Gezin en Relaties
Inhoudsopgave
1. GEZIN ANNO 2023.........................................................................................................................3
1.1 VERDUNNEN GEZINNEN (2023).........................................................................................................3
1. HET AANTAL GEZINNEN.............................................................................................................................3
2. HET AANTAL KINDEREN.............................................................................................................................3
3. HET AANTAL ALLEENSTAANDEN...................................................................................................................4
4. GEZINSVERDUNNING................................................................................................................................4
1.2 VEROUDEREN GEZINNEN (2023)........................................................................................................5
1. WE VEROUDEREN....................................................................................................................................5
2. WE STAPPEN OP STEEDS OUDERE LEEFTIJD IN HET HUWELIJKSBOOTJE.................................................................5
3. WE KRIJGEN OP STEEDS OUDERE LEEFTIJD KINDEREN......................................................................................5
4. GEZINSVEROUDERING...............................................................................................................................5
1.3 ANNO 2023, HET HUWELIJK BLIJFT DE NORM.......................................................................................6
1. HET AANTAL HUWELIJKEN..........................................................................................................................6
2. HET AANTAL WETTELIJKE SAMENWONENDEN.................................................................................................6
3. HUWELIJK BLIJFT GROTE DROOM VAN DE VLAMING........................................................................................6
4. HET GEZINNEN STREVEN NAAR EEN TWEEOUDERGEZIN....................................................................................6
1.4 ANNO 2023, BLIJVEN DE TRADITIONELE ROLLEN STANDHOUDEN................................................................7
1. DE VERDELING VAN HUISHOUDELIJKE TAKEN..................................................................................................7
2. DE VERDELING VAN DE ZORG VOOR DE KINDEREN..........................................................................................7
3. DE PERCEPTIE VAN DE VERDELING VAN DE TAKEN...........................................................................................7
4. DE GEVOLGEN VAN DEZE VERDELING VOOR HET GEZIN....................................................................................8
5. EEN ANDERE ROLVERDELING ALS KANS.........................................................................................................8
1.5 ANNO 2023, STAAT DE INDIVIDUELE ONTWIKKELING VOOROP BINNEN HET GEZIN.....................8
1. DE INDIVIDUELE ONTWIKKELING VAN DE PARTNERS.........................................................................................8
2. DE INDIVIDUELE ONTWIKKELING VAN DE KINDEREN........................................................................................9
3. TERZELFDERTIJD BLIJVEN JONGEREN OOK LANGER HANGEN............................................................................10
1.6 ANNO 2023, STAAN GEZINNEN STEEDS MEER ONDER DRUK....................................................................11
1. DRUK VANUIT DE LEVENSLOOP.................................................................................................................11
2. DRUK DOOR DE WORK-LIFE BALANCE.........................................................................................................11
3. DRUK OP DE OPVOEDING........................................................................................................................11
2. GEZIN EN ECHTSCHEIDING...........................................................................................................12
2.1 ECHTSCHEIDING: SOCIOLOGISCHE-DEMOGRAFISCHE BEKEKEN..................................................................12
2.2 ECHTSCHEIDING PSYCHOLOGISCHE BEKEKEN........................................................................................13
2.3 ECHTSCHEIDING, ECONOMISCH BEKEKEN............................................................................................14
2.4 ECHTSCHEIDING, JURIDISCH BEKEKEN.................................................................................................15
2.5 ECHTSCHEIDING, PEDAGOGISCHE BEKEKEN..........................................................................................17
3. DIVERSITEIT.................................................................................................................................18
1
,3.1 DIVERSITEIT OP VLAK VAN GEZINSSAMENSTELLING: EEN SOCIOLOGISCHE BENADERING...................................18
3.2 DIVERSITEIT OP VLAK VAN ETNISCHE ACHTERGROND: EEN ANTROPOLOGISCHE BENADERING............................20
3.2.1 MIGRATIE IN BELGIË..........................................................................................................................20
3.2.2 KENMERKEN VAN DE GEZINNEN VAN NIET-EU HERKOMST.........................................................................20
3.2.3 DE SAMENSTELLING VAN DE GEZINNEN VAN NIET-EU HERKOMST...............................................................21
3.2.4 DE CULTURELE KENMERKEN VAN DE GEZINNEN VAN NIET- EU HERKOMST....................................................21
3.2 DIVERSITEIT IN GEZIN FUNCTIONEREN, EEN PSYCHOLOGISCHE BENADERING.................................................22
3.2.1 GEZINSCOHESIE................................................................................................................................22
3.3.2 GEZINSAANPASSING..........................................................................................................................22
3.3.3 GEZINSOPVOEDING...........................................................................................................................23
3.4 DIVERSITEIT OP VLAK VAN GEZINSTYPES, EEN HISTORISCHE BENADERING....................................................23
1. HET PATRIARCHALE GEZIN........................................................................................................................23
2. HET KOSTWINNERGEZIN..........................................................................................................................23
3. HET TWEEVERDIENERS GEZIN...................................................................................................................23
4. ARMOEDE....................................................................................................................................24
4.1 (KANS)ARMOEDE.........................................................................................................................24
4.2 HET GEZINSINKOMEN....................................................................................................................24
4.3 DE GEZINSUITGAVE.......................................................................................................................26
4.4 VERHOUDING GEZINSINKOMEN-GEZINSUITGAVEN.................................................................................26
4.5 KINDERARMOEDE.........................................................................................................................28
4.5.1 CIJFERS OVER KINDERARMOEDE...........................................................................................................28
4.5.2 DE AANPAK VAN KINDERARMOEDE.......................................................................................................28
2
, 1. Gezin anno 2023
De tekst bespreekt de verschillende defi niti es en perspecti even op het gezin.
Sommigen zien het gezin als een universele sociale constructi e, terwijl anderen het als
cultureel bepaald beschouwen. De toename van verschillende gezinsvormen maakt het
moeilijk om een precieze defi niti e te geven. Levine biedt een brede defi niti e waarbij
het gezin wordt gezien als:
“Een subjectief fenomeen met diepe persoonlijke banden en
solidariteitsrelaties.”
De tekst belicht het gezin vanuit demografi sche, psychologische, historische en
sociologische invalshoeken en eindigt met de bespreking van Multi -probleemgezinnen.
1.1 Verdunnen gezinnen (2023)
De gezinssamenstelling is de afgelopen jaren veranderd, met als belangrijke trend dat
gezinnen steeds kleiner worden. Met name de groep alleenstaanden en éénoudergezinnen
met inwonende kinderen zijn opvallend toegenomen.
1. Het aantal gezinnen
Het valt op dat de totale bevolking in de periode 1970-2011 met iets meer dan 10% is
toegenomen. Het aantal huishoudens 1is dezelfde periode met 45% gestegen. De reden
waarom er meer huishoudens dan de totale bevolking zijn is omdat de gemiddelde omvang
van een huishoudens sterk gedaald is:
In 70’s is gemid. Omvang van een gezin ong. 3 personen.
In 2011 is gemiddelde omvagn van gezin ong. 2,3 personen.
In de vorige eeuwen is de gemiddelde omvang dubbele van de huidige waarde.
2. Het aantal kinderen
Het geboortecijfer is de afgelopen decennia sterk gedaald, zij het niet gelijktijdig en
gelijkmatig overal. In 2022 daalde het aantal geboortes voor het achtste jaar oprij. In
Vlaanderen werden er 61.870 kinderen geboren, wat 167 minder is dan in 2017 (-0,3%) en
5.743 minder dan in het topjaar 2010 (-8,2%). Deze daling kan worden verklaard door
verschillende factoren:
Het aantal vrouwen in de vruchtbare leeftijd (20-40 jaar) neemt af. Minder vrouwen
in deze leeftijdsgroep leiden tot minder geboorten.
Vrouwen krijgen steeds minder kinderen, en het aantal eenoudergezinnen neemt toe.
Een aanzienlijk percentage van de jonge vrouwen zal naar schatting kinderloos
blijven (ongeveer 20% van de huidige generatie).
Veranderingen in het denken over anticonceptie en een hogere levensstandaard spelen
waarschijnlijk een rol bij deze ontwikkeling.
1
Groep mensen die samen in dezelfde woning wonen
3
Inhoudsopgave
1. GEZIN ANNO 2023.........................................................................................................................3
1.1 VERDUNNEN GEZINNEN (2023).........................................................................................................3
1. HET AANTAL GEZINNEN.............................................................................................................................3
2. HET AANTAL KINDEREN.............................................................................................................................3
3. HET AANTAL ALLEENSTAANDEN...................................................................................................................4
4. GEZINSVERDUNNING................................................................................................................................4
1.2 VEROUDEREN GEZINNEN (2023)........................................................................................................5
1. WE VEROUDEREN....................................................................................................................................5
2. WE STAPPEN OP STEEDS OUDERE LEEFTIJD IN HET HUWELIJKSBOOTJE.................................................................5
3. WE KRIJGEN OP STEEDS OUDERE LEEFTIJD KINDEREN......................................................................................5
4. GEZINSVEROUDERING...............................................................................................................................5
1.3 ANNO 2023, HET HUWELIJK BLIJFT DE NORM.......................................................................................6
1. HET AANTAL HUWELIJKEN..........................................................................................................................6
2. HET AANTAL WETTELIJKE SAMENWONENDEN.................................................................................................6
3. HUWELIJK BLIJFT GROTE DROOM VAN DE VLAMING........................................................................................6
4. HET GEZINNEN STREVEN NAAR EEN TWEEOUDERGEZIN....................................................................................6
1.4 ANNO 2023, BLIJVEN DE TRADITIONELE ROLLEN STANDHOUDEN................................................................7
1. DE VERDELING VAN HUISHOUDELIJKE TAKEN..................................................................................................7
2. DE VERDELING VAN DE ZORG VOOR DE KINDEREN..........................................................................................7
3. DE PERCEPTIE VAN DE VERDELING VAN DE TAKEN...........................................................................................7
4. DE GEVOLGEN VAN DEZE VERDELING VOOR HET GEZIN....................................................................................8
5. EEN ANDERE ROLVERDELING ALS KANS.........................................................................................................8
1.5 ANNO 2023, STAAT DE INDIVIDUELE ONTWIKKELING VOOROP BINNEN HET GEZIN.....................8
1. DE INDIVIDUELE ONTWIKKELING VAN DE PARTNERS.........................................................................................8
2. DE INDIVIDUELE ONTWIKKELING VAN DE KINDEREN........................................................................................9
3. TERZELFDERTIJD BLIJVEN JONGEREN OOK LANGER HANGEN............................................................................10
1.6 ANNO 2023, STAAN GEZINNEN STEEDS MEER ONDER DRUK....................................................................11
1. DRUK VANUIT DE LEVENSLOOP.................................................................................................................11
2. DRUK DOOR DE WORK-LIFE BALANCE.........................................................................................................11
3. DRUK OP DE OPVOEDING........................................................................................................................11
2. GEZIN EN ECHTSCHEIDING...........................................................................................................12
2.1 ECHTSCHEIDING: SOCIOLOGISCHE-DEMOGRAFISCHE BEKEKEN..................................................................12
2.2 ECHTSCHEIDING PSYCHOLOGISCHE BEKEKEN........................................................................................13
2.3 ECHTSCHEIDING, ECONOMISCH BEKEKEN............................................................................................14
2.4 ECHTSCHEIDING, JURIDISCH BEKEKEN.................................................................................................15
2.5 ECHTSCHEIDING, PEDAGOGISCHE BEKEKEN..........................................................................................17
3. DIVERSITEIT.................................................................................................................................18
1
,3.1 DIVERSITEIT OP VLAK VAN GEZINSSAMENSTELLING: EEN SOCIOLOGISCHE BENADERING...................................18
3.2 DIVERSITEIT OP VLAK VAN ETNISCHE ACHTERGROND: EEN ANTROPOLOGISCHE BENADERING............................20
3.2.1 MIGRATIE IN BELGIË..........................................................................................................................20
3.2.2 KENMERKEN VAN DE GEZINNEN VAN NIET-EU HERKOMST.........................................................................20
3.2.3 DE SAMENSTELLING VAN DE GEZINNEN VAN NIET-EU HERKOMST...............................................................21
3.2.4 DE CULTURELE KENMERKEN VAN DE GEZINNEN VAN NIET- EU HERKOMST....................................................21
3.2 DIVERSITEIT IN GEZIN FUNCTIONEREN, EEN PSYCHOLOGISCHE BENADERING.................................................22
3.2.1 GEZINSCOHESIE................................................................................................................................22
3.3.2 GEZINSAANPASSING..........................................................................................................................22
3.3.3 GEZINSOPVOEDING...........................................................................................................................23
3.4 DIVERSITEIT OP VLAK VAN GEZINSTYPES, EEN HISTORISCHE BENADERING....................................................23
1. HET PATRIARCHALE GEZIN........................................................................................................................23
2. HET KOSTWINNERGEZIN..........................................................................................................................23
3. HET TWEEVERDIENERS GEZIN...................................................................................................................23
4. ARMOEDE....................................................................................................................................24
4.1 (KANS)ARMOEDE.........................................................................................................................24
4.2 HET GEZINSINKOMEN....................................................................................................................24
4.3 DE GEZINSUITGAVE.......................................................................................................................26
4.4 VERHOUDING GEZINSINKOMEN-GEZINSUITGAVEN.................................................................................26
4.5 KINDERARMOEDE.........................................................................................................................28
4.5.1 CIJFERS OVER KINDERARMOEDE...........................................................................................................28
4.5.2 DE AANPAK VAN KINDERARMOEDE.......................................................................................................28
2
, 1. Gezin anno 2023
De tekst bespreekt de verschillende defi niti es en perspecti even op het gezin.
Sommigen zien het gezin als een universele sociale constructi e, terwijl anderen het als
cultureel bepaald beschouwen. De toename van verschillende gezinsvormen maakt het
moeilijk om een precieze defi niti e te geven. Levine biedt een brede defi niti e waarbij
het gezin wordt gezien als:
“Een subjectief fenomeen met diepe persoonlijke banden en
solidariteitsrelaties.”
De tekst belicht het gezin vanuit demografi sche, psychologische, historische en
sociologische invalshoeken en eindigt met de bespreking van Multi -probleemgezinnen.
1.1 Verdunnen gezinnen (2023)
De gezinssamenstelling is de afgelopen jaren veranderd, met als belangrijke trend dat
gezinnen steeds kleiner worden. Met name de groep alleenstaanden en éénoudergezinnen
met inwonende kinderen zijn opvallend toegenomen.
1. Het aantal gezinnen
Het valt op dat de totale bevolking in de periode 1970-2011 met iets meer dan 10% is
toegenomen. Het aantal huishoudens 1is dezelfde periode met 45% gestegen. De reden
waarom er meer huishoudens dan de totale bevolking zijn is omdat de gemiddelde omvang
van een huishoudens sterk gedaald is:
In 70’s is gemid. Omvang van een gezin ong. 3 personen.
In 2011 is gemiddelde omvagn van gezin ong. 2,3 personen.
In de vorige eeuwen is de gemiddelde omvang dubbele van de huidige waarde.
2. Het aantal kinderen
Het geboortecijfer is de afgelopen decennia sterk gedaald, zij het niet gelijktijdig en
gelijkmatig overal. In 2022 daalde het aantal geboortes voor het achtste jaar oprij. In
Vlaanderen werden er 61.870 kinderen geboren, wat 167 minder is dan in 2017 (-0,3%) en
5.743 minder dan in het topjaar 2010 (-8,2%). Deze daling kan worden verklaard door
verschillende factoren:
Het aantal vrouwen in de vruchtbare leeftijd (20-40 jaar) neemt af. Minder vrouwen
in deze leeftijdsgroep leiden tot minder geboorten.
Vrouwen krijgen steeds minder kinderen, en het aantal eenoudergezinnen neemt toe.
Een aanzienlijk percentage van de jonge vrouwen zal naar schatting kinderloos
blijven (ongeveer 20% van de huidige generatie).
Veranderingen in het denken over anticonceptie en een hogere levensstandaard spelen
waarschijnlijk een rol bij deze ontwikkeling.
1
Groep mensen die samen in dezelfde woning wonen
3
