Systemisch denken & handelen
De algemene systeemtheorie/ AST
> Systeem: aantal elementen die met elkaar in interactie staan
> Abstracte constructie vanuit de positie van de waarnemer
> Gaat niet om de delen op zich, niet om het geheel maar om de doelgerichte
betrekkingen tussen dit alles.
> Systeemtheorie zoekt redenen waarom mensen disfunctioneren in de
omgeving van het individu, in het systeem waarin hij zich bevindt en in de
relaties en interacties tussen mensen.
> Systeemtheorie deelt het standpunt van behaviorisme: enkel wat zichtbaar
is, is van belang.
Focus op hier en nu met toevoeging vanuit het contextueel denken.
AST : 2 verschuivingen
> 1ste verschuiving
Van persoonsgerichte naar relatiegerichte benadering: het belang van
wisselwerking
↪ Van intrapsychisch denken naar interpsychisch denken
> 2de verschuiving
Van lineaire oorzakelijkheid naar circulaire oorzakelijkheid
Van persoonsgerichte naar relatiegerichte benadering: het belang van
wisselwerking
Individueel probleem : klachten of moeilijkheden die verband houden met 1
probleem.
Wederzijdse beïnvloeding: mensen staan in relatie tot elkaar.
Gezinsgericht werken werd ‘werken met cliënten’ door
paradigmaverschuiving.
,Systemische vorm van oorzakelijkheid in het systeemdenken (ontwikkelingen)
● De herverdeling tussen (buitenshuis) arbeid en het gezin
invloed gehad op de ontwikkeling van het gezin als:
samenlevingsvorm - emotioneel affectieve eenheid - intellectuele eenheid
● Het normalisatie- en integratieprincipe
Zet aan tot het beperken of voorkomen van residentiële opnames en dus tot
hulpverlening dichter bij het gezin.
Burgerschapsparadigma zet deze lijn verder:
netwerk wordt beschouwd als partner en steunbron in de begeleiding van de
cliënt.
● Problematische opvoedingssituatie (Wet van 1965)
Verwijst naar de omgeving van het kind, de opvoedingsfiguren,
opvoedingsomstandigheden, aard van het kind en de bredere
maatschappelijke context.
● Secularisatie van de zorg
Zorgde ervoor dat hulpverleners in de zorg zelf een eigen gezin hebben, wat
invloed had op de beeldvorming die men vanuit de hulpverlening heeft ten
aanzien van het gezin van de opgenomen kinderen.
● Opkomst van ouderverenigingen en zelforganisaties
Heeft de vraag van meer betrokkenheid van gezin bij de zorg luider doen
klinken.
De hedendaagse agogische werker wordt verondersteld inzicht te hebben in:
● de verschillende systeemdimensies
● de onderlinge interactiepatronen
● de onlosmakelijke verbondenheid van het individu en zijn familie
● eigen roots
● eigen interactiepatronen
● relaties in zijn gezin van herkomst
,Veranderingen van persoonsgerichte naar relatiegerichte benadering
Intrapsychisch denken Interpsychisch denken
OF OF
Persoonsgerichte benadering Relatiegerichte benadering
Gesloten denken Open denken
De persoon staat in de focus De persoon in relatie tot zijn
omgeving staat in de focus
Je bent zelfbepalend Systeem en context bepalen mee
Er wordt gekeken naar gedrag v.d Er wordt gekeken naar samenhang,
persoon verbindingen & betekenisverlening
Aandacht gericht naar de binnenkant Aandacht is naar buiten gericht
Iets is (absoluut & statisch) Iets wordt (beweging, verandering &
dynamiek)
Er is 1 waarheid Er zijn meerdere waarheden
Causaal denken (oorzaak- gevolg) circulair denken
Van een lineaire oorzakelijkheid naar een circulaire oorzakelijkheid
Ons gedrag heeft niet alleen met onszelf te maken, maar evenveel met de
anderen waarmee we in interactie zijn.
Lineair - causale denkmodel
> Lineair causaal denken: A => B
● 1 persoon of groep verantwoordelijk is voor een situatie.
● Alle macht of schuld wordt bij die persoon gelegd. We gaan zoeken
naar redenen of oorzaken waarom die persoon zo handelt.
● Duidelijke oorzaak en gevolg
> Circulair causaal denken
● Niet alleen verantwoordelijk voor eigen gedrag en dat van een ander.
● Ieder systeem lid heeft, door zijn gedrag, een aandeel in wat zich
afspeelt.
● Cirkels van beïnvloeding: meerdere factoren die elkaar beïnvloeden op
verschillende manieren
, => Circulair zal gedrag anders benoemen dan lineair.
bijvoorbeeld:
Zegt men lineair dat iemand autoritair is, dan heeft men het circulair gedrag
dat zo ervaren wordt. Als men correct wil zijn, zal men ook het gedrag van de
omgeving beschrijven.
↪ Onmiddellijke consequentie van circulair denken en handelen:
ander taalgebruik
Er wordt niet gesproken van oorzaak of schuld maar wel van aandeel.
We gaan gebeurtenissen eerder omschrijven en kijken naar hoe mensen
handelen en elkaar beïnvloeden om deze effecten te verkrijgen.
Gedrag is steeds actie en reactie tegelijk.
↪ Taal is lineair?
Je vertelt eerst en dan het ander, ook als het zich gelijktijdig afspeelt.
↪ Gedrag wordt in dit denken losgekoppeld van de persoon of de
bedoeling
Als iemands gedrag mij niet bevalt of als ik het niet begrijp en ik het laadt met
een bepaalde intentie zonder dat die ander daar enige info over heeft
gegeven.
( negatieve uitleg van bedoelingen is even hypothetisch als de positieve)
! Serieus afvragen als begeleider van waaruit iemand bepaald gedrag stelt en
hoe dit samenhangt met de systemen waartoe hij/zij behoort, maar ook ons
eigen gedrag.!
Circulaire beschrijving van wat er in een situatie, ontmoeting, gezin,... gebeurt,
gaat alleen over wat men letterlijk doet en vermijdt ongekende, negatieve
bedoelingen te formuleren.
=> Niet toe-schrijven maar be-schrijven!
De algemene systeemtheorie/ AST
> Systeem: aantal elementen die met elkaar in interactie staan
> Abstracte constructie vanuit de positie van de waarnemer
> Gaat niet om de delen op zich, niet om het geheel maar om de doelgerichte
betrekkingen tussen dit alles.
> Systeemtheorie zoekt redenen waarom mensen disfunctioneren in de
omgeving van het individu, in het systeem waarin hij zich bevindt en in de
relaties en interacties tussen mensen.
> Systeemtheorie deelt het standpunt van behaviorisme: enkel wat zichtbaar
is, is van belang.
Focus op hier en nu met toevoeging vanuit het contextueel denken.
AST : 2 verschuivingen
> 1ste verschuiving
Van persoonsgerichte naar relatiegerichte benadering: het belang van
wisselwerking
↪ Van intrapsychisch denken naar interpsychisch denken
> 2de verschuiving
Van lineaire oorzakelijkheid naar circulaire oorzakelijkheid
Van persoonsgerichte naar relatiegerichte benadering: het belang van
wisselwerking
Individueel probleem : klachten of moeilijkheden die verband houden met 1
probleem.
Wederzijdse beïnvloeding: mensen staan in relatie tot elkaar.
Gezinsgericht werken werd ‘werken met cliënten’ door
paradigmaverschuiving.
,Systemische vorm van oorzakelijkheid in het systeemdenken (ontwikkelingen)
● De herverdeling tussen (buitenshuis) arbeid en het gezin
invloed gehad op de ontwikkeling van het gezin als:
samenlevingsvorm - emotioneel affectieve eenheid - intellectuele eenheid
● Het normalisatie- en integratieprincipe
Zet aan tot het beperken of voorkomen van residentiële opnames en dus tot
hulpverlening dichter bij het gezin.
Burgerschapsparadigma zet deze lijn verder:
netwerk wordt beschouwd als partner en steunbron in de begeleiding van de
cliënt.
● Problematische opvoedingssituatie (Wet van 1965)
Verwijst naar de omgeving van het kind, de opvoedingsfiguren,
opvoedingsomstandigheden, aard van het kind en de bredere
maatschappelijke context.
● Secularisatie van de zorg
Zorgde ervoor dat hulpverleners in de zorg zelf een eigen gezin hebben, wat
invloed had op de beeldvorming die men vanuit de hulpverlening heeft ten
aanzien van het gezin van de opgenomen kinderen.
● Opkomst van ouderverenigingen en zelforganisaties
Heeft de vraag van meer betrokkenheid van gezin bij de zorg luider doen
klinken.
De hedendaagse agogische werker wordt verondersteld inzicht te hebben in:
● de verschillende systeemdimensies
● de onderlinge interactiepatronen
● de onlosmakelijke verbondenheid van het individu en zijn familie
● eigen roots
● eigen interactiepatronen
● relaties in zijn gezin van herkomst
,Veranderingen van persoonsgerichte naar relatiegerichte benadering
Intrapsychisch denken Interpsychisch denken
OF OF
Persoonsgerichte benadering Relatiegerichte benadering
Gesloten denken Open denken
De persoon staat in de focus De persoon in relatie tot zijn
omgeving staat in de focus
Je bent zelfbepalend Systeem en context bepalen mee
Er wordt gekeken naar gedrag v.d Er wordt gekeken naar samenhang,
persoon verbindingen & betekenisverlening
Aandacht gericht naar de binnenkant Aandacht is naar buiten gericht
Iets is (absoluut & statisch) Iets wordt (beweging, verandering &
dynamiek)
Er is 1 waarheid Er zijn meerdere waarheden
Causaal denken (oorzaak- gevolg) circulair denken
Van een lineaire oorzakelijkheid naar een circulaire oorzakelijkheid
Ons gedrag heeft niet alleen met onszelf te maken, maar evenveel met de
anderen waarmee we in interactie zijn.
Lineair - causale denkmodel
> Lineair causaal denken: A => B
● 1 persoon of groep verantwoordelijk is voor een situatie.
● Alle macht of schuld wordt bij die persoon gelegd. We gaan zoeken
naar redenen of oorzaken waarom die persoon zo handelt.
● Duidelijke oorzaak en gevolg
> Circulair causaal denken
● Niet alleen verantwoordelijk voor eigen gedrag en dat van een ander.
● Ieder systeem lid heeft, door zijn gedrag, een aandeel in wat zich
afspeelt.
● Cirkels van beïnvloeding: meerdere factoren die elkaar beïnvloeden op
verschillende manieren
, => Circulair zal gedrag anders benoemen dan lineair.
bijvoorbeeld:
Zegt men lineair dat iemand autoritair is, dan heeft men het circulair gedrag
dat zo ervaren wordt. Als men correct wil zijn, zal men ook het gedrag van de
omgeving beschrijven.
↪ Onmiddellijke consequentie van circulair denken en handelen:
ander taalgebruik
Er wordt niet gesproken van oorzaak of schuld maar wel van aandeel.
We gaan gebeurtenissen eerder omschrijven en kijken naar hoe mensen
handelen en elkaar beïnvloeden om deze effecten te verkrijgen.
Gedrag is steeds actie en reactie tegelijk.
↪ Taal is lineair?
Je vertelt eerst en dan het ander, ook als het zich gelijktijdig afspeelt.
↪ Gedrag wordt in dit denken losgekoppeld van de persoon of de
bedoeling
Als iemands gedrag mij niet bevalt of als ik het niet begrijp en ik het laadt met
een bepaalde intentie zonder dat die ander daar enige info over heeft
gegeven.
( negatieve uitleg van bedoelingen is even hypothetisch als de positieve)
! Serieus afvragen als begeleider van waaruit iemand bepaald gedrag stelt en
hoe dit samenhangt met de systemen waartoe hij/zij behoort, maar ook ons
eigen gedrag.!
Circulaire beschrijving van wat er in een situatie, ontmoeting, gezin,... gebeurt,
gaat alleen over wat men letterlijk doet en vermijdt ongekende, negatieve
bedoelingen te formuleren.
=> Niet toe-schrijven maar be-schrijven!
