Samenvatting - Prospectie- En Opgravingstechnieken

DE ARCHEOLOGISCHE OPGRAVING


THEORIE VAN DE OPGRAVING
opgraven = ultieme lezing van een historisch document
 best mogelijke technieken beschikbaar
 best mogelijke keuzes
 gebonden aan legale en ethische regels
 opgraving mag enkel uitgevoerd worden door:
- bedreiging
- grondige onderzoeksredenen
- sociale redenen
- combinatie van deze


redenen voor opgraving:
 schattenjacht
 oudheid – nu

 interesse in antiquiteiten
 dorpsnotabelen 18/19e e

 etnische/raciale origines achterhalen
 medio 19 – 20e e
o in het kader van grafvelden-onderzoek inclusief schedelstudie
o leidde tot beter tekenwerk van grafcontexten & meer zorg voor
behandelen van sommige organische resten

 technologische evolutie verklaren
 19e e
o basisstudies van Thomsen en Montelius leidden tot echt chronologisch
gevoel en betere veldregistratie

 stratigrafisch onderzoek
 19e e

 studie van sociale evolutie
 1ste helft 20ste e

 cultuur-historische vraagstelling

 socio-economische vraagstelling

,  2de helft 20ste e
o interesse verschuift naar sites met lagere bevolkingsgroepen
o er worden grote oppervlakten vrij gelegd
o grootschaligheid --> te wijten aan inzet van meer volk, de
professionalisering van de discipline en de opduikende bedreiging van
grote sites in Europa

 ideologische vraagstelling
 2de helft 20ste e
o vele vondsten en sporen zijn gedeponeerd omdat ze reflectie van de
gedragingen van de mens zijn die niet in socio-economische termen te
vatten zijn
o meer verfijnde registratie van artefacten en ecofacten in hun context leidt
tot beter begrip van wat er op een plaats allemaal gebeurd is

 bescherming en behoud
 laatste 20 jaar
o Het Verdrag van Malta: steeds grotere invloed op archeologie en het
veldwerk
o grotere impact van survey-technieken




VOORBEREIDING VAN DE OPGRAVING
REDENEN VAN DE OPGRAVINGEN VANDAAG
 noodopgravingen en preventieve opgravingen
 meerderheid sinds jaren ‘50
 eerst hoofdzakelijk om onderzoek met overheidsfinanciering maar meer en
meer ‘de vernieler betaalt’
 daaraan gekoppeld de privé-archeologie
 moet onderscheid zijn tussen nood en preventie
 nood:
- sites toevallig opgegraven
- moet dus een ‘reddingsprogramma’ opgestart worden
 preventie:
- bedreigde sites worden voorafgaand aan de opstart van de werken
onderzocht

 onderzoeksopgravingen
= geprogrammeerd onderzoek
 vooral uitgevoerd door unifs, wel met beperkte financiering

,  stages van studenten
 meeste opgravingen zijn dus training
 lange termijnproductie met reeks ‘korte’ campagnes

 trainingsopgravingen
 schoolopgravingen of field schools
 ontbreekt in Vlaanderen door gebrek aan financiering & veranderde
wetgeving

 sociale opgravingen
 2 types
 opgraving van monumentale sites om ze klaar te maken voor publieke
presentatie
 opgravingen door groepen amateurs, met of zonder professionele
steun, als ontspanning en/of educatieve redenen

 conserverende opgravingen
 wordt uitgevoerd parallel met restauratiewerkzaamheden van monumenten
of om bescherming, behoud en presentatie mogelijk te maken




VOORONDERZOEK ZONDER INGREEP IN DE BODEM (ARCHEOLOGIETRAJECT VL)
richtlijnen van vooronderzoek  Code van Goede Praktijken
--> opgesteld door Vlaamse Overheid
֍ onderzoek: enkel door erkende archeologen
֍ archeologienota
 resultaten van vooronderzoek
 wordt vervolgtraject geadviseerd
 advies over te nemen maatregelen
 programma over deze maatregelen
 competenties van de uitvoerders
 kostenraming en geschatte duur
 voorstel over bewaren en deponeren ban archeologisch ensemble
֍ criteria die bepalen wanneer archeologisch onderzoek op kosten van bouwheer dient
te worden uitgevoerd  drempelwaarden
 verschillen naargelang status van vindplaats
☼ beschermde archeologische site:
altijd onderzoek
☼ gebieden waar geen archeologisch erfgoed meer te verwachten valt:
nooit onderzoek
☼ vastgestelde archeologische zone: