Samenvatting Hfdst 4 FOD Sociale zekerheid en Vlaamsde Sociale Bescherming

HOOFDSTUK 4: FOD Sociale Zekerheid & Vlaamse Sociale Bescherming



2. FOD sociale zekerheid !!!

Algemeen
= sociaal verzekeringssysteem dat gebaseerd is op verzekeringen
2de helft van de 20ste eeuw werd het VERPLICHT

Sociaal verzekeringssysteem: 2 verschijningsvormen:
Publieke sociale zekerheid
= de overheid gaat publieke verzekering verplichten en organiseert dit voor zijn burgers.

 Hierdoor verdwijnt de behoefte om zich als individu privaat te verzekeren tegen sociale risico’s.
 Beoogt solidariteit en wordt gefinancierd dmv belastingen en sociale zekerheidspremies.

Private sociale zekerheidsstelsel
= werkt volgens marktprincipe.

 Beoogt winst, biedt ‘zekerheid’ naargelang de financiële draagkracht van de burger.
 Neigt ertoe om gezondheidsongelijkheden en –onrechtvaardigheden te versterken.



Wat is FOD sociale zekerheid?
 Federale bevoegdheid
 FOD = Federale Overheidsdienst
 “FOD Sociale Zekerheid” komt uit splitsing van vroegere ministerie in 2 FOD’s:
→ FOD Sociale Zekerheid
→ FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu

 Belgische sociale zekerheid is gebaseerd op solidariteit tussen:
→ Werkenden en werlozen
→ Jongeren en ouderen
→ Gezonden en zieken
→ Mensen met inkomen en mensen zonder
→ Gezinnen zonder kinderen en gezinnen met kinderen
→ …

 Die solidariteit is gewaarborgd omdat:
→ Werkende mensen bijdragen moeten betalen in verhouding tot hun loon
→ De financiering grotendeels gebeurt door de gemeenschap (alle burgers samen)
→ De vakbonden, ziekenfondsen en de werkgeversorganisaties mee beslissen over de ≠
aspecten van het systeem




53

,Functie

3 KERNFUNCTIES:
 Bij verlies van het arbeidsinkomen → vervangingsinkomen ontvangen
 Bij bepaalde ‘sociale lasten’ ( opvoeden van kinderen of ziektekosten) → aanvulling van inkomen
ontvangen
 Onvrijwillig niet over beroepsinkomen beschikt → bijstandsuitkeringen ontvangen



Met eigen woorden een grove schets geven van het Belgische sociale zekerheidsstelsel

Stelsels
3 stelsels:
Werknemersstelsel en gelijkgestelden
Werknemer = iemand die met zijn werknemer is verbonden door een arbeidsovereenkomst.
Bepaalde categorieën zijn gelijkgesteld met werknemers, andere weer niet.

De uitbetaling van de uitkeringen gebeurt door betalingsinstellingen, parastatale instellingen.
Iedere tak van de sociale zekerheid heeft 1 specifieke parastatale, namelijk:
 FAMIFED: Federaal Agentschap voor de Kinderbijslag
 RVA: Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening
 RVP: Rijksdienst voor Pensioenen
 RIZIV: Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering
 FAO: Fonds voor Arbeidsongevallen
 FBZ: Fonds voor Beroepsziekten
 RJV: Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie

Zelfstandigenstelsel
Zelfstandige = iemand die een beroepsactiviteit uitoefent zonder te aangeworven met een
arbeidscontract of statuut.
Bepaalde categorieën zijn gelijkgesteld met zelfstandigen, andere weer niet

Ze zijn verzekerd voor 6 takken in de sociale zekerheid:
 Geneeskundige verzorging
 Arbeidsongeschiktheid of invaliditeit
 Moederschapsverzekering
 Gezinsbijslag
 Pensioen
 Faillissement

Zelfstandigen sluiten zich aan bij en betalen sociale bijdragen aan een sociaal verzekeringsfonds voor
zelfstandigen OF bij de Nationale Hulpkas voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen.
 wordt beheerd door Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ).

Regeling voor de openbare sector
Stelsel voor ambtenaren die onderworpen zijn aan het statuut van de openbare dienst
Behoren tot DIBISS = Dienst voor de Bijzondere Socialezekerheidsstelsels)
54

,De ≠ takken van de sociale zekerheid
7 takken:
 Ouderdoms- en overlevingspensioenen
 Werkloosheid
 Arbeidsongevallenverzekering
 Beroepsziektenverzekering
 Ziekte- en invaliditeitsverzekering
 Jaarlijkse vakantie
 Gezinsbijslag  6de fase staatshervorming: wordt overgeheveld naar de gemeenschappen.
Vanaf januari 2017 voert Vlaanderen zijn eigen kinderbijslagbeleid.


+ Residuair stelsel: federale sociale bijstand
Sociale bescherming = is een mensenrecht
= uitbreiding van sociale bescherming voor personen die niet in de 7 takken terechtkunnen


Doel
Van de federale sociale bijstand = minimuminkomen te garanderen aan de gehele bevolking.
 voorwaarden aan verbonden alvorens je sociale bijstand ontvangt.
 Voorafgaand bestaansmiddelenonderzoek en/of sociaal onderzoek

De “sociale bijstand” geeft aanleiding tot deze sociale uitkeringen:
 Leefloon
 Inkomensgarantie voor ouderen
 Gewaarborgde gezinsbijslag
 Uitkering aan gehandicapte personen
 Tegemoetkoming hulp aan bejaarden (THAB): 6de fase van staatshervorming: wordt
gemeenschapsmaterie en wordt in Vlaanderen opgenomen in de zogenaamde Vlaamse Sociale
Bescherming


Handvest van de sociaal verzekerde
Handvest = 1 januari 1997 → rechten en plichten tussen sociaal verzekerde en
socialezekerheidsinstellingen

Voornaamste principes:
 Socialezekerheidsinstelling is VERPLICHT→ bevolking zo duidelijk mogelijk te informeren over
haar rechten
 Enerzijds kan een sociaal verzekerde zelf specifieke vragen stellen aan een instelling
 Anderzijds is de instelling VERPLICHT om uit eigen beweging de bevolking te informeren
 Iemand recht heeft op uitkering, is de instelling VERPLICHT om ze uit te keren
 Bij aanvraag voor uitkering MOET de instelling binnen een zo kort mogelijke termijn
antwoord geven → binnen 4 maanden ! (beslissing meedelen en uitkering uitbetalen)
Bij vertraging → moet instelling intresten betalen
 Motivatie, referenties, beroepsmogelijkheden… bij elke beslissing meedelen
Beroepstermijn = binnen 3 maanden

55

, Financiering
 Sociale bijdragen
 Alternatieve financiering

Sociale bijdragen
 Werknemers en werkgevers
= storten elke maand een bedrag in de kas voor de sociale zekerheid
= 1 grote spaarpot: de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid ( RSZ)

RSZ → verdeelt het geld over ≠ takken → ontvangen geld overdragen aan de
uitbetalingskassen ( ziekenfondsen, vakbonden,…)

 Zelfstandigen
= berekening gebeurt in functie van hun inkomen

 Overheidspersoneel
= systeem praktisch hetzelfde als dat van de werknemers

Alternatieve financiering
De overheid MOET direct bijdragen in de financiering van de sociale zekerheid ten einde de uitgaven
te dekken van de begunstigden die geen bijdragen betalen = “alternatieve’ financiering

Wie kan geen bijdragen betalen?
 Werklozen
 Gepensioneerden
 Personen zonder inkomen

Financiering haalt men uit de ‘schatkist’ = overheidsinkomsten (oa de bijdragen via de directe
belastingen van de burgers)



Identificatienummer van de Belgische sociale zekerheid (INSZ)
Wat ?
= wordt gebruikt om een persoon te identificeren binnen de Belgische sociale zekerheid
→ bepaalde gegevens staan er op

Dankzij de INSZ hebben ze, via het door de Kruispuntbank beheerde netwerk, op een snelle,
efficiënte en beveiligde wijze toegang tot de meest actuele gegevens, zonder daarvoor de
betrokken persoon te moeten lastig vallen.




56