samenvatting levenslooppsychologie

TERREINVERKENNING

DEFINITIE VAN ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE

Ontwikkelingspsychologie = studie van het gedrag tijdens de verschillende levensfasen.
 Gedrag: covert en covert gedrag.
 Opdracht: registreren van de verschillende gedragsaspecten en integreren van al deze gegevens.
 Moeilijk om een geïntegreerd beeld te ontwikkelen.
- Veel feiten en inzichten.
- Verschillen in visie en uitgangspunten bij de onderzoekers.
- De complexiteit van het ontwikkelingsproces.


KORTE HISORIEK


VERRE VOORGESCHIEDENIS
Voedingsbodem voor de wetenschap:
 Spontane vragen en de flarden inzichten die bij mensen opkomen tijdens hun alledaagse bezigheden.
 Op basis van ervaringen ontstaan denkbeelden over:
- Hoe de wereld in elkaar zit.
- Hoe bepaalde gebeurtenissen komen en gaan.
- Hoe het leven verloopt van aan de geboorte tot de dood.
- Vastgelegd in de taal in de vorm van mythen en zegswijzen.
 Voorwetenschappelijke of intuïtieve ontwikkelingspsychologie.

Filosofen:
 Voorbeeld Cicero.
 Factoren die van invloed zijn op de ontwikkeling (vanuit een theoretische interesse).
- Nativisten (Jean – Jacques Rousseau)
- Empiristen (Locke)
 Opvatting missen de kritische toets van het wetenschappelijk onderzoek.



START VAN DE GENETISCHE PSYCHOLOGIE
Babybiografieën:
 18e en 19e eeuw.
 Observatie
 Niet meer louter nadenken over hoe de mens zich ontwikkelt maar nu rechtstreeks observeren.
 Vooral observatie van eigen kinderen.

Begin van de wetenschappelijke theorie vorming:
 Geïnspireerd door de evolutietheorie van Darwin.
 Recapitulatietheorie.

Genetische psychologie:
 Uitsluitend kinderpsychologie.
 Ontwikkeling opgevat als een proces dat bijna uitsluitend genetisch gestuurd is.




1

,OMVORMING TOT EEN ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Nieuw onderzoekstechnieken:
 Statistische methoden (stanley Hall – 1906, Willem Stern – 1911, Alfred Binet – 1903).
 Nieuwe impulsen voor theorievorming:
- Meer nadruk op de opvoeding (vanuit pedagogische interesse).
- Invloed van de ervaringen (behaviorisme).
 Ontwikkelingspsychologie.



UITGROEI TOT EEN VOLWAARDIGE LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE
Tot halfweg de 20e eeuw enkel aandacht voor kinderen.
 Men leek ervan overtuigd dat de evolutie nadien stilviel.
 Puberteit betekende het definitieve afscheid van de kindertijd en het binnenstappen in het volwassen
leven.

Geleidelijk verruiming van de gebiedsomschrijving: ontwikkeling als een levenslang veranderingsproces.
 Sociologie: de puberteit/adolescentie.
 Medische wereld: problemen van de ouderdom.
 Periode van de volwassenheid.

Poging tot integratie: levenslooppsychologie.
 Integratie nog lang niet voltooid.
 Ook bij eengemaakte psychologie nog heel wat verschillen in visie en benadering.
- Complexiteit van het onderwerp.
- Verschillende stromingen en scholen in de psychologie.


TEKST 1.1 METHODES OM DE ONTWIKKELING WETENSCHAPPELIJK TE OBSERVEREN.
Longitudinaal onderzoek:
 Gedrag opvolgen in de loop van de jaren.
 Voorbeelden van onderzoek (Feldman p48)
- Studie naar hoogbegaafde kinderen.
- Inzichten in taalontwikkeling.

Transversale onderzoeksmethode:
 Ook dwarsdoorsnede of cross-sectionele methode genoemd.
 Onderzoek van vertegenwoordigers van verschillende leeftijdsgroepen tegelijk.

Problemen bij beide soorten onderzoek: Cohorteffect
 Cohort = een groep mensen die tot dezelfde generatie behoren.
 Longitudinaal onderzoek kan enkel uitspraken doen over de evolutie binnen één specifiek cohort.
 Transversaal onderzoek: sommige van de verschillen die men vindt eerder te wijten aan specifieke
levenservaring.
 Voorbeeld (Feldman p 9-10)




2

,Tijdseffecten: vertekeningen die te wijten zijn aan gebeurtenissen die zich voordeden in de periode waarin de
meting plaatsvond.
 Transversaal onderzoek
 Longitudinaal onderzoek

Combinatiemethode of sequentiële methode




DE INDELING IN FASEN


CONTINUÏTEIT OF DISCONTINUÏTEIT IN DE ONTWIKKELING
Discontinuïteit = een onderbreking in de relatie tussen 2 grootheden.
 Iedere levensfase heeft specifieke kenmerken.
 Prototype: de puberteit (parallel zien met metamorfose van rups naar vlinder).
Continuïteit = bepaalde gebeurtenis die in een verhaal correct doorgevoerd wordt in een volgend deel.
 Geen sprake van een bruuske ommezwaai.

Blijft een discussiepunt: verschillende soorten theorieën.
 Het trapmodel
 Het lijnmodel
 Het geslaagde model
 Het metamorfosemodel
 Golfmodel
 Slingermodel
 Spiraalmodel


HET TRAPMODEL
Iedere levensfase = een zinvol onderdeel van een zinvol geheel.
 De opeenvolging van de verschillende fasen als een geordend en
doelgericht proces zien.
- Terug vinden bij de gestaltpsychologen.




3

, Theorie van Charlotte Büler:
 Alles in het leven draait rond het verwezenlijken van een levensdoel.
 Indeling van de levensloop in 5 grote fasen, waarin men de opbouw van een klassiek toneelstuk
herkent.
 Zij past het schema toe op de inhoud van de hele eerste levensfase.




HET GELAAGDE MODEL
Kenmerken van het gelaagde model:
 Vergelijking
 met op elkaar liggende geologische lagen van de aardkorst.
 Resultaat van een toevallige gebeurtenis.
 Niet op zoek naar zinvolle overgangen.
 Geen toekomst gericht perspectief.

De dieptepsychologie van SIgmid Freud:

4