VMV 7 - Samenvatting in woordenlijst-vorm

Hoofdstuk 1: Nefrologie
De functies van de nier kennen om inzicht te krijgen in de gevolgen van een verminderde nierfunctie
4 functies van de 1. Regulatie van de bloeddruk
gezonde nier  Renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS)
 Beïnvloedt de reabsorptie van water en zout
 Angiotensinogen  angiotensine I (oiv renine)
 Angiotensine I  angiotensine II (oiv ACE: angiotensin-converting enzyme)
 Angiotensine II:
 Sterk vasoconstrictief  RR ↑
 Stimuleert aanmaak aldosteron  RR ↑
 Volume- en osmose regulatie
 Extracellulaire vloeistof
 Te veel aan extracellulair vocht = oedeem, hypertensie
 Gegeneraliseerd oedeem: uitgescheiden vocht < opname vocht
 Te kort aan extracellulair vocht = ↓ huidturgor, hypotensie
 Intracellulaire vloeistof
 = vocht in de cellen van alle weefsels
 Verschil aan natrium- en kaliumgehalte  Na-K-pomp
 Volumeregulatie
 = vooral natriumgehalte
 Angiotensine stimuleert aldosteron  ↑ perifere weerstand
 Natrium ↑  osmolariteit ↑  dorst  water drinken 
circulerend volume neemt toe
2. Excretie overtollige stoffen en vocht
 Ultrafiltratie
 Water en laagmoleculaire stoffen vanuit bloed gefiltreerd = ultrafiltraat =
primaire urine
  door RR  spontane uitpersing
 Natrium
 Einde van filtratie nog maar 10% van het aanwezige natrium over
 Kalium
 Opname van veel kalium stimuleert de uitscheiding ervan
 Aldosteron stimuleert de uitscheiding
 Hoge flow in de tubulus = kaliumuitscheiding ↑
Lage flow in de tubulus (GFR) = kaliumuitscheiding ↓
 Antidiuretisch hormoon (ADH)
 Reabsorptie van water  ADH verhoogt de permeabiliteit voor water
 Te weinig ADH = diabetes insipidus
 Dus hoe meer ADH  hoe meer reabsorptie van water
3. Balanceren zuur-base-evenwicht
 H+ + HCO3-  CO2 + H2O
 H+ ionen bepalen de pH
 pCO2 en HCO3-  zuur-base-evenwicht
 Longen: CO2 extra uitscheiden of vasthouden
 Nieren: HCO3- extra uitscheiden of vasthouden
4. Hormonale functies
 Erythropoëtine (EPO)
 Stimuleert het beenmerg om meer RBC aan te maken
 EPO wordt aangemaakt in de nieren (EPO-tekort is een complicatie bij NI)
 1,25-Dihydroxycholecalciferol (= actieve vorm van vitamine D)
 Bevordert de reabsorptie van calcium uit de darm
 Opname van calcium is vaak verstoord bij pt’en met NI


De diagnostiek van nefrologische syndromen schetsen

,De verscheidene afwijkingen in de urine weergeven en duiden
Creatinine-klaring Glomerulaire filtratie nagaan adhv creatinine-klaring
- Creatinine = afbraakproduct van creatine dat vrijkomt bij spieractiviteit
- Bij gebrekkige nieren wordt dit niet goed uitgescheiden  serumspiegel stijgt
- = geeft beeld over de filtratie van de nieren (Glomerulaire Filtration Rate = GFR)
{ Creatinine } urine x volume
- Formule: normale waarde: 90-130ml/minuut
{Creatinine } plasma
Diagnostiek 1. Labo-onderzoek
 Erythrocyturie = hematurie
 Normaal enkele RBC in urine (pathologie is > 13000 per ml)
 Macroscopische hematurie = zichtbaar bloed in urine
 Hematurie zal zelden anemie veroorzaken
 Vorm van RBC: dysmorfe RBC = nierziekte  vervorming door passage door
pathologische nier
 Vaak eerst screening met teststrookje  hierna pas labo
 Cilindrurie
 Voorkomen van cilinders in de urine
 Wijzen op een aandoening buiten de nier
 Proteïnurie
 = hogere eiwituitscheiding  bij nefrotisch syndroom
 Ernst inschatten  24u-urine
 Oorzaken:
 Overloopproteïnurie: teveel proteïnen aangeboden aan de nier
 Paraproteïnurie: grote hoeveelheid van één eiwit geproduceerd (vb.
bij de ziekte van Kahler)  overaanbod aan eiwit komt in urine
 Glomerulaire proteïnurie: stoornis bij de filter
 Tubulaire proteïnurie: oorzaak bij de tubulus (vb. bij loodvergiftiging)
 Plasmacreatinine en creatinineklaring
 ↑ plasmacreatinine  ↓ GFR
2. Beeldvorming van nieren en urinewegen
 Echografie van de nieren (grootte en vorm, cysten, tumoren, nierstenen,…)
 Nadeel: afhankelijk van vaardigheid van de onderzoeker, het retroperitoneale
gebied en de blaas
 Doppler: bevloeiing nieren nagaan
 Intraveneuze pyelografie of urografie: contraststof in CT
 Kans op anafylactische shock, meer straling, contrast kan slecht zijn voor de
nieren
3. Nierbiopsie
 Percutane nierbiopsie (zeer risicovol)
 Kans op bloeding is groot (anti-co stoppen)  altijd voor biopsie PTT, aPTT en
bloedplaatjes bepalen om risico in te schatten




De oorzaken van acute nierinsufficiëntie weergeven

,Acute = een snelle daling van de nierfunctie (ofwel GFR)  de nier gaat acuut stoppen met filtreren
nierinsufficiëntie Klinisch beeld:
(ANI) - Stijging van ureum en creatinine in het bloed
- Zout- en waterretentie met hypertensie en oedemen tot gevolg
- Mogelijke oligurie (< 400cc/d)
Diagnose over het acute eraan:
- Voorgeschiedenis verzamelen via vb. huisarts
- Echografie van de nieren
- Tekenen van chronisch nierlijden uitsluiten
Oorzaken ANI 1. Prerenale ANI
 Nier zelf is niet aangetast, wel onvoldoende functie omdat de nierdoorbloeding
(= renale plasmaflow) en daardoor de GFR onvoldoende is
 Oorzaken: 4 soorten shock waarbij dit voorkomt:
 Cardiogene shock: onvoldoende pompkracht v/h hart
 Hypovolemische shock: tekort aan circulerend volume
 Distributieve shock: tekort aan circulerend volume door shunting en perifere
vaatverwijding (vb. sepsis)
 Obstructieve shock: centraal deel van circulatie afgesloten (harttamponade of
longembool)
 Nier probeert circulerend volume ↑ door zout en water vast te houden 
urineproductie neemt af tot 100-400cc/d = oligurie
 Langdurig slechte doorbloeding = schorsnecrose en anurie
 Schade aan nier inschatten  Recente ANI: kortere oligurie en kleine stijging van
creatinine + geen nierfalen
 Natrium zegt dus iets over renale (↑) of prerenale oorzaak (↓)
2. Renale ANI
 Beschadiging van de nier zelfs
 Oorzaken:
 Acute glomerulonefritis
= immunologische reactie op een streptokokkeninfectie  zwelling van
endotheel van glomeruscapillairen = ANI
 Acute systeemvasculitis met nieraantasting
 Acute interstitiële nefritis
= niet-dosisafhankelijke overgevoeligheidsreactie op medicatie (vb. AB)
 Symptoombestrijding en eventueel tijdelijke dialyse
 Acute tubulusnecrose (60%) – reversibele aandoening
3. Postrenale ANI
 De oorzaak ligt in de afvoerende urinewegen = dubbelzijdige obstructie van de
urine-afvloed  geen beschadiging in de nier, wel uitzetting v/h nierbekken (=
hydronefrose)
 Na enige tijd  nierschade (omdat de druk ↑ in de nieren): tubulusnecrose
 Oorzaken: nierstenen, prostaatcarcinoom, hypertrofie, blaascarcinoom
 Diagnose: Echografie  stuwing en stenen + RX abdomen
 Behandeling: zo snel mogelijk opheffen van obstructie
 Obstructie na blaas = verblijfssonde
 Obstructie voor blaas = nefrostomiesonde
 Urologische ingreep = stenen of prostaatweefsel verwijderen
Diagnostiek - Voorgeschiedenis achterhalen om oorzaak te achterhalen
- Echografisch onderzoek (postrenale oorzaak, schrompelnier bij chronisch nierlijden)
- Urineonderzoek (natrium, creatinineklaring,…)
De behandeling van acute nierinsufficiëntie weergeven en duiden
Behandeling Pre-renale en renale oorzaak  nierfunctie herstellen + onderliggende oorzaak weg te nemen
Postrenale oorzaak  obstructie wegnemen
Bij nierschade  oligurie kan blijven duren  geen effectieve medicatie om nierschade
rechtstreeks te herstellen DUS  ondersteunende therapie (soms nierfunctievervanging)
Beleid:
1. Vochtbeleid en voeding

,  Vochtbalans, bloeddruk, veneuze druk en urineproductie
 Oligurie en veel vochtinname = overvulling  longoedeem, perifeer oedeem, ↑
arteriële druk en veneuze bloeddruk
 Dagelijkse controle van Na, K, Cl, ureum en creatinine + zuur-base evenwicht, Hb,
Ht, serumalbumine,…
 Pt die zelfstandig eet  zout en vochtbeperking
2. Kalium
 Stijging K-gehalte door acidose  omdat nieren geen zuren meer uitscheiden
 Risico’s: versnelde ontlading vd hartspieren = ritmestoorinssen
 Opname Kalium ↑:
 Natriumbicarbonaat toevoegen om Kalium de cel in te drijven
 Kalium verwijderen uit lichaam via dialyse of toediening ionenwisselaar
3. Ureum
 Afbraakproduct van eiwit, zonder klaring stijgt dit dus
 Katabolie: snel ↑ ureum en ↓ albumine  eetlust wordt onderdrukt 
voedselopname is moeilijker  ↑ spierafbraak
4. Acute dialyse
 Indicaties:
 Vervulling door uremie (longoedeem, hersenoedeem,…)
 Hyperkaliëmie met typisch ECG-afwijkingen
 Pericarditis tgv hoog ureum (koorts, pijn, pericardbloeding  tamponade) 
wanneer ureum te hoog wordt is het risico op pericarditis te groot dat
automatisch dialyse gestart wordt
 Intoxicatie: hemodialyse
De verscheidene stadia van chronische nierinsufficiëntie weergeven
5 stadia van CNI 1. Nierbeschadiging met bewaarde nierfunctie (90-130ml/min)
 Symptoomloos
2. Milde nierinsufficiëntie (60-90ml/min)
 Symptoomloos
3. Matige nierinsufficiëntie (30-60ml/min)
 Symptoomloos
4. Ernstige nierinsufficiëntie (15-30ml/min)
5. Terminale nierinsufficiëntie of eind-stadium renaal falen (< 15ml/min)
CNI progressief Gezonde filters nemen het over voor de beschadigde (= compensatoir adaptatiemechanisme)
erger, waarom?  vicieuze cirkel waarbij de gezonde ook beschadiging
Het onderscheid kennen tussen acute en chronische nierinsufficiëntie
Klinisch beeld - Urineproductie blijft gelijk tot de nierfunctie terminaal is
- Hyperkaliëmie is een minder groot probleem als bij ANI
- Anemie bij CNI
- Schrompelnier op echo
De complicaties van chronische nierinsufficiëntie beschrijven
Complicaties - Stoornissen in Calcium, Fosfaat, PTH en vitamine D, stoornis in water- en zout
- Cardiovasculaire problemen die worden versterkt door anemie, hypertensie,
overhydratatie, uremische toxinen,…
- Stollingsstoornissen + neurologische en endocriene afwijkingen (restless leg
syndrome, carpal tunnel,…)
- Centraal zenuwstelsel ( geheugenverlies, epilepsie, uremisch coma,…)
- Spieraantasting door hyperkaliëmie
Uremisch Maat voor de vergiftiging van het bloed met afvalstoffen  de symptomen die bij uremisch
syndroom syndroom aanwezig zijn, zijn niet van een te hoog ureum, wel van andere afvalstoffen
- Jeuk: neerslaan van calciumzouten in de huid
- Misselijkheid: stoornissen in mineralensamenstelling
Eiwitten: 1g/kg: ureum blijft laag, goede calorie-inname om de pt niet te benadelen
Uremische pericarditis  wanneer de oedemen rond het hart zitten
Stoornissen in = wanneer de GFR < 15 wordt  overhydratatie of onderhydratatie
water- en - Overhydratatie: zout en water wordt onvoldoende uitgescheiden – zout- en