Communicatie
1. Communicatiemodellen
Definitie communicatie:
= de uitwisseling van symbolische informatie tussen mensen die zich van elkaars onmiddellijke of
gemedieerde aanwezigheid bewust zijn. Deze informatie wordt deels bewust, deels onbewust
gegeven, ontvangen en geïnterpreteerd.
1.1 Procesmodel van Oomkens
communicatie verloopt circulair:
Iedereen beïnvloed + wordt beïnvloed op
zelfde moment
Gedrag = actie + reactie
Bv. Vpk = onhandig = arts wordt boos
Referentiekader:
= wordt gevorm door mensen in directe omgeving,
ervaringen, cultuur, achtergrond, …
Bv. Je hebt heel veel nood aan bevestiging en krijgt te maken met zorgvragers die zich niet
dankbaar tonen.
Zender en ontvanger:
Zender codeert = gedachten + gevoelens worden omgezet in woorden, lichaamstaal of
beelden
Ontvanger decodeert = terugvertalen van boodschap naar veronderstelde betekenis
Boodschap:
= IERA BV. “dokter, dat medicijn van u heeft volstrekt
niet geholpen”.
I = inhoud
E = expressief I = het medicijn heeft niet geholpen
R = relationeel E = de patiënt is hierin teleurgesteld of
A = appellerend zelfs boos
R = de patiënt vindt dat de arts is
tekortgeschoten in zijn hulpverlening
en deskundigheid
A = geef me dit keer een
geneesmiddel dat werkt
Kanalen: Proeven
Zien Situatie / context:
Horen
= waar, onder welke (sub)culturele spelregels,
Aanraken
wanneer, met wie en met welke omstaanders
Ruiken
vindt communicatie plaats
Storing in de communicatie:
, Codering zender
Decodering ontvanger
Verschillen in referentiekader
Optreden van ruis
o Fysieke ruis
o Psychologische ruis
o Semantische ruis (bv. Gebruik van vakjargon)
o Non-verbale ruis
Factoren in de situatie zelf
Relatie tussen zender en ontvanger
Meerdere lagen van de boodschap
Storingen bij de zender: Storingen bij de ontvanger:
ZV is verward ZV is angstig
ZV wil medicatie niet innemen maar Zijn gebrek aan kennis
durft niets te zeggen Zijn fysieke toestand
VK is te weinig op de hoogte van het Zorgvrager heeft geen vertrouwen in
onderzoek de VK
…
!!! Maak een oefening die in de ppt staat !!!
1.2 Communicatiemodel Rita Steens
Buitenkant + binnenkant zijn niet congruent
o BV. Binnenkant: “ik wil graag iemand leren
kennen”
o BV. Buitenkant: “ik heb een ongenaakbare
uitstraling”
Effect is anders dan bedoeld
Enkel gericht op eigen bedoeling
o BV. “Je helpt een patiënt in een rolstoel zonder
dat hij dit vraagt.”
Een andere bedoeling toeschrijven aan de ander
o BV. “Ik ben er zeker van dat hij dit doet om mij
te pesten en uit te dagen.”
2. Axioma’s van Watzlawick
De vijf axoma’s:
Alle gedrag is communicatie
o Je bent niet in staat om niet te communiceren
o Je kunt ook invloed uitoefenen door niet aanwezig te zijn
o Andere betrokkenen hebben invloed
o Ons eigen gedrag heeft altijd invloed op de ander
Communicatie speelt zich af op inhouds- en betrekkingsniveau
o Inhoudelijke boodschap = datgene dat er letterlijk gezegd wordt
o Betrekkingsboodschap = zegt iets over hoe je wil dat de boodschap begrepen wordt
1. Communicatiemodellen
Definitie communicatie:
= de uitwisseling van symbolische informatie tussen mensen die zich van elkaars onmiddellijke of
gemedieerde aanwezigheid bewust zijn. Deze informatie wordt deels bewust, deels onbewust
gegeven, ontvangen en geïnterpreteerd.
1.1 Procesmodel van Oomkens
communicatie verloopt circulair:
Iedereen beïnvloed + wordt beïnvloed op
zelfde moment
Gedrag = actie + reactie
Bv. Vpk = onhandig = arts wordt boos
Referentiekader:
= wordt gevorm door mensen in directe omgeving,
ervaringen, cultuur, achtergrond, …
Bv. Je hebt heel veel nood aan bevestiging en krijgt te maken met zorgvragers die zich niet
dankbaar tonen.
Zender en ontvanger:
Zender codeert = gedachten + gevoelens worden omgezet in woorden, lichaamstaal of
beelden
Ontvanger decodeert = terugvertalen van boodschap naar veronderstelde betekenis
Boodschap:
= IERA BV. “dokter, dat medicijn van u heeft volstrekt
niet geholpen”.
I = inhoud
E = expressief I = het medicijn heeft niet geholpen
R = relationeel E = de patiënt is hierin teleurgesteld of
A = appellerend zelfs boos
R = de patiënt vindt dat de arts is
tekortgeschoten in zijn hulpverlening
en deskundigheid
A = geef me dit keer een
geneesmiddel dat werkt
Kanalen: Proeven
Zien Situatie / context:
Horen
= waar, onder welke (sub)culturele spelregels,
Aanraken
wanneer, met wie en met welke omstaanders
Ruiken
vindt communicatie plaats
Storing in de communicatie:
, Codering zender
Decodering ontvanger
Verschillen in referentiekader
Optreden van ruis
o Fysieke ruis
o Psychologische ruis
o Semantische ruis (bv. Gebruik van vakjargon)
o Non-verbale ruis
Factoren in de situatie zelf
Relatie tussen zender en ontvanger
Meerdere lagen van de boodschap
Storingen bij de zender: Storingen bij de ontvanger:
ZV is verward ZV is angstig
ZV wil medicatie niet innemen maar Zijn gebrek aan kennis
durft niets te zeggen Zijn fysieke toestand
VK is te weinig op de hoogte van het Zorgvrager heeft geen vertrouwen in
onderzoek de VK
…
!!! Maak een oefening die in de ppt staat !!!
1.2 Communicatiemodel Rita Steens
Buitenkant + binnenkant zijn niet congruent
o BV. Binnenkant: “ik wil graag iemand leren
kennen”
o BV. Buitenkant: “ik heb een ongenaakbare
uitstraling”
Effect is anders dan bedoeld
Enkel gericht op eigen bedoeling
o BV. “Je helpt een patiënt in een rolstoel zonder
dat hij dit vraagt.”
Een andere bedoeling toeschrijven aan de ander
o BV. “Ik ben er zeker van dat hij dit doet om mij
te pesten en uit te dagen.”
2. Axioma’s van Watzlawick
De vijf axoma’s:
Alle gedrag is communicatie
o Je bent niet in staat om niet te communiceren
o Je kunt ook invloed uitoefenen door niet aanwezig te zijn
o Andere betrokkenen hebben invloed
o Ons eigen gedrag heeft altijd invloed op de ander
Communicatie speelt zich af op inhouds- en betrekkingsniveau
o Inhoudelijke boodschap = datgene dat er letterlijk gezegd wordt
o Betrekkingsboodschap = zegt iets over hoe je wil dat de boodschap begrepen wordt
