DATAJOURNALISTIEK
BEREKEND NIEUWS
Percentage = meest voorkomende verhouding in het nieuws, want meestal helderst
MAAR niet altijd handig
1) De absolute getallen spreken voor zich (absoluut <-> relatief/ procentueel)
je maakt het minder duidelijk door in percentages te werken
(aantal ontsnapte gevangenen, aantal betogers…)
2) Je wil eens variëren
niet elke verhouding moet in procent uitgedrukt zijn + variatie is eens goed
MAAR niet variëren als je het over gelijkaardige getallen hebt
(bv. Vier op de tien jongeren roken, dertig procent drinkt af en toe bier en een
kwart drinkt soms sterkedrank)
3) De percentages zijn te klein
te kleine percentages zijn onduidelijk
(36% van de 42.314 inwoners zijn besmet dus 0,09% van de inwoners is besmet)
probeer de noemer op 1000 te zetten (of als de teller nog steeds kleiner is dan
0 eventueel 10.000 of 100.000)
( 36 . 10.000 = 9 DUS 9 op de 10.000 inwoners is besmet)
42.314
, 3 centrummaten
Gemiddelde
= het gemiddelde geeft de algemene tendens van een groep getallen (een verzameling)
weer. Je berekent het door alle getallen op te tellen en vervolgens te delen door het
aantal getallen.
het gemiddelde is eenvoudig, helder en alom bekend, maar het stelt de
verzameling niet altijd eerlijk voor zie hieronder.
extremen oefenen een invloed uit op het gemiddelde en hierdoor wordt het
kunstmatig naar omhoog of naar omlaag getrokken
DUS dan krijg je vertekende gemiddeldes waarbij je de indruk wekt dat de
verzameling homogeen is terwijl het niet zo is
Hoe herken je nu zo’n vertekend gemiddelde?
bij kleine verzamelingen kan je het visueel vaststellen
bij grotere verzamelingen gaat dat niet
DUS gebruik een van de andere 2 centrummaten
Mediaan
= je ordent alle getallen in de verzameling van klein naar groot (of omgekeerd) en neemt
het middelste getal als mediaan.
Bij een even aantal getallen neem je de twee middelste getallen en neem je
daar het gemiddelde van
De mediaan is niet onderhevig aan extremen aangezien je weet dat de helft van
de getallen groter is en de helft kleiner
je kan de mediaan gebruiken om gemiddeldes aan af te toetsen
DUS als het gemiddelde en mediaan van een verzameling ver uit elkaar liggen,
weet je dat het gemiddelde vertekend is
modus
= de waarde in de verzameling die het vaakst voorkomt
ook hiermee kan je controleren of het gemiddelde een realistische indruk geeft
BEREKEND NIEUWS
Percentage = meest voorkomende verhouding in het nieuws, want meestal helderst
MAAR niet altijd handig
1) De absolute getallen spreken voor zich (absoluut <-> relatief/ procentueel)
je maakt het minder duidelijk door in percentages te werken
(aantal ontsnapte gevangenen, aantal betogers…)
2) Je wil eens variëren
niet elke verhouding moet in procent uitgedrukt zijn + variatie is eens goed
MAAR niet variëren als je het over gelijkaardige getallen hebt
(bv. Vier op de tien jongeren roken, dertig procent drinkt af en toe bier en een
kwart drinkt soms sterkedrank)
3) De percentages zijn te klein
te kleine percentages zijn onduidelijk
(36% van de 42.314 inwoners zijn besmet dus 0,09% van de inwoners is besmet)
probeer de noemer op 1000 te zetten (of als de teller nog steeds kleiner is dan
0 eventueel 10.000 of 100.000)
( 36 . 10.000 = 9 DUS 9 op de 10.000 inwoners is besmet)
42.314
, 3 centrummaten
Gemiddelde
= het gemiddelde geeft de algemene tendens van een groep getallen (een verzameling)
weer. Je berekent het door alle getallen op te tellen en vervolgens te delen door het
aantal getallen.
het gemiddelde is eenvoudig, helder en alom bekend, maar het stelt de
verzameling niet altijd eerlijk voor zie hieronder.
extremen oefenen een invloed uit op het gemiddelde en hierdoor wordt het
kunstmatig naar omhoog of naar omlaag getrokken
DUS dan krijg je vertekende gemiddeldes waarbij je de indruk wekt dat de
verzameling homogeen is terwijl het niet zo is
Hoe herken je nu zo’n vertekend gemiddelde?
bij kleine verzamelingen kan je het visueel vaststellen
bij grotere verzamelingen gaat dat niet
DUS gebruik een van de andere 2 centrummaten
Mediaan
= je ordent alle getallen in de verzameling van klein naar groot (of omgekeerd) en neemt
het middelste getal als mediaan.
Bij een even aantal getallen neem je de twee middelste getallen en neem je
daar het gemiddelde van
De mediaan is niet onderhevig aan extremen aangezien je weet dat de helft van
de getallen groter is en de helft kleiner
je kan de mediaan gebruiken om gemiddeldes aan af te toetsen
DUS als het gemiddelde en mediaan van een verzameling ver uit elkaar liggen,
weet je dat het gemiddelde vertekend is
modus
= de waarde in de verzameling die het vaakst voorkomt
ook hiermee kan je controleren of het gemiddelde een realistische indruk geeft
