Samenvatting - Fiscaal recht (B3G040)

FISCAAL RECHT
TITEL 1: ALGEMENE PRINCIPES

BEGRIP EN KENMERKEN VAN BELASTING

Er is geen wettelijk definitie voor belastingen, maar wel via de rechtspraak:

“De belasting is een bijdrage die volgens bepaalde rechtsregels door de overheid wordt opgelegd met het oog
op het verzamelen van financiële middelen die nodig zijn om uitgaven te doen in het algemeen belang en voor
zover die bijdrage bij wet of decreet als belasting wordt erkend”

Belasting = belastbare basis x tarief

Kenmerken:

1. Financieel doel
a. Dekken van overheidsuitgaven
b. Geen rechtstreekse en individuele tegenprestatie
i. We weten niet precies wat er met “ons” geld gebeurt
2. Dwingend karakter
a. Eenzijdig opgelegd
b. Sancties mogelijk: administratieve en strafrechtelijke
i. Una via-principe = je mag maar 1 weg kiezen  de overheid mag maar 1 weg kiezen
voor een sanctie, administratieve of strafrechtelijke sanctie. Een combinatie van
beide is NOOIT mogelijk.



Geen belasting:

 Retributie
o Vergoeding voor een individuele tegenprestatie
 Je weet onmiddellijk waarom je dit moet betalen
o Vrijwillig
 Niet verplicht om de dienst af te nemen
o Persoonlijk voordeel
 Bv. Je mag een zaal gebruiken, betalende parking
 Parafiscale bijdragen
o Bv. Sociale bijdragen




1
Fiscaal recht 2022-2023

,NOODZAKELIJK KARAKTER VAN BELASTINGEN IN EEN MODERNE SAMENLEVING

Noodzakelijk karakter

De overheid heeft belastingen nodig om haar taak te kunnen vervullen. Want zonder geld kan de overheid niks
doen. Ongeveer 94% van de inkomsten van de overheid komen voort uit belastingen. (België heeft een zeer
hoge belastingdruk)

FUNCTIES VAN DE BELASTING

1. De financiële functie
a. Jaarlijkse begroting
b. Dekken van de overheidsuitgaven
2. De economische functie
a. Invloed op prijsvorming
b. Invloed op het spaarwezen
c. Invloed op de belasting op investeringen
d. Invloed op de tewerkstelling
3. De sociale functie
a. Hoe hoger je inkomen, hoe meer belastingen je betaalt
i. Schijven personenbelasting
ii. Registratiebelasting

WIE MAG BELASTING HEFFEN?

 Federale overheid
 Lokale besturen
 Regionale besturen (eigenlijke en oneigenlijke bevoegdheden)
 Publiekrechtelijke instellingen
 Supranationale overheid

Iedereen mag belastingen heffen op voorwaarde dat ze dit binnen hun eigen bevoegdheid doen.

GRONDWETTELIJKE BEGINSELEN VAN DE BELASTINGHEFFING

Om een nieuwe belasting in te voeren is een steeds een wet, decreet of besluit nodig.

Invoering: (wetgevende macht)

 Vaststelling belastingsubject en grondslag
 Vaststelling tarief
 Vaststelling modaliteiten

Legaliteitsbeginsel

 Principiële belastingvrijdom
o Vermoeden niet-belastbaarheid
 Gebonden bevoegdheid van de administratie
o Geen kwijtschelding of vermindering aan BP
 Uitzondering mogelijk


2
Fiscaal recht 2022-2023

, o Administratieve commentaren geen bindende kracht voor BP
 Voorzienbaarheidsbeginsel
o Duidelijke wetten + consistente toepassing

Eenjarigheidsbeginsel

Belastingwetten worden voor onbepaalde duur ingevoerd maar de uitvoerende macht moet elk jaar opnieuw
machtiging krijgen om belastingen te heffen op basis van de bestaande wetgeving. (Via de begroting)

Gelijkheidsbeginsel

= iedere burger moet gelijk behandeld worden.

 Relatief karakter
 Objectieve en redelijke verantwoording nodig
 Redelijke verhouding tussen de aangewende middelen en het beoogde doel
 Controle door het Grondwettelijk Hof
o Prejudiciële vraag
o Schorsing/ vernietiging: binnen 6 maanden na uitvaardiging

Feitelijke benadering: komt weinig voor omdat precies dezelfde situatie amper voorkomt.

Juridische benadering: kijken naar het onderscheidt zelf (als het kan verantwoord worden dan is het oké)

De rechter gaat het marginaal toetsen, ze gaan rekening houden met het feit dat de overheid een bepaalde
marge heeft.

Raad van State kan ook met terugwerkende kracht vernietigen of schorsen.

BEGINSELEN EN KENMERKEN DIE VOORTVLOEIEN UIT DE AARD VAN DE BELASTINGEN EN
UIT HET RECHT IN HET ALGEMEEN

Geen volstrekte autonome rechtstak

Geen fiscaal wetboek, gemeen recht van toepassing

Openbare orde

Het raakt de belangen van de maatschappij.

De belastingwet bepaalt zelf wie de schuldenaar is van de belastingen, de schuldenaar is niet hetzelfde als de
belastingdrager.

Bv. De schuldenaar is een ondernemer die belasting moet betalen, maar de belastingdrager de consument is
degene die uiteindelijk de belasting zal betalen. (Btw, onroerende voorheffing)

Overeenkomsten met als doel belastingontduiking  nietig

Verschil belastingontduiking en belastingvermijding

Belastingontduiking = VERBODEN, je gaat doelbewust de belasting ontduiken

Belastingvermijding = TOEGELATEN, het recht om de minst belastbare weg te kiezen




3
Fiscaal recht 2022-2023

, Brepolsdoctrine = huur en onderverhuur (zelfstandigen die meer huur in de zaak stoppen om zo de
belastingen op het beroepsinkomen te ontwijken, nu kun je voor een bepaald bedrag verhuren en de rest
wordt omgezet naar beroepsinkomen)

Voorwaarden:

 Je moet alle gevolgen dragen
 Het mag niet ingaan tegen de wetgeving

Bedrijfseconomische werkelijkheid vs. juridische werkelijkheid

Anti-misbruikbepaling: als de fiscus kan aantonen dat de juridisch en economische werkelijkheid niet
overeenkomen dan kan hij erdoor kijken en dan mag hij kijken naar de economische werkelijkheid.

Bv. Fusie en splitsing gebeuren meestal voor fiscale redenen

Geen overeenkomst mogelijk tussen fiscus en belastingplichtige ivm rechtskwesties:

 Wel feitelijke kwesties
 Akkoorden
 Rulling = iets sluiten voor een handeling die je in de toekomst gaat stellen
o Geldt maar voor 5 jaar

Strikte interpretatie van de belastingwet

Als de wet duidelijk geschreven is, geen interpretatie mogelijk

 Niet duidelijk: stappenplan

Tekstuele interpretatie: kijken hoe het in een andere tekst gebruikt wordt.

Bedoeling van de wetgever: historische interpretatiemethode  voorbereidende stukken

Niet-heldere tekst: in dubio contra fiscum  bij twijfel in het voordeel van belastingplichtige.

Niet-retroactiviteit van de belastingwet

 Wetten en decreten
o Soms met terugwerkende kracht ingevoerd om te anticiperen
 KB’s en MB’s
o Geen terugwerkende kracht, tenzij afwijking in wet bepaald
 Verordeningen en besluiten
o Geen terugwerkende kracht

Beginselen van behoorlijk bestuur

De fiscus moet zich houden aan bepaalde gedragsnormen.

Vertrouwensbeginsel  moeten kunnen vertrouwen op een vaste gedragsregel

Voorbeelden:

 Redelijkheidsbeginsel: verbod op willekeur, bv. Als de fiscus je boekhouding wilt, maar geeft geen
inventaris en aantal maanden later ontbreken een aantal stukken, willekeur want beide partijen
kunnen dit niet bewijzen.


4
Fiscaal recht 2022-2023