TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE 2022-2023
THOMAS MORE
RECHT
,Inhoudsopgave
Module 1: Rechtsstructuren ........................................................................................................................... 2
1. Wat is recht .............................................................................................................................................. 2
2. Regels om een samenleving te ordenen ................................................................................................... 3
3. Opgelegd door de samenleving (overheid) ............................................................................................... 4
4. Afdwingbaar door de samenleving (justitie)............................................................................................. 7
Overzicht alle rechtbanken – rechtbankenpiramide ........................................................................................ 11
Module 2: De persoon.................................................................................................................................. 12
1. Juridische personen ................................................................................................................................ 12
2. Bekwaamheid ......................................................................................................................................... 13
3. Hulpverlening.......................................................................................................................................... 16
4. Sanctionering .......................................................................................................................................... 18
Overzicht jeugdhulpverlening Vlaanderen ....................................................................................................... 23
Module 3: Relaties ....................................................................................................................................... 24
1. Ouderschap............................................................................................................................................. 24
2. Partnerschap (niet kennen) .................................................................................................................... 28
3. Familie (niet kennen) .............................................................................................................................. 28
4. Patiënt .................................................................................................................................................... 28
5. Onrechtmatige daad............................................................................................................................... 31
Module 4: Inkomen ...................................................................................................................................... 33
1. Aan het werk........................................................................................................................................... 33
2. Vervangingsinkomen .............................................................................................................................. 35
3. Bij ongelukken ........................................................................................................................................ 37
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 39 Boodschap
van algemeen nut....................................................................................................................... 44
1
,Module 1: Rechtsstructuren
1. Wat is recht
- Voorschriften (gedragsregels)
- Werking van instellingen
a) Geheel van regels
- Procedures om regels af te dwingen
- Procedures om recht te maken en te wijzigen
- Recht is zo oud als de mens
- Recht stuurt het handelen van mensen
- Voordeel van regels = duidelijkheid, ordening, structuur
b) Omde maatschappij
- Regels bieden een oplossing voor con icten
te ordenen
- Recht evolueert mee met de samenleving (weerspiegelt een
tijdsgeest)
c) De regels worden Samenleving = de wil van het volk (in een democratie) = de overheid
- Recht evolueert mee met de samenleving
opgelegd door de - Recht is exibel > zie deel 3
samenleving
- Dubbele betekenis:
- Iemand kan jou verplichten om iets te doen (of niet te doen) - De overheid kan
d) Deregelszijn jou straffen (sanctie opleggen) = strafrecht >
afdwingbaar
zie deel 4
- Rechtsregels
- Andere, zoals bv. religieuze voorschriften
1.1 Verschillen tussen rechtsregels en andere regels
- Gelijkenis tussen rechtsregels en andere regels = het gedrag van mensen sturen
- Verschil:
Rechtsregels Andere regels
- Opgelegd door de samenleving (= door de - Opgelegd door een bepaalde groep in de
overheid) samenleving
- Van toepassing op àlle mensen van die - Enkel van toepassing op de leden van
samenleving die groep (bv. gelovigen, leden,
deelnemers, ...)
- Het naleven van de regels is verplicht
en kan worden opgelegd via de rechtbank - Het naleven van de regels gebeurt op
(justitie) vrijwillige basis of op basis van sociale
controle
2. Regels om een samenleving te ordenen
2.1 Indeling op basis van territorialiteit/grondgebied (waar)
2
, 2.1.1 Grensoverschrijdend of internationaal recht
Grensoverschrijdend recht: recht dat wordt afgesproken buiten de landgrenzen en dat op twee of meer landen
van toepassing is.
- Hoe komt het tot stand -> via afspraken tussen landen
- Waar vind je die afspraken -> In verdragen
- Hoe komen verdragen tot stand -> 2 vormen -> beiden zijn tussen landen en vastgelegd in verdragen
a) Internationale verdragen tussen landen
b) Internationale verdragen die worden afgesloten via internationale organisaties of
bijeenkomsten waar landen lid van zijn (bv. Verenigde Naties, Raad van Europa,
internationale conferenties)
- Supranationaal recht: Europese Unie (EU)
! Lidstaten hebben een deel van hun eigen bevoegdheid afgestaan aan de EU zodat de EU eigen
recht kan maken. Het Europees parlement en de Europese commissie nemen beslissingen die van
toepassing zijn op de 27 lidstaten (dus ‘over de hoofden heen’ van de lidstaten)
2.1.2 Nationaal recht
= Ieder land binnen de eigen landsgrenzen
In eigen land: 4 niveaus
1) Recht op federaal niveau: 1 grondgebied
2) Recht op regionaal niveau: 6 regio’s of deelstaten > nationaal recht
! 3 Gemeenschappen = taal = persoonsgebonden materie: cultuur, onderwijs, gezondheidszorg, jeugd en
gezin, bijstand aan personen, ...
-De Vlaamse Gemeenschap
- De Franse Gemeenschap
- De Duitstalige Gemeenschap
! 3 Gewesten = gebied = plaatsgebonden materie: huisvestiging, ruimtelijke ordening, natuur en milieu,
mobiliteit, energie, toerisme, ...
-Het Vlaams Gewest
-Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
-Het Waals Gewest
3) Recht op provinciaal niveau:10 provincies
4) Recht op lokaal niveau: vele steden en gemeenten
2.2 Inhoud (materie)
2.2.1 Publiek recht
= De overheid is rechtstreeks betrokken bij de handeling omwille van:
- Het algemeen belang (bv. Strafrecht, jeugdrecht)
3
THOMAS MORE
RECHT
,Inhoudsopgave
Module 1: Rechtsstructuren ........................................................................................................................... 2
1. Wat is recht .............................................................................................................................................. 2
2. Regels om een samenleving te ordenen ................................................................................................... 3
3. Opgelegd door de samenleving (overheid) ............................................................................................... 4
4. Afdwingbaar door de samenleving (justitie)............................................................................................. 7
Overzicht alle rechtbanken – rechtbankenpiramide ........................................................................................ 11
Module 2: De persoon.................................................................................................................................. 12
1. Juridische personen ................................................................................................................................ 12
2. Bekwaamheid ......................................................................................................................................... 13
3. Hulpverlening.......................................................................................................................................... 16
4. Sanctionering .......................................................................................................................................... 18
Overzicht jeugdhulpverlening Vlaanderen ....................................................................................................... 23
Module 3: Relaties ....................................................................................................................................... 24
1. Ouderschap............................................................................................................................................. 24
2. Partnerschap (niet kennen) .................................................................................................................... 28
3. Familie (niet kennen) .............................................................................................................................. 28
4. Patiënt .................................................................................................................................................... 28
5. Onrechtmatige daad............................................................................................................................... 31
Module 4: Inkomen ...................................................................................................................................... 33
1. Aan het werk........................................................................................................................................... 33
2. Vervangingsinkomen .............................................................................................................................. 35
3. Bij ongelukken ........................................................................................................................................ 37
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 39 Boodschap
van algemeen nut....................................................................................................................... 44
1
,Module 1: Rechtsstructuren
1. Wat is recht
- Voorschriften (gedragsregels)
- Werking van instellingen
a) Geheel van regels
- Procedures om regels af te dwingen
- Procedures om recht te maken en te wijzigen
- Recht is zo oud als de mens
- Recht stuurt het handelen van mensen
- Voordeel van regels = duidelijkheid, ordening, structuur
b) Omde maatschappij
- Regels bieden een oplossing voor con icten
te ordenen
- Recht evolueert mee met de samenleving (weerspiegelt een
tijdsgeest)
c) De regels worden Samenleving = de wil van het volk (in een democratie) = de overheid
- Recht evolueert mee met de samenleving
opgelegd door de - Recht is exibel > zie deel 3
samenleving
- Dubbele betekenis:
- Iemand kan jou verplichten om iets te doen (of niet te doen) - De overheid kan
d) Deregelszijn jou straffen (sanctie opleggen) = strafrecht >
afdwingbaar
zie deel 4
- Rechtsregels
- Andere, zoals bv. religieuze voorschriften
1.1 Verschillen tussen rechtsregels en andere regels
- Gelijkenis tussen rechtsregels en andere regels = het gedrag van mensen sturen
- Verschil:
Rechtsregels Andere regels
- Opgelegd door de samenleving (= door de - Opgelegd door een bepaalde groep in de
overheid) samenleving
- Van toepassing op àlle mensen van die - Enkel van toepassing op de leden van
samenleving die groep (bv. gelovigen, leden,
deelnemers, ...)
- Het naleven van de regels is verplicht
en kan worden opgelegd via de rechtbank - Het naleven van de regels gebeurt op
(justitie) vrijwillige basis of op basis van sociale
controle
2. Regels om een samenleving te ordenen
2.1 Indeling op basis van territorialiteit/grondgebied (waar)
2
, 2.1.1 Grensoverschrijdend of internationaal recht
Grensoverschrijdend recht: recht dat wordt afgesproken buiten de landgrenzen en dat op twee of meer landen
van toepassing is.
- Hoe komt het tot stand -> via afspraken tussen landen
- Waar vind je die afspraken -> In verdragen
- Hoe komen verdragen tot stand -> 2 vormen -> beiden zijn tussen landen en vastgelegd in verdragen
a) Internationale verdragen tussen landen
b) Internationale verdragen die worden afgesloten via internationale organisaties of
bijeenkomsten waar landen lid van zijn (bv. Verenigde Naties, Raad van Europa,
internationale conferenties)
- Supranationaal recht: Europese Unie (EU)
! Lidstaten hebben een deel van hun eigen bevoegdheid afgestaan aan de EU zodat de EU eigen
recht kan maken. Het Europees parlement en de Europese commissie nemen beslissingen die van
toepassing zijn op de 27 lidstaten (dus ‘over de hoofden heen’ van de lidstaten)
2.1.2 Nationaal recht
= Ieder land binnen de eigen landsgrenzen
In eigen land: 4 niveaus
1) Recht op federaal niveau: 1 grondgebied
2) Recht op regionaal niveau: 6 regio’s of deelstaten > nationaal recht
! 3 Gemeenschappen = taal = persoonsgebonden materie: cultuur, onderwijs, gezondheidszorg, jeugd en
gezin, bijstand aan personen, ...
-De Vlaamse Gemeenschap
- De Franse Gemeenschap
- De Duitstalige Gemeenschap
! 3 Gewesten = gebied = plaatsgebonden materie: huisvestiging, ruimtelijke ordening, natuur en milieu,
mobiliteit, energie, toerisme, ...
-Het Vlaams Gewest
-Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
-Het Waals Gewest
3) Recht op provinciaal niveau:10 provincies
4) Recht op lokaal niveau: vele steden en gemeenten
2.2 Inhoud (materie)
2.2.1 Publiek recht
= De overheid is rechtstreeks betrokken bij de handeling omwille van:
- Het algemeen belang (bv. Strafrecht, jeugdrecht)
3
