Samenvatting: Leer-kracht 2

LEER-KRACHT 2
LES 1: OVER WETENSCHAP, NATURE, NURTURE EN MEER

DEEL 1: PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
Hoe weten we iets in de psychologie ?
➢ Door observatie
➢ 2 grote uitdagingen
o De nodige afstand bewaren
o Te weten komen hoe generaliseerbaar iets is wat je vaststelt
Hoe verloopt de wetenschappelijke methode ?
1. Hypothese op basis van observatie of het doordenken van bepaalde theoriën
2. Dataverzameling
3. Een analyse maken van het resultaat
4. Nood aan controle via peer review of replicatie

→ Ontwikkeling en gedrag komen niet zomaar, een kind ontwikkelt zich door rijping, opgedane
ervaringen, leren of eigen beslissingen.
Correlatie: twee variabelen op een ordelijke manier een bepaalde samenhang vertonen. Ze hebben echter
geen oorzaak-gevolg verband.
Bv: het aantal ijsjes dat wordt verkocht omhoog gaat er ook evenredig meer mensen om het leven komen
door verdrinking.
Causaal: een verandering in de ene variabele de verandering in de andere variabele veroorzaakt. Er is dus
een oorzaak-gevolgrelatie tussen variabelen.
Bv: Je hebt een auto ongeval gehad en je pols is nu gebroken.
→ Er is dus altijd correlatie bij causaal verband maar er is niet altijd causaliteit bij correlatie.
Hoe op zoek naar oorzakelijk verband ?
• Via experimenten
o Controle op factoren die een invloed hebben op wat er gemeten wordt.
• Door randomized controlled trail
• Risico op fouten verkleinen door
o Werken met meerdere groepen, controlegroepen
o Niet weten wie tot de controlegroep behoort
o Betrouwbare instrumenten gebruiken
Alternatieven voor experimenten
- Observatie
- Vragenlijsten
- Casestudies
- Dwarssnedeonderzoek
- Longitudinaal onderzoek

1

,Dwarssnedeonderzoek: bevragen van verschillende groepen van verschillende leeftijden op hetzelfde
tijdstip.
 Alle 15-jarige van OESO-landen
 Om de 3 jaar
 Cognitieve ontwikkeling
 Aan de hand van een vragenlijst
Longitudinaal onderzoek: bevragen van dezelfde groep over verschillende tijdstippen
 8000 jongeren uit Brussel en Vlaanderen
 Om de enkele jaren
 Verschillende aspecten van het leven
 Aan de hand van een vragenlijst
Cohort: groep die historische of sociale ervaringen deelt.
Cohorte-effect: OZ-resultaat dat optreedt vanwege de kenmerken van het onderzochte cohort.
Triangulatie: krijg je als je verschillende onderzoeksmethodes combineert van hetzelfde onderwerp. Het
vergroot wel de kwaliteit van het onderzoek.
→ Dit kon leiden tot replicatiecrisis
o Via bewust of onbewust op een
ogenschijnlijke correctie manier resultaten
te krijgen die niet noodzakelijk de realiteit
zijn.
→ Volgens Heckmans
o Belangrijkste ontwikkelingsfase in de
eerste levensjaren




DEEL 2: WAT BEPAALT WIE IK BEN ? NATURE, NURTURE OF…?
Aanleg Vs. Milieu
1. De mens is vanaf de geboorte volledig bepaald.
2. De mens is volledig afhankelijk van de opvoeding
3. De mens bepaalt zichzelf
John Locke: beschreef dat een kind geboren wordt als een onbeschreven blad. In deze visie zou bijna alles
aangeleerd zijn. Je kan het pedagogisch optimisme kunnen noemen. Iedereen zou dus een marathon
kunnen lopen.

Jean-Jacques Rousseau: Zag het kind eerder als van nature goed. Hij beschrijft hoe hij eerder de omgeving
zag als positief of negatief invloed voor het kind.

Deze invloed is op de dag van vandaag nog steeds groot in het onderwijs, onder andere in
verschillende onderwijsvernieuwingen en methodescholen.
2

, HOE ONDERZOEKEN ?

=> veel onderzoek is gebaseerd op het tweelingenonderzoek en wordt vaak verward met moleculair
genetisch onderzoek.

4 wetten van Turkheimer
1. Alle menselijke kenmerken zijn deels erfelijk.
2. Het effect van genen is groter dan het effect van de gedeelde omgeving.
3. Veel van ons gedrag kan niet verklaard worden door alleen erfelijkheid of gedeelde omgeving.
4. Het meeste van wat we meekregen via erfelijkheid wordt vormgegeven door veel verschillende
genen met kleine effecten.




INTERACTIE

=> In de meeste onderzoeken zie je hoe groot het aandeel is van erfelijkheid en hoe groot het aandeel is
van de omgeving.

➢ Rond het 9de jaar is de invloed van erfelijkheid op verschillen van intelligentie bijna 41%
➢ Naarmate het kind in een betere omgeving opgroeit zal het dichter opgroeien bij wat genetisch als
maximaal potentieel heeft.

TRANSACTIE

=> Er kwam ook kritiek op een te eenvoudige visie van interactie.

De invloed van nature en nurture door de ontwikkeling van een kind wordt doorheen vormgegeven.
• Kind geboren met slechte aanleg voor talen -> omgeving gaat dus minder snel in gesprek gaan met
het kind. Het is daardoor dus minder geneigd om interactie op te zoeken.
• Kind geboren met moeilijk karakter -> moeilijk voor de ouders -> mishandeling van het kind door de
ouders. Gedrag van het kind wordt nog negatiever.




3