Traumatische en niet-traumatische
nekpijn
Inleiding en onderliggende mechanismen van
traumatische en niet-traumatische nekpijn
Cervicale wervelzuil; nekpijn
NP = pijn in de anatomische regio van de nek met of zonder uitstraling naar het hoofd, de
romp, en/of de bovenste ledematen.
Pijn = "Een onaangename zintuiglijke en emotionele ervaring geassocieerd met, of lijkend op
die geassocieerd met, werkelijke of potentiële weefselschade."
Prevalentie – natuurlijk beloop: NP is wereldwijd de 2de grootste categorie van klachten van
het bewegingsapparaat.
De meeste mensen (70%) ervaren tijdens hun leven een vorm van NP hoewel deze meestal
niet of nauwelijks interfereert met activiteiten in het dagelijks leven.
Prognose en beloop
Normaal beloop van NP
- In de eerste 6 weken na aanvang van de NP neemt het niveau van de pijn met 45%
af en de mate van de beperkingen in activiteiten en/of participatie dalen.
Afwijkend beloop van NP
- In de eerste 6 weken na aanvang van de NP nemen het niveau van de pijn en de
mate van beperkingen in activiteiten en/of participatie niet af, maar blijven deze
onveranderd of nemen zelfs toe.
- Recidiverende NP en NP die langer dan 6 weken duurt = NP met een afwijkend
beloop
- Nekpijn kan fluctueren in ernst.
- Pijn en beperkingen in activiteiten en/of participatie binnen 6 weken na
aanvang van de eerste klachten = dezelfde nekpijn episode
- Recidiverende NP indien na die 6 weken een recidief optreedt en er
meerdere recidieven zijn binnen 1 jaar na aanvang van de eerste klachten.
1
,In de algemene populatie:
- Na een initiële episode van NP, zal 50-85% van de ptn met NP opnieuw of nog
steeds NP rapporteren in de daaropvolgende 5 jaar.
= aanhoudende / recidiverende NP = NP met afwijkend beloop.
- bv. NP in de werkpopulatie kent vaak een recurrent verloop.
- 60%-80% van de werkers met NP zal 1 jaar later NP rapporteren
- Diverse werkgerelateerde eigenschappen staan bekend als risicofactor voor
het ontstaan van NP
Biopsychosociaal model
NP = multidimensioneel & ptn met NP vormen heterogene groep met uiteenlopende klachten
Door veelheid aan oorzakelijke, onderhoudende en/of bijdragende factoren kan klinische
presentatie waarmee de nekklachten tot uiting komen variëren doorheen de tijd.
Degelijk klinisch onderzoek en systematische herevaluatie van de pt.
Indeling van nekpijn
Klinische diagnostiek
Aspecifieke aandoeningen - nekklachten:
- Bij 80 tot 90% van de ptn met nekklachten is er geen aantoonbare stoornis in
structuur die met de klachten correleert.
- Geen ernstige onderliggende pathologie en exacte oorzaak blijft onduidelijk
- Idiopathische aspecifieke nekpijn
o.a. Degeneratieve aandoeningen die leiden tot aspecifieke nekpijn
(bv.osteofyten t.h.v. facetgewrichten, discusdegeneratie)
- Traumatische oorzaak van aspecifieke nekpijn
- Bedacht zijn op ernstige onderliggende pathologie - Rode vlaggen
- Specifieke nekklachten t.g.v. bv. fracturen, inflammatoire pathologie, tumoren
De indeling kan gebeuren o.b.v. de uitkomst van het natuurlijke beloop
- Acute klachten (< 6 weken)
- Subacute klachten (6-12 weken)
- Chronische klachten
- Recurrente klachten (bv. beeldschermwerkers)
De indeling kan ook gebeuren o.b.v. ontstaansmechanisme
2
, - Idiopathische oorzaak van nekpijn
- Traumatische oorzaak van nekpijn
De indeling kan ook gebeuren o.b.v. de pijnlokalisatie
- Cervicaal syndroom, waarbij de pijn zich situeert in de nek
- Bv. facetartrose, discusprobleem
- Bv. musculair probleem:
- Een acuut trauma met blijvende musculaire pijn
- Chronisch t.g.v. repetitieve taken, eentonige houding, stress
De indeling kan ook gebeuren o.b.v. de pijnlokalisatie
- Cervico-brachiaal syndroom, waarbij er uitstraling is in de arm(en) /gerefereerde pijn
in scapula-regio
- niet-radiculair gerefereerde pijn – somatisch gerefereerde pijn
Geref. pijn die ontstaat vanuit een nociceptieve prikkeling
Gebied dat verder gelegen is dan de structuur zelf: Bv. facetten Bv. Spieren: kunnen
belangrijke geref. pijnen geven (diepe/doffe
pijn – moeilijk te omschrijven) bv. pect minor
kan uitstraling geven tot in onderarm en hand
- radiculair gerefereerde pijn: bij irritatie van een cervicale zenuwwortel
oorzaak:
Bv. discus hernia: jonge individuen – eerder acuut
Bv. cervicale stenose: oudere individuen – eerder chronisch
Bv. congenitaal nauw spinaal kanaal
Schietende pijnen in het zenuwverloop (arm) –
brandende/stekende pijn/hoge VAS – ook pijn in rust
NFO - neurodynamica
3
, Cervicogene hoofdpijn en duizeligheid
Klinische diagnostiek
De indeling kan ook gebeuren o.b.v. de pijnlokalisatie
- Cervico-cephaal syndroom, waarbij er uitstraling is naar het hoofd
- cervicogene hoofdpijn
- “Referred pain perceived in any region of the head caused by a
primary nociceptive source in the musculoskeletal tissues innervated
by cervical nerves” (Sjaasstad, 1983)
- meestal hoogcervicaal: Regio C0-C1-C2-C3
- Vanuit spieren die aanhechting hebben thv occiput (bv upper
trapezius) of hoogcervicale WK (splenius capitis – SCM –
masseter)
- sprake van secundaire hoofdpijn (afwezigheid van
koorts/gewichtsverlies! - ontstaat vanuit de nek, meestal hoog CX, bv.
triggerpunten aanwezig in diepe nekmusculatuur)
- mechanisme: aanwezigheid van nucleus trigenimo-cervicalis:
sensorische zenuwen van de 5de hersenzenuw (n.
Trigenimus) komen samen met sensorische takken van de
spinale zenuwen hoog Cx uitwisseling van pijnlijke sensaties
tussen de hoog cervicale regio en receptieve velden van de n.
Trigeminus.
De indeling kan ook gebeuren o.b.v. de pijnlokalisatie
- Cervico-cephaal syndroom, waarbij er uitstraling is naar het hoofd
- cervicogene duizeligheid
- “Een niet specifiek gevoel van veranderde ruimtelijke oriëntatie en
onevenwicht, als gevolg van abnormale afferente informatie van de
nekproprioceptoren” (Furman and Cass, 1996)
- Verondersteld dat dit veroorzaakt wordt door disfunctie in hoog cervicale regio
- Geassocieerd met NP en/of hoofdpijn en uigelokt door cervicale bewegingen
of posities.
- Vaak gerelateerd met whiplash of spinale degeneratie
- Nekpijn, hoofdpijn en duizeligheid = belangrijke triade die kan voorkomen bij ptn met
hoogcervicale klachten.
- Somatische tinnitus: soms eveneens aanwezig
Cervicale wervelzuil
Idopatische nekpijn
Indeling o.b.v. ontstaansmechanisme
Geen ernstige onderliggende pathologie, exacte oorzaak van de pijn blijft onduidelijk
Niet-traumatische nekpijn/klachten die geleidelijk zijn ontstaan
- Vaak onduidelijke ontstaansgeschiedenis
Alle structuren die geïnnerveerd zijn, kunnen pijn veroorzaken zonder dat die te objectiveren
valt. Men spreekt vaak van syndromen zoals bv. Facetgewricht syndr en Myofasciaal syndr
4
nekpijn
Inleiding en onderliggende mechanismen van
traumatische en niet-traumatische nekpijn
Cervicale wervelzuil; nekpijn
NP = pijn in de anatomische regio van de nek met of zonder uitstraling naar het hoofd, de
romp, en/of de bovenste ledematen.
Pijn = "Een onaangename zintuiglijke en emotionele ervaring geassocieerd met, of lijkend op
die geassocieerd met, werkelijke of potentiële weefselschade."
Prevalentie – natuurlijk beloop: NP is wereldwijd de 2de grootste categorie van klachten van
het bewegingsapparaat.
De meeste mensen (70%) ervaren tijdens hun leven een vorm van NP hoewel deze meestal
niet of nauwelijks interfereert met activiteiten in het dagelijks leven.
Prognose en beloop
Normaal beloop van NP
- In de eerste 6 weken na aanvang van de NP neemt het niveau van de pijn met 45%
af en de mate van de beperkingen in activiteiten en/of participatie dalen.
Afwijkend beloop van NP
- In de eerste 6 weken na aanvang van de NP nemen het niveau van de pijn en de
mate van beperkingen in activiteiten en/of participatie niet af, maar blijven deze
onveranderd of nemen zelfs toe.
- Recidiverende NP en NP die langer dan 6 weken duurt = NP met een afwijkend
beloop
- Nekpijn kan fluctueren in ernst.
- Pijn en beperkingen in activiteiten en/of participatie binnen 6 weken na
aanvang van de eerste klachten = dezelfde nekpijn episode
- Recidiverende NP indien na die 6 weken een recidief optreedt en er
meerdere recidieven zijn binnen 1 jaar na aanvang van de eerste klachten.
1
,In de algemene populatie:
- Na een initiële episode van NP, zal 50-85% van de ptn met NP opnieuw of nog
steeds NP rapporteren in de daaropvolgende 5 jaar.
= aanhoudende / recidiverende NP = NP met afwijkend beloop.
- bv. NP in de werkpopulatie kent vaak een recurrent verloop.
- 60%-80% van de werkers met NP zal 1 jaar later NP rapporteren
- Diverse werkgerelateerde eigenschappen staan bekend als risicofactor voor
het ontstaan van NP
Biopsychosociaal model
NP = multidimensioneel & ptn met NP vormen heterogene groep met uiteenlopende klachten
Door veelheid aan oorzakelijke, onderhoudende en/of bijdragende factoren kan klinische
presentatie waarmee de nekklachten tot uiting komen variëren doorheen de tijd.
Degelijk klinisch onderzoek en systematische herevaluatie van de pt.
Indeling van nekpijn
Klinische diagnostiek
Aspecifieke aandoeningen - nekklachten:
- Bij 80 tot 90% van de ptn met nekklachten is er geen aantoonbare stoornis in
structuur die met de klachten correleert.
- Geen ernstige onderliggende pathologie en exacte oorzaak blijft onduidelijk
- Idiopathische aspecifieke nekpijn
o.a. Degeneratieve aandoeningen die leiden tot aspecifieke nekpijn
(bv.osteofyten t.h.v. facetgewrichten, discusdegeneratie)
- Traumatische oorzaak van aspecifieke nekpijn
- Bedacht zijn op ernstige onderliggende pathologie - Rode vlaggen
- Specifieke nekklachten t.g.v. bv. fracturen, inflammatoire pathologie, tumoren
De indeling kan gebeuren o.b.v. de uitkomst van het natuurlijke beloop
- Acute klachten (< 6 weken)
- Subacute klachten (6-12 weken)
- Chronische klachten
- Recurrente klachten (bv. beeldschermwerkers)
De indeling kan ook gebeuren o.b.v. ontstaansmechanisme
2
, - Idiopathische oorzaak van nekpijn
- Traumatische oorzaak van nekpijn
De indeling kan ook gebeuren o.b.v. de pijnlokalisatie
- Cervicaal syndroom, waarbij de pijn zich situeert in de nek
- Bv. facetartrose, discusprobleem
- Bv. musculair probleem:
- Een acuut trauma met blijvende musculaire pijn
- Chronisch t.g.v. repetitieve taken, eentonige houding, stress
De indeling kan ook gebeuren o.b.v. de pijnlokalisatie
- Cervico-brachiaal syndroom, waarbij er uitstraling is in de arm(en) /gerefereerde pijn
in scapula-regio
- niet-radiculair gerefereerde pijn – somatisch gerefereerde pijn
Geref. pijn die ontstaat vanuit een nociceptieve prikkeling
Gebied dat verder gelegen is dan de structuur zelf: Bv. facetten Bv. Spieren: kunnen
belangrijke geref. pijnen geven (diepe/doffe
pijn – moeilijk te omschrijven) bv. pect minor
kan uitstraling geven tot in onderarm en hand
- radiculair gerefereerde pijn: bij irritatie van een cervicale zenuwwortel
oorzaak:
Bv. discus hernia: jonge individuen – eerder acuut
Bv. cervicale stenose: oudere individuen – eerder chronisch
Bv. congenitaal nauw spinaal kanaal
Schietende pijnen in het zenuwverloop (arm) –
brandende/stekende pijn/hoge VAS – ook pijn in rust
NFO - neurodynamica
3
, Cervicogene hoofdpijn en duizeligheid
Klinische diagnostiek
De indeling kan ook gebeuren o.b.v. de pijnlokalisatie
- Cervico-cephaal syndroom, waarbij er uitstraling is naar het hoofd
- cervicogene hoofdpijn
- “Referred pain perceived in any region of the head caused by a
primary nociceptive source in the musculoskeletal tissues innervated
by cervical nerves” (Sjaasstad, 1983)
- meestal hoogcervicaal: Regio C0-C1-C2-C3
- Vanuit spieren die aanhechting hebben thv occiput (bv upper
trapezius) of hoogcervicale WK (splenius capitis – SCM –
masseter)
- sprake van secundaire hoofdpijn (afwezigheid van
koorts/gewichtsverlies! - ontstaat vanuit de nek, meestal hoog CX, bv.
triggerpunten aanwezig in diepe nekmusculatuur)
- mechanisme: aanwezigheid van nucleus trigenimo-cervicalis:
sensorische zenuwen van de 5de hersenzenuw (n.
Trigenimus) komen samen met sensorische takken van de
spinale zenuwen hoog Cx uitwisseling van pijnlijke sensaties
tussen de hoog cervicale regio en receptieve velden van de n.
Trigeminus.
De indeling kan ook gebeuren o.b.v. de pijnlokalisatie
- Cervico-cephaal syndroom, waarbij er uitstraling is naar het hoofd
- cervicogene duizeligheid
- “Een niet specifiek gevoel van veranderde ruimtelijke oriëntatie en
onevenwicht, als gevolg van abnormale afferente informatie van de
nekproprioceptoren” (Furman and Cass, 1996)
- Verondersteld dat dit veroorzaakt wordt door disfunctie in hoog cervicale regio
- Geassocieerd met NP en/of hoofdpijn en uigelokt door cervicale bewegingen
of posities.
- Vaak gerelateerd met whiplash of spinale degeneratie
- Nekpijn, hoofdpijn en duizeligheid = belangrijke triade die kan voorkomen bij ptn met
hoogcervicale klachten.
- Somatische tinnitus: soms eveneens aanwezig
Cervicale wervelzuil
Idopatische nekpijn
Indeling o.b.v. ontstaansmechanisme
Geen ernstige onderliggende pathologie, exacte oorzaak van de pijn blijft onduidelijk
Niet-traumatische nekpijn/klachten die geleidelijk zijn ontstaan
- Vaak onduidelijke ontstaansgeschiedenis
Alle structuren die geïnnerveerd zijn, kunnen pijn veroorzaken zonder dat die te objectiveren
valt. Men spreekt vaak van syndromen zoals bv. Facetgewricht syndr en Myofasciaal syndr
4
