LEERSTOORNISSEN
BRITT EN EVELIEN
INHOUD
Hoofdstuk 1: leerproblemen binnen ergotherapie ............................................................................... 7
Inleiding.............................................................................................................................................. 7
Begripsomschrijving: leerstoornis VS. leermogelijkheden ................................................................ 7
Leerstoornis volgens DSM-5: ......................................................................................................... 7
Leerstoornissen volgens: Het ICF ................................................................................................... 8
Leerstoornissen volgens het OP model ......................................................................................... 9
Etilogie ............................................................................................................................................. 10
Prevalentie ....................................................................................................................................... 10
Diagnostiek ...................................................................................................................................... 10
Verschuiving in visie op leerstoornissen .......................................................................................... 11
Leermoeilijkheden ........................................................................................................................... 12
Psychomotorische ontwikkeling en therapie ................................................................................. 12
Hoofdstuk 2:(Neuro)motorische invalshoek ....................................................................................... 13
Van reflex tot intentioneel bewegen ............................................................................................... 13
Hoofdstuk 3: cognitief-motorische invalshoek .................................................................................... 14
Sensomotoriek en perceptuomotoriek ........................................................................................... 14
EMBODIED COGNITION: .................................................................................................................. 15
ZONDER MOTORIEK KAN EEN KIND NIET SLAGEN OP SCHOOL:...................................................... 16
Visie .................................................................................................................................................. 16
Hoofdstuk 4: sociaal-emotionele invalshoek ....................................................................................... 17
Algemeen ......................................................................................................................................... 17
PSYCHOMOTORISCHE BEWEGINGSTHERAPIE: ................................................................................ 17
Hoofdstuk 6: behandeling, het CSSA-model ....................................................................................... 18
Belang van handen en handelen ..................................................................................................... 18
Hoofdstuk 7: Wat heeft het kind nodig om tot leren te komen? ........................................................ 19
inzicht opbouwen door handelen en verwoorden .......................................................................... 19
, Aanleren zonder inzicht ................................................................................................................... 19
Van aanleerfase naar automatisatiefase: ........................................................................................ 20
automatisatie ................................................................................................................................... 20
Transfer ............................................................................................................................................ 21
1. Begripsomschrijving rekenen....................................................................................................... 23
2. Modellen ...................................................................................................................................... 23
Model 1 = triple code model: .......................................................................................................... 23
Model 2 = McCloskey & Caramazza: ................................................................................................ 24
Rekenontwikkeling ........................................................................................................................... 25
Fase 0: prenumerische ontwikkeling ........................................................................................... 25
Fase 1: voorbereidend rekenen ................................................................................................... 26
Fase 2: aanvankelijk rekenen ....................................................................................................... 29
Fase 3: gevorderd rekenen .......................................................................................................... 29
Rekenproblemen: dyscalculie .......................................................................................................... 30
DSM-5........................................................................................................................................... 30
Begripsomschrijving ..................................................................................................................... 31
Prevalentie ................................................................................................................................... 31
Comorbiditeit ............................................................................................................................... 31
Oorzaken ...................................................................................................................................... 32
Verschijningsvormen ................................................................................................................... 32
Diagnosestelling ........................................................................................................................... 33
Gevolgen ...................................................................................................................................... 33
Therapie ........................................................................................................................................... 33
ET en rekenen .............................................................................................................................. 34
Embodied cognition ..................................................................................................................... 34
Achtergrond ................................................................................................................................. 34
Praktijk ......................................................................................................................................... 35
CSSA-model .................................................................................................................................. 35
Cognitieve benadering ................................................................................................................. 35
Informatieverwerkingstheorie ..................................................................................................... 36
Neuro-motorisch functiesysteem ........................................................................................................ 38
Lateralisatieontwikkeling (H11) ........................................................................................................... 38
, Ontwikkeling van de lateralisatie..................................................................................................... 38
1. intermanuele lateralisatie: voorkeurshand en steunhand ................................................ 39
2. Intramanuele lateralisatie: sturende en steunende vingers ............................................. 39
3. Overzicht krijgen over het werkveld ................................................................................. 40
4. Kruisen van de lichaamsmiddenlijn ................................................................................... 42
Fijnmotorische ontwikkeling (H12) ...................................................................................................... 45
Vier ontwikkelingslijnen: .................................................................................................................. 45
1. verfijnen van de bewegingssturing.................................................................................... 45
2. Eenhandig grijpen en oppositie duim................................................................................ 45
3. Steunfunctie in de bewegende hand ................................................................................ 47
4. Handigheid/praxie ............................................................................................................. 47
Fijne motoriek binnen ergotherapie ................................................................................................ 49
Bottom-up benadering ................................................................................................................ 49
Top-down benadering.................................................................................................................. 49
Taxonomic Code of Occupational Performance .......................................................................... 49
Visuele ontwikkeling ............................................................................................................................ 50
1. Visuele integriteit ...................................................................................................................... 50
Opgelet! ....................................................................................................................................... 51
Wat nu? ........................................................................................................................................ 51
2. Visuele efficiëntie...................................................................................................................... 51
Drie oculo-motorische vaardigheden: ......................................................................................... 51
Observeren................................................................................................................................... 51
Wat kan ergotherapeut doen? .................................................................................................... 52
3. Visuele informatieverwerking................................................................................................... 52
Visuele (ruimtelijke) vaardigheden .............................................................................................. 53
!! gedeelde verantwoordelijkheid, maar elk zijn domein !! ............................................................ 56
Visuomotorische vaardigheden ....................................................................................................... 56
Handelende taken ........................................................................................................................ 56
Tekentaken................................................................................................................................... 57
Ruimtelijke oriëntatievaardigheden (H16) .......................................................................................... 58
RO-ontwikkeling bij jonge kinderen................................................................................................. 58
Ruimtelijke begrippen .................................................................................................................. 58
, Ruimtes ........................................................................................................................................ 59
interventies: ................................................................................................................................. 59
Wat nu? ........................................................................................................................................ 59
Hoe oefenen? ............................................................................................................................... 59
RO in links en rechts......................................................................................................................... 60
Wat nu? ........................................................................................................................................ 60
RO en ruimtelijke relaties in perspectiefneming ............................................................................. 60
Wat nu? ........................................................................................................................................ 60
Hoe oefenen? ............................................................................................................................... 61
Ruimtelijke relaties, rotaties en transformaties .............................................................................. 61
Verschillende aspecten ................................................................................................................ 61
Wat nu? ........................................................................................................................................ 61
Hoe oefenen? ............................................................................................................................... 62
Therapeutische houding: ............................................................................................................. 62
Grafomotoriek ..................................................................................................................................... 62
Schrijven ............................................................................................................................................... 62
Schrijven VS moderne technologie .................................................................................................. 62
Schrijven en zelfvertrouwen ............................................................................................................ 63
Schrijven als vaardigheid ................................................................................................................. 63
Ontwikkeling van het schrijven ........................................................................................................ 63
3 fases .......................................................................................................................................... 63
4 ontwikkelingslijnen ................................................................................................................... 64
Pengreepontwikkeling ......................................................................................................................... 64
Ideale pengreep ............................................................................................................................... 64
Eigenschappen ............................................................................................................................. 64
Ontwikkeling ................................................................................................................................ 64
Onderliggende problemen ............................................................................................................... 65
Therapeutische inzichten ............................................................................................................. 65
Stimuleren .................................................................................................................................... 65
Remediëren .................................................................................................................................. 65
Hulpmiddelen............................................................................................................................... 66
Eigenschappen ................................................................................................................................. 66
BRITT EN EVELIEN
INHOUD
Hoofdstuk 1: leerproblemen binnen ergotherapie ............................................................................... 7
Inleiding.............................................................................................................................................. 7
Begripsomschrijving: leerstoornis VS. leermogelijkheden ................................................................ 7
Leerstoornis volgens DSM-5: ......................................................................................................... 7
Leerstoornissen volgens: Het ICF ................................................................................................... 8
Leerstoornissen volgens het OP model ......................................................................................... 9
Etilogie ............................................................................................................................................. 10
Prevalentie ....................................................................................................................................... 10
Diagnostiek ...................................................................................................................................... 10
Verschuiving in visie op leerstoornissen .......................................................................................... 11
Leermoeilijkheden ........................................................................................................................... 12
Psychomotorische ontwikkeling en therapie ................................................................................. 12
Hoofdstuk 2:(Neuro)motorische invalshoek ....................................................................................... 13
Van reflex tot intentioneel bewegen ............................................................................................... 13
Hoofdstuk 3: cognitief-motorische invalshoek .................................................................................... 14
Sensomotoriek en perceptuomotoriek ........................................................................................... 14
EMBODIED COGNITION: .................................................................................................................. 15
ZONDER MOTORIEK KAN EEN KIND NIET SLAGEN OP SCHOOL:...................................................... 16
Visie .................................................................................................................................................. 16
Hoofdstuk 4: sociaal-emotionele invalshoek ....................................................................................... 17
Algemeen ......................................................................................................................................... 17
PSYCHOMOTORISCHE BEWEGINGSTHERAPIE: ................................................................................ 17
Hoofdstuk 6: behandeling, het CSSA-model ....................................................................................... 18
Belang van handen en handelen ..................................................................................................... 18
Hoofdstuk 7: Wat heeft het kind nodig om tot leren te komen? ........................................................ 19
inzicht opbouwen door handelen en verwoorden .......................................................................... 19
, Aanleren zonder inzicht ................................................................................................................... 19
Van aanleerfase naar automatisatiefase: ........................................................................................ 20
automatisatie ................................................................................................................................... 20
Transfer ............................................................................................................................................ 21
1. Begripsomschrijving rekenen....................................................................................................... 23
2. Modellen ...................................................................................................................................... 23
Model 1 = triple code model: .......................................................................................................... 23
Model 2 = McCloskey & Caramazza: ................................................................................................ 24
Rekenontwikkeling ........................................................................................................................... 25
Fase 0: prenumerische ontwikkeling ........................................................................................... 25
Fase 1: voorbereidend rekenen ................................................................................................... 26
Fase 2: aanvankelijk rekenen ....................................................................................................... 29
Fase 3: gevorderd rekenen .......................................................................................................... 29
Rekenproblemen: dyscalculie .......................................................................................................... 30
DSM-5........................................................................................................................................... 30
Begripsomschrijving ..................................................................................................................... 31
Prevalentie ................................................................................................................................... 31
Comorbiditeit ............................................................................................................................... 31
Oorzaken ...................................................................................................................................... 32
Verschijningsvormen ................................................................................................................... 32
Diagnosestelling ........................................................................................................................... 33
Gevolgen ...................................................................................................................................... 33
Therapie ........................................................................................................................................... 33
ET en rekenen .............................................................................................................................. 34
Embodied cognition ..................................................................................................................... 34
Achtergrond ................................................................................................................................. 34
Praktijk ......................................................................................................................................... 35
CSSA-model .................................................................................................................................. 35
Cognitieve benadering ................................................................................................................. 35
Informatieverwerkingstheorie ..................................................................................................... 36
Neuro-motorisch functiesysteem ........................................................................................................ 38
Lateralisatieontwikkeling (H11) ........................................................................................................... 38
, Ontwikkeling van de lateralisatie..................................................................................................... 38
1. intermanuele lateralisatie: voorkeurshand en steunhand ................................................ 39
2. Intramanuele lateralisatie: sturende en steunende vingers ............................................. 39
3. Overzicht krijgen over het werkveld ................................................................................. 40
4. Kruisen van de lichaamsmiddenlijn ................................................................................... 42
Fijnmotorische ontwikkeling (H12) ...................................................................................................... 45
Vier ontwikkelingslijnen: .................................................................................................................. 45
1. verfijnen van de bewegingssturing.................................................................................... 45
2. Eenhandig grijpen en oppositie duim................................................................................ 45
3. Steunfunctie in de bewegende hand ................................................................................ 47
4. Handigheid/praxie ............................................................................................................. 47
Fijne motoriek binnen ergotherapie ................................................................................................ 49
Bottom-up benadering ................................................................................................................ 49
Top-down benadering.................................................................................................................. 49
Taxonomic Code of Occupational Performance .......................................................................... 49
Visuele ontwikkeling ............................................................................................................................ 50
1. Visuele integriteit ...................................................................................................................... 50
Opgelet! ....................................................................................................................................... 51
Wat nu? ........................................................................................................................................ 51
2. Visuele efficiëntie...................................................................................................................... 51
Drie oculo-motorische vaardigheden: ......................................................................................... 51
Observeren................................................................................................................................... 51
Wat kan ergotherapeut doen? .................................................................................................... 52
3. Visuele informatieverwerking................................................................................................... 52
Visuele (ruimtelijke) vaardigheden .............................................................................................. 53
!! gedeelde verantwoordelijkheid, maar elk zijn domein !! ............................................................ 56
Visuomotorische vaardigheden ....................................................................................................... 56
Handelende taken ........................................................................................................................ 56
Tekentaken................................................................................................................................... 57
Ruimtelijke oriëntatievaardigheden (H16) .......................................................................................... 58
RO-ontwikkeling bij jonge kinderen................................................................................................. 58
Ruimtelijke begrippen .................................................................................................................. 58
, Ruimtes ........................................................................................................................................ 59
interventies: ................................................................................................................................. 59
Wat nu? ........................................................................................................................................ 59
Hoe oefenen? ............................................................................................................................... 59
RO in links en rechts......................................................................................................................... 60
Wat nu? ........................................................................................................................................ 60
RO en ruimtelijke relaties in perspectiefneming ............................................................................. 60
Wat nu? ........................................................................................................................................ 60
Hoe oefenen? ............................................................................................................................... 61
Ruimtelijke relaties, rotaties en transformaties .............................................................................. 61
Verschillende aspecten ................................................................................................................ 61
Wat nu? ........................................................................................................................................ 61
Hoe oefenen? ............................................................................................................................... 62
Therapeutische houding: ............................................................................................................. 62
Grafomotoriek ..................................................................................................................................... 62
Schrijven ............................................................................................................................................... 62
Schrijven VS moderne technologie .................................................................................................. 62
Schrijven en zelfvertrouwen ............................................................................................................ 63
Schrijven als vaardigheid ................................................................................................................. 63
Ontwikkeling van het schrijven ........................................................................................................ 63
3 fases .......................................................................................................................................... 63
4 ontwikkelingslijnen ................................................................................................................... 64
Pengreepontwikkeling ......................................................................................................................... 64
Ideale pengreep ............................................................................................................................... 64
Eigenschappen ............................................................................................................................. 64
Ontwikkeling ................................................................................................................................ 64
Onderliggende problemen ............................................................................................................... 65
Therapeutische inzichten ............................................................................................................. 65
Stimuleren .................................................................................................................................... 65
Remediëren .................................................................................................................................. 65
Hulpmiddelen............................................................................................................................... 66
Eigenschappen ................................................................................................................................. 66