeg Geslagen
Snuiten snoot Gesnoten
Snuiven Snoof Gesnoven
Spugen Spuugde Gespuugd
Steken stak Gestoken
Stijven Steef (stijfsel)/ Gesteven
Stijfde (sterken) Gestijfd
Stofzuigen Stofzuigde Gestofzuigd
Stoten Stootte / stiet Gestoten
Varen Voer Gevaren
Vernissen Verniste Gevernist
Verraden Verraadde Verraden
Vouwen Vouwde Gevouwen
Vragen Vroeg Gevraagd
Vriezen Vroor Gevroren
Vrijen Vrijde Gevrijd
Waaien Waaide/ woei Gewaaid
Weven Weefde Geweven
Willen Wilde/wou (enk.) Gewild
Wilden (meerv.)
Wreken Wreekte Gewroken
Zweren Zwoer (eed afleggen)/ Gezworen
Zwoor/zweerde (etteren) Gezworen
zuigen zoog Gezogen
1.7 VERVOEGING VAN ENGELSE WERKWOORDEN
, → Engelse werkwoorden gedragen zich in het Nederlands als zwakke, regelmatige werkwoorden
DUS de regel van ’t kofschip
- UITSPRAAK STAM EINDIGT OP ’T KOFSCHIP OF SJ-KLANK → WW IN VERLEDEN TIJD -TE
EN VD EINDIGT OP -T
- IN ALLE ANDERE GEVALLEN KRIJG WW IN VT -DE EN EINDIGT VD OP -D
- SPECIALE GEVALLEN
→-e is nodig voor correcte uitspraak, dus ze blijft staan maar geen invloed op
vervoegingsregel
→ -o- in stam van ww wordt verdubbeld
- DUBBELE MEDEKLINKER IN STAM VERDWIJNT ALLEEN ALS KLANK IS VERNEDERLANDST
! AFGELEIDE ZELFSTANDIGE NAAMWOORDEN VOLGEN NIET NOODZAKELIJK DEZELFDE REGEL !
→ vb: de basketbal, maar de grill
- SOMMIGE WW HEBBEN EEN DUBBELE VERVOEGING, AFH VAN DE UITSPRAAK
2) Aaneenschrijven (!2.9 enkel 'gebruikmaken' en 'plaatsvinden' - 2.11 enkel 'onder
meer' en 'onder andere')
→ HOOFDREGEL: samenstellingen zoveel mogelijk aan elkaar
2.1 SUBSTANTIEVEN DIE BEGINNEN MET EEN ADJECTIEF SCHRIJF JE AAN ELKAAR
→ vb: kleinhandelaar, diepzeeonderzoek…
! SOMMIGE SAMENGESTELDE SUSTANTIEVEN HEBBEN EEN VERSCHILLENDE BETEKENIS
NAARGELANG ZE AAN ELKAAR OF LOS WORDEN GESCHREVEN !
→ vb: oude damesschoenen vs oudedamesschoenen
2.2 SUBSTANTIEVEN DIE BEGINNEN MET EEN GETAL SCHRIJF JE AAN ELKAAR
→ vb: eengezinswoning, derdewereldlanden…
MAAR schrijf je het getal als een cijfer, dan schrijf je een
- spatie na een hoofdtelwoord
→ vb: 1 aprilgrap
- koppelteken na een rangtelwoord
→ vb: 2de-klasrijziger/ 2e-klasreiziger
! WEL 27-JARIGE, 14-DAAGS !
2.3 SAMENGESTELDE EN VERSTERKTE ADJECTIEVEN SCHRIJF JE AAN ELKAAR
→ vb: het grijsgroene truitje, de vakantie is peperduur…
2.4 SAMENSTELLINGEN MET HALF-, -MAAL, LINKER-, RECHTER-, MINIMUM-, MAXIMUM- EN -
ZELF (BEHALVE ALS ZELF BENADRUKT WORDT) SCHRIJF JE AAN ELKAAR
→ vb: halfautomatisch, duizendmaal (MAAR twee maal twee), linkeroever
Spijker je spelling bij
1) Werkwoorden vervoegen
1.1 TEGENWOORDIGE TIJD
1) HOOFDREGEL: in tegenwoordige tijd krijgen Nederlandse werkwoorden in tweede en derde
persoon enkelvoud een -t bij de stam.
Ik bak Jij bakt Hij/zij bakt
MAAR als persoonsvorm voor onderwerp je/ jij staat (inversie), schrijf je geen -t
→ vb: “Je antwoordt”. MAAR “Antwoord je?”
! DE UITDRUKKING NAAR VERLUIDT IS DERDE PERSOON ENKELVOUD (NAAR HET VERLUIDT) !
! DE REGEL GELDT NIET WANNEER JE MEEWERKEND VOORWERP OF BEZTTELIJK VOORNAAMWOORD IS !
→ vb: Op het examen wordt je gevraagd om het blad te tekenen.
1.2 VERLEDEN TIJD EN VOLTOOID DEELWOORD VAN ZWAKKE WERKWOORDEN
1) REGEL ’ T KOFSCHIP:
- stam + te (verleden tijd)/(ge) + stam +t (voltooid deelwoord): de laatste klank die je hoort
in de infinitief voor -en, is een medeklinker van ’t kofschip of sj-klank
missen miste gemist
- stam + de (verleden tijd)/(ge) + stam +d (voltooid deelwoord): de laatste klank die je
hoort in de infinitief voor -en, is geen medeklinker van ’t kofschip of klinker
branden brandde gebrand
1.3 HET VOLTOOID DEELWOORD ALS ADJECTIEF
- Voltooid deelwoord eindigt op -en, dan verandert er niets aan schrijfwijze als je het als
adjectief gebruikt (vb: het brood is gebakken → het gebakken brood is lekker)
- Voltooid deelwoord eindigt op -tof-d, dan voegen we een -e toe als je het als adjectief
gebruikt (vb: Het schip dat gisteren gestrand is → het gestrande schip)
! NA KORTE KLINKER, MEDEKLINKER VERDUBBELEN !
→ vb: de mannen zijn uitgeput → de uitgeputte mannen
1.4 IMPERATIEF
→ Imperatief (gebiedende wijs) drukt een gebod (bevel) of verbod uit en is altijd enkelvoud!
! IMPERATIEF GEVOLD DOOR U DIE ONDERWERP IS KRIJGT BIJ WERKWOORD EEN -T !
→ vb: Meldt u zich bij de receptionist.
MAAR als u betekenis heeft van zich (wederkerend voornaamwoord), dan geen -t
→ vb: Wind u niet zo op.
, OPMERKING: stam + t is verouderde vorm van gebiedende wijs
→ vb: Komt allen tezamen!
1.5 ENKELE TWIJFELGEVALLEN
1) U + HULPWERKWOORDEN: gebruik werkwoordsvorm van tweede persoon enkelvoud
(je) voor volgende werkwoorden:
- Hebben → u hebt
- Kunnen → u kunt
- Mogen → u mag
- Willen → u wilt (hij wil maar je wilt dus ook u wilt)
- Zijn → u bent
- Zullen → u zult – u zou
Alleen wanneer je de algemene betekenis van men heeft, gebruik je je zal, je wil, je kan
→ vb: je zal het maar meemaken, je kan maar beter goed verzekerd zijn, je bent jong en je
wil wat.
1.6 STAMTIJDEN VAN ENKELE ‘PROBLEEMWERKWOORDEN’
infinitief o.v.t. Voltooid deelwoord
Aanzien Zag aan Aangezien
Afgelasten Gelastte af Afgelast
Bedienen Bedierf Bedorven
Belijden Beleed Beleden
Benijden Benijdde Benijd
Bevelen Beval Bevolen
Bidden Bad Gebeden
Blazen Blies Geblazen
Breien Breide Gebreid
Brouwen Brouwde Gebrouwen
Delven Dolf/ delfde Gedolven
Durven Durfde Gedurfd
Eten At Gegeten
Genezen Genas Genezen
Graven Groef Gegraven
Hangen Hing Gehangen
Heffen Hief Geheven
Hijsen Hees Gehesen
Jagen Jaagde(op jacht) / joeg(ander) Gejaagd
Kerven Kerfde/ korf Gekerfd/ gekorven
Kijven Keef Gekeven
Klagen Klaagde Geklaagd
Klieven (door de lucht) Kliefde Gekliefd
Kloven (bv. Diamant) Kloofde Gekloofd
Krimpen Kromp Gekrompen
Kunnen Kon Gekund
Lezen Las Gelezen
Malen (graan) Maalde Gemalen
, Meten Mat Gemeten
Melken Molk/ melkte Gemolken
Mogen Mocht Gemogen
Overhalen Haalde over Overgehaald
Plegen (moord) Pleegde Gepleegd
Pluizen Ploos(uitrafelen) / Geplozen
pluisde(pluisjes gepluisd
Plukken Plukte Geplukt
Prijzen Prees (loven) / Geprezen
prijsde (prijs bepalen) geprijsd
Raden Raadde Geraden
Rekken Rekte Gerekt
Rijgen Reeg Geregen
rijzen rees gerezen
Scheppen Schiep (maken)/ Geschapen
Schepte (putten) Geschept
Scheren Schoor (baard) Geschoren
Scheerde (over water) Gescheerd
Schrikken Schrok geschrokken
Schuilen Schuilde/ school Geschuild/ gescholen
Skiën Skiede Geskied
slaan Sloeg Geslagen
Snuiten snoot Gesnoten
Snuiven Snoof Gesnoven
Spugen Spuugde Gespuugd
Steken stak Gestoken
Stijven Steef (stijfsel)/ Gesteven
Stijfde (sterken) Gestijfd
Stofzuigen Stofzuigde Gestofzuigd
Stoten Stootte / stiet Gestoten
Varen Voer Gevaren
Vernissen Verniste Gevernist
Verraden Verraadde Verraden
Vouwen Vouwde Gevouwen
Vragen Vroeg Gevraagd
Vriezen Vroor Gevroren
Vrijen Vrijde Gevrijd
Waaien Waaide/ woei Gewaaid
Weven Weefde Geweven
Willen Wilde/wou (enk.) Gewild
Wilden (meerv.)
Wreken Wreekte Gewroken
Zweren Zwoer (eed afleggen)/ Gezworen
Zwoor/zweerde (etteren) Gezworen
zuigen zoog Gezogen
1.7 VERVOEGING VAN ENGELSE WERKWOORDEN
, → Engelse werkwoorden gedragen zich in het Nederlands als zwakke, regelmatige werkwoorden
DUS de regel van ’t kofschip
- UITSPRAAK STAM EINDIGT OP ’T KOFSCHIP OF SJ-KLANK → WW IN VERLEDEN TIJD -TE
EN VD EINDIGT OP -T
- IN ALLE ANDERE GEVALLEN KRIJG WW IN VT -DE EN EINDIGT VD OP -D
- SPECIALE GEVALLEN
→-e is nodig voor correcte uitspraak, dus ze blijft staan maar geen invloed op
vervoegingsregel
→ -o- in stam van ww wordt verdubbeld
- DUBBELE MEDEKLINKER IN STAM VERDWIJNT ALLEEN ALS KLANK IS VERNEDERLANDST
! AFGELEIDE ZELFSTANDIGE NAAMWOORDEN VOLGEN NIET NOODZAKELIJK DEZELFDE REGEL !
→ vb: de basketbal, maar de grill
- SOMMIGE WW HEBBEN EEN DUBBELE VERVOEGING, AFH VAN DE UITSPRAAK
2) Aaneenschrijven (!2.9 enkel 'gebruikmaken' en 'plaatsvinden' - 2.11 enkel 'onder
meer' en 'onder andere')
→ HOOFDREGEL: samenstellingen zoveel mogelijk aan elkaar
2.1 SUBSTANTIEVEN DIE BEGINNEN MET EEN ADJECTIEF SCHRIJF JE AAN ELKAAR
→ vb: kleinhandelaar, diepzeeonderzoek…
! SOMMIGE SAMENGESTELDE SUSTANTIEVEN HEBBEN EEN VERSCHILLENDE BETEKENIS
NAARGELANG ZE AAN ELKAAR OF LOS WORDEN GESCHREVEN !
→ vb: oude damesschoenen vs oudedamesschoenen
2.2 SUBSTANTIEVEN DIE BEGINNEN MET EEN GETAL SCHRIJF JE AAN ELKAAR
→ vb: eengezinswoning, derdewereldlanden…
MAAR schrijf je het getal als een cijfer, dan schrijf je een
- spatie na een hoofdtelwoord
→ vb: 1 aprilgrap
- koppelteken na een rangtelwoord
→ vb: 2de-klasrijziger/ 2e-klasreiziger
! WEL 27-JARIGE, 14-DAAGS !
2.3 SAMENGESTELDE EN VERSTERKTE ADJECTIEVEN SCHRIJF JE AAN ELKAAR
→ vb: het grijsgroene truitje, de vakantie is peperduur…
2.4 SAMENSTELLINGEN MET HALF-, -MAAL, LINKER-, RECHTER-, MINIMUM-, MAXIMUM- EN -
ZELF (BEHALVE ALS ZELF BENADRUKT WORDT) SCHRIJF JE AAN ELKAAR
→ vb: halfautomatisch, duizendmaal (MAAR twee maal twee), linkeroever
