1. Wilsbekwaamheid en behandelbeslissingen.
1.1. Begripsbepaling.
1.1.1. Actualiteit.
Verwarring omtrent actieve en passieve euthanasie.
‘Passieve’ euthanasie (vroeger): sterven als gevolg van het stopzetten van
behandelbeslissingen.
Actieve euthanasie (nu): zie definitie van euthanasie.
1.1.2. Definitie.
Euthanasie = opzettelijk levensbeëindigend handelen door een arts op verzoek van de
betrokkene.
- Bewust en gewild een reeks van gebeurtenissen op gang gebracht die op elkaar
ingrijpen en die uiteindelijk leiden tot de dood.
Behandelbeslissing = staken of nalaten van een levensverlengende medische handeling.
- Bewust en geweld afgezien van ingrijpen in een bestaand reeks van op elkaar
ingrijpende gebeurtenissen, met het sterven als gevolg.
1.2. Ethische besluitvorming.
1.2.1. Wanneer beslissen?
≠ situaties: ongustige evolutie in ziekteproces van betrokken persoon – er is geen
uitzicht meer op verbetering of er kan maar weinig meer dan comfortzorg worden
aangeboden.
1.2.1.1. Patiënt weigert (verdere) behandeling.
Wet op de Patiëntenrechten: bij een meerderjarige wilsbekwame patiënt moet er altijd
toestemming gevraagd worden om een behandeling te starten.
Indien de patiënt weigert dient hiermee rekening gehouden te worden, zelfs indien de
behandeling door de behandelaar als nuttig wordt beschouwd en nog uitzicht geeft op
therapeutische winst.
⇾ Onderscheid tussen nuttigheid en zinvolheid.
Nuttigheid: doeltreffenheid van de behandeling en mate waarin ze nog uitzicht biedt op
een zekere therapeutische winst (=objectieve maatstaaf; rode lijn die wordt overschreven
bij therapeutische hardnekkigheid).
⟺ Zinvolheid: waarden en appreciaties van de patiënt; wat oordeelt de persoon als
‘kwaliteit van leven’ (= subjectieve maatstaaf).
1.2.1.2. Voorafgaande wilsverklaring is van toepassing op situatie van niet-
wilsbekwame patiënt.
Wet op de Patiëntenrechten; voorafgaand aan een situatie van wilsonbekwaamheid kan men
vastleggen welke behandelingen hij niet meer wil ondergaan onder welke omstandigheden.
1.2.1.3. Behandelend team twijfelt eraan of een behandeling nuttig en/of
zinvol is bij een al dan niet wilsbekwame patiënt.
Situatie meest voorkomend bij wilsonbekwame patiënt: team en/of betrokkene(n) stellen
vraag of doorgaan/starten van behandeling opportuun is.
Doel: stopzetten of niet opstarten van behandeling om therapeutische hardnekkigheid te
vermijden.
Therapeutische hardnekkigheid = gevolgen van medisch ingrijpen niet langer in proportie
zijn met wat dit oplevert van winst en zelfs lijden aan bestaand lijden toevoegt.
1.2.2. Op basis waarvan beslissen?
Afweging van waarden (bv.: autonomie, waardigheid, kwaliteit van leven…) en normen (bv.:
vermijden van therapeutische hardnekkigheid).
1.2.2.1. Patiënt weigert (verdere) behandeling.
Gesprek waarin redenen van de weigering worden verheldert en beargumenteert.
1.2.2.2. Voorafgaande wilsverklaring van wilsonbekwame patiënt.
In welke mate is men wilsonbekwaam en is er een actuele wilsuiting?
‘Autonomie van toen’ (= gestolen autonomie) vs. ‘autonomie van nu’: conflict tussen
wensen.
‘Now self’ vs. ‘past self’: hoe enerzijds respect betuigen aan de actuele geworden
persoon, die in zijn weerloze en kwetsbare gestalte geheel andere verlangens en
1.1. Begripsbepaling.
1.1.1. Actualiteit.
Verwarring omtrent actieve en passieve euthanasie.
‘Passieve’ euthanasie (vroeger): sterven als gevolg van het stopzetten van
behandelbeslissingen.
Actieve euthanasie (nu): zie definitie van euthanasie.
1.1.2. Definitie.
Euthanasie = opzettelijk levensbeëindigend handelen door een arts op verzoek van de
betrokkene.
- Bewust en gewild een reeks van gebeurtenissen op gang gebracht die op elkaar
ingrijpen en die uiteindelijk leiden tot de dood.
Behandelbeslissing = staken of nalaten van een levensverlengende medische handeling.
- Bewust en geweld afgezien van ingrijpen in een bestaand reeks van op elkaar
ingrijpende gebeurtenissen, met het sterven als gevolg.
1.2. Ethische besluitvorming.
1.2.1. Wanneer beslissen?
≠ situaties: ongustige evolutie in ziekteproces van betrokken persoon – er is geen
uitzicht meer op verbetering of er kan maar weinig meer dan comfortzorg worden
aangeboden.
1.2.1.1. Patiënt weigert (verdere) behandeling.
Wet op de Patiëntenrechten: bij een meerderjarige wilsbekwame patiënt moet er altijd
toestemming gevraagd worden om een behandeling te starten.
Indien de patiënt weigert dient hiermee rekening gehouden te worden, zelfs indien de
behandeling door de behandelaar als nuttig wordt beschouwd en nog uitzicht geeft op
therapeutische winst.
⇾ Onderscheid tussen nuttigheid en zinvolheid.
Nuttigheid: doeltreffenheid van de behandeling en mate waarin ze nog uitzicht biedt op
een zekere therapeutische winst (=objectieve maatstaaf; rode lijn die wordt overschreven
bij therapeutische hardnekkigheid).
⟺ Zinvolheid: waarden en appreciaties van de patiënt; wat oordeelt de persoon als
‘kwaliteit van leven’ (= subjectieve maatstaaf).
1.2.1.2. Voorafgaande wilsverklaring is van toepassing op situatie van niet-
wilsbekwame patiënt.
Wet op de Patiëntenrechten; voorafgaand aan een situatie van wilsonbekwaamheid kan men
vastleggen welke behandelingen hij niet meer wil ondergaan onder welke omstandigheden.
1.2.1.3. Behandelend team twijfelt eraan of een behandeling nuttig en/of
zinvol is bij een al dan niet wilsbekwame patiënt.
Situatie meest voorkomend bij wilsonbekwame patiënt: team en/of betrokkene(n) stellen
vraag of doorgaan/starten van behandeling opportuun is.
Doel: stopzetten of niet opstarten van behandeling om therapeutische hardnekkigheid te
vermijden.
Therapeutische hardnekkigheid = gevolgen van medisch ingrijpen niet langer in proportie
zijn met wat dit oplevert van winst en zelfs lijden aan bestaand lijden toevoegt.
1.2.2. Op basis waarvan beslissen?
Afweging van waarden (bv.: autonomie, waardigheid, kwaliteit van leven…) en normen (bv.:
vermijden van therapeutische hardnekkigheid).
1.2.2.1. Patiënt weigert (verdere) behandeling.
Gesprek waarin redenen van de weigering worden verheldert en beargumenteert.
1.2.2.2. Voorafgaande wilsverklaring van wilsonbekwame patiënt.
In welke mate is men wilsonbekwaam en is er een actuele wilsuiting?
‘Autonomie van toen’ (= gestolen autonomie) vs. ‘autonomie van nu’: conflict tussen
wensen.
‘Now self’ vs. ‘past self’: hoe enerzijds respect betuigen aan de actuele geworden
persoon, die in zijn weerloze en kwetsbare gestalte geheel andere verlangens en
