MSK REVALIDATIE OL – ZIEKTELEER: PEESAANDOENINGEN
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
1. EPIDEMIOLOGIE
TENDINOPATHIE
• Patellapees: proximaal – posterieur meest frequent
• Achillespees: midsubstance tot preinsertioneel > insertioneel
BOVENSTE LIDMAAT
• Rotator cuff tendinopathie
• Elleboog tendinopathie
ONDERSTE LIDMAAT
• ITB frictie syndroom: valt niet onder dezelfde pathologie als de iliotibiale band
• Achillespees ruptuur
• Peritendineuze letsels: zwelling rondom de pees is vaak het subacute gedeelte dat vanzelf in orde
komt
2. PATHOGENESE: MECHANOTRANSDUCTIE
Een pees heeft een hiërarchische structuur met fibrillen als basis-bouwblok. Het zorgt voor meer dan enkel
energie-overdracht van spier naar bot!
TENDINOPATHIE à CONTINUUM MODEL
We gebruiken dit continuum model als leidraad. Door de gepaste
oefeningen te doen, kan je zelfs terugkeren naar een normale
pees. Het model legt uit wat er allemaal met de pees kan
gebeuren.
De meesten hebben een normale pees. Je kan mits de juiste load
en goede adaptatie de pezen versterken, dikker maken (echter
minder duidelijk dan bij spieren – per millimeter). Helaas kan dit
ook fout lopen als het te veel gedaan wordt. De pees wordt dan
reactief en zal een afwijking vertonen: tendinose. De pees ziet er
dan slecht uit (knobbelvormige verdikkingen bij de achillespees*
bvb). Met juiste oefeningen kan je voor herstel zorgen. Anderzijds,
zorgt te weinig oefening voor hetzelfde fenomeen. Niet trainen is
dus ook geen goede aanpak, je versterkt dan het probleem!
* de achillespees is 0.4 mm dik, door littekenweefsel verdikt die
(reactiviteit)
FYI (examenvraag): de meeste patellapeesaantasting is posterieur en proximaal
MSK REVALIDATIE OL – ZIEKTELEER: PEESAANDOENINGEN 1
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
, CHRONISCH BELASTE PEES HISTOLOGISCH:
Als de vezels van een pees evenwijdig aan elkaar liggen, zullen ze de geluidsgolven loodrecht
weerkaatsen (beter). Maar door schade kunnen de vezels kriskras liggen (veranderingen in het weefsel).
In dat geval zullen geluidsgolven minder (goed) weerkaatst worden en zal je meer zwartverkleuring zien
op de foto.
1) desorganisatie van collageen
2) grondsubstantie waarin het ligt is toegenomen, vezels worden uiteen geduwd en liggen schuin
3) neovascularisatie
Dit is in de eindfase een tendinose (tendinopathie in het Engels).
! VERSCHIL TUSSEN TENDINOSE EN TENDINOPATHIE:
o tendinose = histologische omschrijving van eindfase aantasting van de pees
o tendinopathie = klinische beschrijving van zo’n peesbelasting (eindfase of niet)
MAAR ze kunnen los van elkaar voorkomen:
Een tendinose kan voorkomen zonder dat je pijn hebt, zonder dat er een tendinopathie is. Omgekeerd
ook, een tendiopathie kan voorkomen zonder dat er een tendinose is. Vaak is een tendinopathie echter
wel gebaseerd op een tendinose.
De dikke groene pijl in het schema wilt zeggen dat je de pees met training tot op zekere hoogte terug in
orde gaat krijgen. We zien een sterk verdikte achillespees die er na jaren trainen en nog meer belasting
en oefeningen bijna normaal uitzag. De verhouding tussen sportbelasting en training van de pees
specifiek moet goed zitten.
Je kan de pees waarschijnlijk tot op zekere hoogte terug goed krijgen. Het kan dat de pees er jaren later
nog steeds niet terug hetzelfde uitziet, maar als de patiënt er geen last van heeft, is dat niet erg.
OORZAAK:
Dit probleem wordt niet veroorzaakt door weefselschade (scheur bvb) of inflammatie, wel door een
cellulaire reactie op overload van intratendineuse / interfasciculaire schuifkrachten (= tussen de
collageenvezels), heterogeen binnenin de pees. De cellen reageren op een zeer complexe manier. De
pees voelt dat er vanalles gebeurt en gaan hier met de eerder besproken histologische veranderingen
op reageren.
Als het probleem is dat de pees de belasting niet aankan, is de enige oplossing om de pees te trainen
zodat die sterker wordt en de belasting wel aankan. Let wel op dat je de spieren daardoor niet sterker
maakt, want dan komt er nóg meer kracht op de pezen en zal het probleem enkel erger worden. De
oorzaak is echter niet altijd duidelijk!
2 MSK REVALIDATIE OL – ZIEKTELEER: PEESAANDOENINGEN
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
1. EPIDEMIOLOGIE
TENDINOPATHIE
• Patellapees: proximaal – posterieur meest frequent
• Achillespees: midsubstance tot preinsertioneel > insertioneel
BOVENSTE LIDMAAT
• Rotator cuff tendinopathie
• Elleboog tendinopathie
ONDERSTE LIDMAAT
• ITB frictie syndroom: valt niet onder dezelfde pathologie als de iliotibiale band
• Achillespees ruptuur
• Peritendineuze letsels: zwelling rondom de pees is vaak het subacute gedeelte dat vanzelf in orde
komt
2. PATHOGENESE: MECHANOTRANSDUCTIE
Een pees heeft een hiërarchische structuur met fibrillen als basis-bouwblok. Het zorgt voor meer dan enkel
energie-overdracht van spier naar bot!
TENDINOPATHIE à CONTINUUM MODEL
We gebruiken dit continuum model als leidraad. Door de gepaste
oefeningen te doen, kan je zelfs terugkeren naar een normale
pees. Het model legt uit wat er allemaal met de pees kan
gebeuren.
De meesten hebben een normale pees. Je kan mits de juiste load
en goede adaptatie de pezen versterken, dikker maken (echter
minder duidelijk dan bij spieren – per millimeter). Helaas kan dit
ook fout lopen als het te veel gedaan wordt. De pees wordt dan
reactief en zal een afwijking vertonen: tendinose. De pees ziet er
dan slecht uit (knobbelvormige verdikkingen bij de achillespees*
bvb). Met juiste oefeningen kan je voor herstel zorgen. Anderzijds,
zorgt te weinig oefening voor hetzelfde fenomeen. Niet trainen is
dus ook geen goede aanpak, je versterkt dan het probleem!
* de achillespees is 0.4 mm dik, door littekenweefsel verdikt die
(reactiviteit)
FYI (examenvraag): de meeste patellapeesaantasting is posterieur en proximaal
MSK REVALIDATIE OL – ZIEKTELEER: PEESAANDOENINGEN 1
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
, CHRONISCH BELASTE PEES HISTOLOGISCH:
Als de vezels van een pees evenwijdig aan elkaar liggen, zullen ze de geluidsgolven loodrecht
weerkaatsen (beter). Maar door schade kunnen de vezels kriskras liggen (veranderingen in het weefsel).
In dat geval zullen geluidsgolven minder (goed) weerkaatst worden en zal je meer zwartverkleuring zien
op de foto.
1) desorganisatie van collageen
2) grondsubstantie waarin het ligt is toegenomen, vezels worden uiteen geduwd en liggen schuin
3) neovascularisatie
Dit is in de eindfase een tendinose (tendinopathie in het Engels).
! VERSCHIL TUSSEN TENDINOSE EN TENDINOPATHIE:
o tendinose = histologische omschrijving van eindfase aantasting van de pees
o tendinopathie = klinische beschrijving van zo’n peesbelasting (eindfase of niet)
MAAR ze kunnen los van elkaar voorkomen:
Een tendinose kan voorkomen zonder dat je pijn hebt, zonder dat er een tendinopathie is. Omgekeerd
ook, een tendiopathie kan voorkomen zonder dat er een tendinose is. Vaak is een tendinopathie echter
wel gebaseerd op een tendinose.
De dikke groene pijl in het schema wilt zeggen dat je de pees met training tot op zekere hoogte terug in
orde gaat krijgen. We zien een sterk verdikte achillespees die er na jaren trainen en nog meer belasting
en oefeningen bijna normaal uitzag. De verhouding tussen sportbelasting en training van de pees
specifiek moet goed zitten.
Je kan de pees waarschijnlijk tot op zekere hoogte terug goed krijgen. Het kan dat de pees er jaren later
nog steeds niet terug hetzelfde uitziet, maar als de patiënt er geen last van heeft, is dat niet erg.
OORZAAK:
Dit probleem wordt niet veroorzaakt door weefselschade (scheur bvb) of inflammatie, wel door een
cellulaire reactie op overload van intratendineuse / interfasciculaire schuifkrachten (= tussen de
collageenvezels), heterogeen binnenin de pees. De cellen reageren op een zeer complexe manier. De
pees voelt dat er vanalles gebeurt en gaan hier met de eerder besproken histologische veranderingen
op reageren.
Als het probleem is dat de pees de belasting niet aankan, is de enige oplossing om de pees te trainen
zodat die sterker wordt en de belasting wel aankan. Let wel op dat je de spieren daardoor niet sterker
maakt, want dan komt er nóg meer kracht op de pezen en zal het probleem enkel erger worden. De
oorzaak is echter niet altijd duidelijk!
2 MSK REVALIDATIE OL – ZIEKTELEER: PEESAANDOENINGEN
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
