Algemene psychologie – samenvatting (https://quizlet.com/eva_ahimsa/folders/algemene-
psychologie/sets?fbclid=IwAR0ibiFkMg9RGUpzy9jBKtn-nHYmhBRimoymuNwCIIQDisQUTO6WjwOU1s8)
Hoofstuk 1
1.1 Definitie
Definitie: psychologie is een wetenschap waarbij het gedrag bestudeerd wordt en waarbij die
gedragsevidentie gebruikt wordt om de interne processen te begrijpen die aan dat gedrag ten grondslag
liggen.
Men probeert menselijk gedrag te begrijpen door het op een systematische manier te observeren.
Psychologie boekt vooruitgang doordat men zaken nauwkeuriger kan registreren.
Negatieve visie op psychologie:
- Populariteit van pseudowetenschap
- Stereotypering uit films
- Tegenspraak van gerechtsdeskundigen
Positief: samenleving gaat meer en meer aandacht besteden aan psychologie
(onderwijs/tv met mental coaches/ kranten, tijdschriften/ jobs/ pathologie)
Alpha wetenschappen Bèta wetenschappen
= humanistische wetenschap = exacte wetenschap
Sociologie, filosofie, psychologie Fysica, wiskunde,…
Geen directe observatie Directe observatie
Alpha wetenschappen worden steeds meer observeerbaar door bv gedrag in de hersenen.
Bèta wetenschappen zijn steeds minder direct observeerbaar.
1.2 Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben
A. Griekse filosofen:
1. Socrates
2. Plato
Leerling van Socrates, vond dat er een onderscheid moest zijn tussen ware, onzichtbare wereld van
onveranderlijkheden, ideale vormen en de zichtbare, veranderlijke wereld rondom ons.
Dualisme, observatie = niet belangrijk.
Intuïtie staat tegenover rede.
3. Aristoteles
Vond dat men om echte kennis te hebben, uit moest gaan van axioma’s (=onwrikbare
uitgangspunten, als grondslag aanvaarde bewering)
Schreven alle drie over menselijk gedrag. Geen wetenschap maar sofa science (=niet gebaseerd op data,
men denkt gewoon na over de mens). Is dus geen betrouwbare kennis.
B. De Kerk
Vertaalden Plato/Aristoteles naar de kerkelijke leer toe.
Omdat God garant stond voor de waarheid, beschouwde men dit als betrouwbare bron.
C. Wetenschappelijke revolutie
Kerk tegenover Europa:
Kerk Europa
Ware kennis = intuïtief, nadenken Ware kennis = systematische observatie
Goddelijke ingevingen Actief ingrijpen in de wereld
,D. Copernicaanse revolutie
Kalender bleek niet te kloppen: loopt 11 dagen achter -> wordt aangepast.
Axioma van die tijd: Aarde stond stil in het centrum van het universum
1. Copernicus (1473-1543)
Oppert als eerste hypothese dat de aarde rond de zon draait. Deze bevindingen werden maar in het
jaar van zijn dood gepubliceerd.
2. Galileo Galilei (1564-1642)
Publiceert boek waarin hij copernicaans model verdedigt en onderbouwt met nieuwe observaties
door de uitvinding van de telescoop.
3. Isaac Newton (1643-1727)
Beschreef bewegingen van de zon aan de hand van relatief eenvoudige wiskundige formules.
Wetten van Newton = beginpunt van fysica (=1e natuurwetenschap)
Inzicht dat aarde niet het centrum is van het heelal = copernicaanse revolutie.
Deze evolutie ging sneller in de minder-gelovige landen.
E. Twee culturen
Klassieke, humanistische cultuur & natuurwetenschappelijke cultuur.
F. Helmholtz (1821-1894) & Donders (1818-1889)
Helmholtz: begon de snelheid van zenuwimpulsen in zenuwvezels te meten. Ontwierp model om zenuw in
de poot van een kikker te stimuleren en het signaal een eind verder opnieuw op te vangen.
Donders: onderzoek van Helmholtz werd uitgebreid tot de mens.
Veronderstelt dat alle handelingen een zekere verwerkingstijd nodig hebben: probeert deze fysiologische
tijd te bepalen.
Experiment ke-ki-ko-ku:
3 verschillende condities:
1. Reactie: alleen stimulus ki indrukken
2. Reactie: 5 lettergrepen door elkaar indrukken
3. Reactie: alleen stimulus ki indrukken tussen de 5 lettergrepen door
Had apparaat ontwikkeld dat hem mogelijk maakte de tijd te meten tussen het moment dat de stimulus
aangeboden werd en het moment waarop de proefpersoon begon te antwoorden.
= begin van mentale chronometrie (techniek waarbij men de psychologische processen in
informatieverwekking probeert te achterhalen door te kijken naar de tijd die mensen nodig hebben om
allerhande taken uit te voeren.
G. Evolutietheorie – Darwin (1809-1882)
Natuurlijke selectie (struggle of life, survival of the fittest)
1e die mens beschreef als dier: men kon biologie op mens gaan toepassen.
Eerste psychologische experimenten:
1. Young: kleurperceptie
2. Studie planeten (natuurwetenschappelijke studie van menselijke fout)
3. Von Helmholtz: neurale transmissie
4. Weber & Fechner: psychofysica
5. 1e labo: Leipzig
Experimenten door pioniers uit de lagere klasse:
1. Quetelet: normaalverdeling vd individuele
2. Plateau (kleurperceptie)
3. Donders (mentale chronometrie) bv stimulusdisciminatie
+ subtractie-methode in de cognitieve neurowetenschap.
H. Descartes (17e E)
Bouwt verder op Plato’s dualisme
,Gaat uit van volgende principes:
1. Dualisme
= mens bestaat uit twee onafhankelijke elementen (lichaam/geest)
2. Rationalisme
= ware kennis is gebaseerd op rede
3. Nativisme
= overtuiging dat mens aangeboren kennis heeft.
4. Mechanische visie
= lichaam = machine
Lichaam werd bestudeerd in wetten die je met formules kunt beschrijven.
I. Empirisme
Grondlegger: John Locke (1632-1704)
Kennis is niet aangeboren maar komt voort uit zintuiglijke ervaringen/associaties van ideeën.
Associationisme: hogere orde kennis uit associaties van eenvoudigere ideeën.
J. Beginjaren van de psychologie
19e E: wetenschappelijke studie van gedrag en mentale processen
Structuralisme= op basis van introspectie de structuur van het bewustzijn ontdekken
1. Titchener (1867-1927)
Atomisme: deelt elk proces op in elementaire componenten. Vond dat een bewuste ervaring een
associatie is van sensatie, beelden en gevoelens.
Heeft bij Wundt gestudeerd
2. Wundt (1832-1920) regio Duitsland, Leipzig
Fysiologische psychologie
Stelt innere wahrnehmung tegenover de experimentelle sebstbeobachtung.
Stelt de sofa science tegenover eenvoudige, kwantificeerbare antwoorden
Boek: Grundzüge der physiologischen Psychologie
Eerste ontwikkeling intelligentietest: Binet & Simon (1907)
20e E: gestaltpsychologie, de bewuste waarneming tegenover de stimulus elementen
Top – down! Waarneming = geheel, geen reeks van onafhankelijke sensaties.
Functionalisme = mentale toestanden kunnen opvatten als functionele toestanden
US. Sterk beïnvloed door darwinisme
Psychologie = optimale aanpassing
Amerikaanse psycholoog: William James: mentale processen = steam of consciousness (voortdurend
veranderende stroom van gedachten en gevoelens)
Boek: The principles of psychology
Behaviorisme = onderzoek bestaat uit enkel observeerbaar, meetbaar gedrag.
John Watson: beginpunt van behaviorisme
“Om als wetenschap beschouwd te worden, moest de psychologie een wetenschap van het gedrag
worden.”
Geïnspireerd op positivisme.
Drie ideeën overgenomen van positivisme:
1. Men moet theorieën baseren op op directe observaties die door anderen kunnen herhaald worden.
2. Men moet een onderscheid maken tussen onafhankelijke (=karakteristieken van de situatie) en
afhankelijke variabelen (gedragingen van persoon/dier).
Stimulus lokt respons uit = S-R-psychologie
, 3. Een wetenschappelijke theorie bestond uit het beschrijven van de precieze relatie tussen de
onafhankelijke en afhankelijke variabelen.
Een operante definitie is een definitie die niet door verschillende mensen op een verschillende manieren
geïnterpreteerd kan worden.
Bv. Honger = gevoel dat ontstaat wanneer een persoon niet gegeten heeft
Beter: het aantal uren dat een persoon/dier geen eten gekregen heeft.
Bewustzijn valt buiten studiegebied (=blackbox)
Skinner (1904-1990): onderzoekt de gedragingen die persoon zal vertonen, besluit dat mentale processen
niet bestaan.
Psycho-analyse: Freud = bewustzijn/gedrag zijn zeer oppervlakkige fenomenen en de ware oorsprong van
het ontstaan van persoonlijkheidsverschillen en mentale stoornissen ligt bij onbewuste krachten.
Psychopathologie: stoornissen hebben een psychische oorzaak die teruggaat op traumatische episodes in
vroege kindertijd. Men heeft verborgen processen van vroeger nooit kunnen verwerken. Men kan
geholpen worden door onbewuste conflicten in bewustzijn te brengen ( bv. a.d.h.v. sofa science techniek)
Hermeneutiek: niet hameren op het belang van natuurwetenschappelijke methode voor psychologie, maar
eerder een onderzoeksmethode die aansloot bij de traditionele, filosofische cultuur. Begrijpen van het
verleden > onderzoekswerk van natuurwetenschapper.
Freud focust alleen op het Onbewuste.
Toch blijft de natuurwetenschappelijke methode superieur.
Onderzoeksmethoden in de psychologie
1. Observatie ipv intuïtie en opinie
2. Literatuurstudie
------- beschrijvend onderzoek = verzamelen van ecologische valide/betrouwbare/correcte info over
een onderwerp.
3. Naturalistische observatie
Gedrag wordt systhematisch geobserveerd in een natuurlijke context
Vooral startpunt voor meer gericht onderzoek
Nadeel: keuze scoringscriteria, reatieve gedragingen: aanwezigheid van onderzoeker heeft invloed
op gedrag
4. Vragenlijsten (ev ter aanvulling van Probleem: antwoorden worden bepaald door
observatie) perceptie van de geïnterviewde + sociale wenselijkheid
5. Interviews
(gestructureerd/ongestructureerd)
Voordeel: gedetailleerder dan vragenlijst (mogelijkheid tot doorvragen)
Nadeel: generaliseerbaarheid, vergelijkbaarheid)
6. Opiniepeilingen
= inventaris van opinies bij een representatieve steekproef
Maar: sociale wenselijkheid, non respons bias + representativiteit
(bv opiniepeiling verkiezingen = komt niet overeen met werkelijke verkiezingen)
7. Psychologische tests
Bv gestandaardiseerde test: procedures voor meten van vaardigheden/eigenschappen die aan een
zorgvuldig vooronderzoek zijn onderworpen.
! test van rorsach = geen goede psychologische test!
psychologie/sets?fbclid=IwAR0ibiFkMg9RGUpzy9jBKtn-nHYmhBRimoymuNwCIIQDisQUTO6WjwOU1s8)
Hoofstuk 1
1.1 Definitie
Definitie: psychologie is een wetenschap waarbij het gedrag bestudeerd wordt en waarbij die
gedragsevidentie gebruikt wordt om de interne processen te begrijpen die aan dat gedrag ten grondslag
liggen.
Men probeert menselijk gedrag te begrijpen door het op een systematische manier te observeren.
Psychologie boekt vooruitgang doordat men zaken nauwkeuriger kan registreren.
Negatieve visie op psychologie:
- Populariteit van pseudowetenschap
- Stereotypering uit films
- Tegenspraak van gerechtsdeskundigen
Positief: samenleving gaat meer en meer aandacht besteden aan psychologie
(onderwijs/tv met mental coaches/ kranten, tijdschriften/ jobs/ pathologie)
Alpha wetenschappen Bèta wetenschappen
= humanistische wetenschap = exacte wetenschap
Sociologie, filosofie, psychologie Fysica, wiskunde,…
Geen directe observatie Directe observatie
Alpha wetenschappen worden steeds meer observeerbaar door bv gedrag in de hersenen.
Bèta wetenschappen zijn steeds minder direct observeerbaar.
1.2 Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben
A. Griekse filosofen:
1. Socrates
2. Plato
Leerling van Socrates, vond dat er een onderscheid moest zijn tussen ware, onzichtbare wereld van
onveranderlijkheden, ideale vormen en de zichtbare, veranderlijke wereld rondom ons.
Dualisme, observatie = niet belangrijk.
Intuïtie staat tegenover rede.
3. Aristoteles
Vond dat men om echte kennis te hebben, uit moest gaan van axioma’s (=onwrikbare
uitgangspunten, als grondslag aanvaarde bewering)
Schreven alle drie over menselijk gedrag. Geen wetenschap maar sofa science (=niet gebaseerd op data,
men denkt gewoon na over de mens). Is dus geen betrouwbare kennis.
B. De Kerk
Vertaalden Plato/Aristoteles naar de kerkelijke leer toe.
Omdat God garant stond voor de waarheid, beschouwde men dit als betrouwbare bron.
C. Wetenschappelijke revolutie
Kerk tegenover Europa:
Kerk Europa
Ware kennis = intuïtief, nadenken Ware kennis = systematische observatie
Goddelijke ingevingen Actief ingrijpen in de wereld
,D. Copernicaanse revolutie
Kalender bleek niet te kloppen: loopt 11 dagen achter -> wordt aangepast.
Axioma van die tijd: Aarde stond stil in het centrum van het universum
1. Copernicus (1473-1543)
Oppert als eerste hypothese dat de aarde rond de zon draait. Deze bevindingen werden maar in het
jaar van zijn dood gepubliceerd.
2. Galileo Galilei (1564-1642)
Publiceert boek waarin hij copernicaans model verdedigt en onderbouwt met nieuwe observaties
door de uitvinding van de telescoop.
3. Isaac Newton (1643-1727)
Beschreef bewegingen van de zon aan de hand van relatief eenvoudige wiskundige formules.
Wetten van Newton = beginpunt van fysica (=1e natuurwetenschap)
Inzicht dat aarde niet het centrum is van het heelal = copernicaanse revolutie.
Deze evolutie ging sneller in de minder-gelovige landen.
E. Twee culturen
Klassieke, humanistische cultuur & natuurwetenschappelijke cultuur.
F. Helmholtz (1821-1894) & Donders (1818-1889)
Helmholtz: begon de snelheid van zenuwimpulsen in zenuwvezels te meten. Ontwierp model om zenuw in
de poot van een kikker te stimuleren en het signaal een eind verder opnieuw op te vangen.
Donders: onderzoek van Helmholtz werd uitgebreid tot de mens.
Veronderstelt dat alle handelingen een zekere verwerkingstijd nodig hebben: probeert deze fysiologische
tijd te bepalen.
Experiment ke-ki-ko-ku:
3 verschillende condities:
1. Reactie: alleen stimulus ki indrukken
2. Reactie: 5 lettergrepen door elkaar indrukken
3. Reactie: alleen stimulus ki indrukken tussen de 5 lettergrepen door
Had apparaat ontwikkeld dat hem mogelijk maakte de tijd te meten tussen het moment dat de stimulus
aangeboden werd en het moment waarop de proefpersoon begon te antwoorden.
= begin van mentale chronometrie (techniek waarbij men de psychologische processen in
informatieverwekking probeert te achterhalen door te kijken naar de tijd die mensen nodig hebben om
allerhande taken uit te voeren.
G. Evolutietheorie – Darwin (1809-1882)
Natuurlijke selectie (struggle of life, survival of the fittest)
1e die mens beschreef als dier: men kon biologie op mens gaan toepassen.
Eerste psychologische experimenten:
1. Young: kleurperceptie
2. Studie planeten (natuurwetenschappelijke studie van menselijke fout)
3. Von Helmholtz: neurale transmissie
4. Weber & Fechner: psychofysica
5. 1e labo: Leipzig
Experimenten door pioniers uit de lagere klasse:
1. Quetelet: normaalverdeling vd individuele
2. Plateau (kleurperceptie)
3. Donders (mentale chronometrie) bv stimulusdisciminatie
+ subtractie-methode in de cognitieve neurowetenschap.
H. Descartes (17e E)
Bouwt verder op Plato’s dualisme
,Gaat uit van volgende principes:
1. Dualisme
= mens bestaat uit twee onafhankelijke elementen (lichaam/geest)
2. Rationalisme
= ware kennis is gebaseerd op rede
3. Nativisme
= overtuiging dat mens aangeboren kennis heeft.
4. Mechanische visie
= lichaam = machine
Lichaam werd bestudeerd in wetten die je met formules kunt beschrijven.
I. Empirisme
Grondlegger: John Locke (1632-1704)
Kennis is niet aangeboren maar komt voort uit zintuiglijke ervaringen/associaties van ideeën.
Associationisme: hogere orde kennis uit associaties van eenvoudigere ideeën.
J. Beginjaren van de psychologie
19e E: wetenschappelijke studie van gedrag en mentale processen
Structuralisme= op basis van introspectie de structuur van het bewustzijn ontdekken
1. Titchener (1867-1927)
Atomisme: deelt elk proces op in elementaire componenten. Vond dat een bewuste ervaring een
associatie is van sensatie, beelden en gevoelens.
Heeft bij Wundt gestudeerd
2. Wundt (1832-1920) regio Duitsland, Leipzig
Fysiologische psychologie
Stelt innere wahrnehmung tegenover de experimentelle sebstbeobachtung.
Stelt de sofa science tegenover eenvoudige, kwantificeerbare antwoorden
Boek: Grundzüge der physiologischen Psychologie
Eerste ontwikkeling intelligentietest: Binet & Simon (1907)
20e E: gestaltpsychologie, de bewuste waarneming tegenover de stimulus elementen
Top – down! Waarneming = geheel, geen reeks van onafhankelijke sensaties.
Functionalisme = mentale toestanden kunnen opvatten als functionele toestanden
US. Sterk beïnvloed door darwinisme
Psychologie = optimale aanpassing
Amerikaanse psycholoog: William James: mentale processen = steam of consciousness (voortdurend
veranderende stroom van gedachten en gevoelens)
Boek: The principles of psychology
Behaviorisme = onderzoek bestaat uit enkel observeerbaar, meetbaar gedrag.
John Watson: beginpunt van behaviorisme
“Om als wetenschap beschouwd te worden, moest de psychologie een wetenschap van het gedrag
worden.”
Geïnspireerd op positivisme.
Drie ideeën overgenomen van positivisme:
1. Men moet theorieën baseren op op directe observaties die door anderen kunnen herhaald worden.
2. Men moet een onderscheid maken tussen onafhankelijke (=karakteristieken van de situatie) en
afhankelijke variabelen (gedragingen van persoon/dier).
Stimulus lokt respons uit = S-R-psychologie
, 3. Een wetenschappelijke theorie bestond uit het beschrijven van de precieze relatie tussen de
onafhankelijke en afhankelijke variabelen.
Een operante definitie is een definitie die niet door verschillende mensen op een verschillende manieren
geïnterpreteerd kan worden.
Bv. Honger = gevoel dat ontstaat wanneer een persoon niet gegeten heeft
Beter: het aantal uren dat een persoon/dier geen eten gekregen heeft.
Bewustzijn valt buiten studiegebied (=blackbox)
Skinner (1904-1990): onderzoekt de gedragingen die persoon zal vertonen, besluit dat mentale processen
niet bestaan.
Psycho-analyse: Freud = bewustzijn/gedrag zijn zeer oppervlakkige fenomenen en de ware oorsprong van
het ontstaan van persoonlijkheidsverschillen en mentale stoornissen ligt bij onbewuste krachten.
Psychopathologie: stoornissen hebben een psychische oorzaak die teruggaat op traumatische episodes in
vroege kindertijd. Men heeft verborgen processen van vroeger nooit kunnen verwerken. Men kan
geholpen worden door onbewuste conflicten in bewustzijn te brengen ( bv. a.d.h.v. sofa science techniek)
Hermeneutiek: niet hameren op het belang van natuurwetenschappelijke methode voor psychologie, maar
eerder een onderzoeksmethode die aansloot bij de traditionele, filosofische cultuur. Begrijpen van het
verleden > onderzoekswerk van natuurwetenschapper.
Freud focust alleen op het Onbewuste.
Toch blijft de natuurwetenschappelijke methode superieur.
Onderzoeksmethoden in de psychologie
1. Observatie ipv intuïtie en opinie
2. Literatuurstudie
------- beschrijvend onderzoek = verzamelen van ecologische valide/betrouwbare/correcte info over
een onderwerp.
3. Naturalistische observatie
Gedrag wordt systhematisch geobserveerd in een natuurlijke context
Vooral startpunt voor meer gericht onderzoek
Nadeel: keuze scoringscriteria, reatieve gedragingen: aanwezigheid van onderzoeker heeft invloed
op gedrag
4. Vragenlijsten (ev ter aanvulling van Probleem: antwoorden worden bepaald door
observatie) perceptie van de geïnterviewde + sociale wenselijkheid
5. Interviews
(gestructureerd/ongestructureerd)
Voordeel: gedetailleerder dan vragenlijst (mogelijkheid tot doorvragen)
Nadeel: generaliseerbaarheid, vergelijkbaarheid)
6. Opiniepeilingen
= inventaris van opinies bij een representatieve steekproef
Maar: sociale wenselijkheid, non respons bias + representativiteit
(bv opiniepeiling verkiezingen = komt niet overeen met werkelijke verkiezingen)
7. Psychologische tests
Bv gestandaardiseerde test: procedures voor meten van vaardigheden/eigenschappen die aan een
zorgvuldig vooronderzoek zijn onderworpen.
! test van rorsach = geen goede psychologische test!
