Samenvatting Wereldgeschiedenis van België

Wereldgeschiedenis van België
Inleiding
Historisch perspec ef / historicus
Hedendaagse samenleving:

- Thema’s = eigen aan de moderne wereld
- Historische dimensie
 Weinig rekening
 Rooskleurig weergegeven  minder/te complex
 (onjuist) toegeëigend

1. Geschiedenis in dagelijks leven:
 TV: verhaal van vlaanderen
 Beelden, monumenten, straatnamen, ...  weergave van geschiedenis (wat?)
 Verschuiving naar andere episodes in de jd (Leopold II  Lumumba)
 Musea: kazerne Dossin (nazi’s), red star line (migra e), ...
 Lezingen, boeken, documentaires, ...
 Overheid bepaald bepaalde herinneringen uit te lichten = top-down gebeurtenis

2. Geschiedenis in bedrijven:
 Producten: gebruik geschiedenisbeelden voor bedrijfsiden teit/commerciële doelen
 Verwijzingen verleden: oorspronkelijk huisnummer / valselijk (authen citeit)
 Web: informa emaatschappij  ! misinformatie (wikipedia)
 Checken wat valselijk en juist is


Afgedankte herinnering
Verleden = veranderlijk  manieren om bepaalde herinneringen terug naar boven te brengen

 Invloed = standpunt en ideologie
 Geschiedenis = alomtegenwoordig
 Veelvuldig gebruik/misbruik van de geschiedenis
 Gebruik: belangrijke herinneringen ‘levend’ houden [1]
 Gebruik: groepsvorming en iden teitsopbouw [2]
 Machtsstrijd: wie wat en welke redenen?



Academische discipline (universiteit)
Studie van verleden = los van valselijk en instrumenteel gebruik ervan voor eigen jdse mo even

 Bredere greep naar het verleden
 Marnix Beyen: ‘historisch begrip kan poli ek inzicht alleen verhogen als het verleden niet gebruikt
wordt als een hoge hoed waaruit naar believen vergelijkingen worden getoverd’
 Geschiedenis gebruiken als huurling

Invented tradi on: verhaal van Vlaanderen
- Geschiedenis wordt toegeëigend: 11 juli 1902  historische mythe
 Veldslag plaatsgevonden: betekenis in na evorming = onjuist
 Allian es niet volgens taalstrijd/communautair conflict = feodaal conflict
 Framing = sociale strijd in verhaal van Vlaanderen
- Geschiedenis = eenvoudig en voor de grote kijker
 Agenda van poli ek (vlaams iden tair) ≠ agenda produc e (commercieel)
 Instrumenteel/manipula ef gebruik verleden

,Universitair historicus

- Verschil = wetenschappelijke omgang met verleden  een breder maatschappelijk gebruik
- Kri sche studie van het verleden
 Belang in digitale kennissamenleving (betrouwbare informa e + heuris ek)
 Zin en nieuwsgierigheid  feiten en data ≠ doel
 Geen passieve opleiding  ac ef onderzoek
 Via studie van originele bronnen en bestaande literatuur (historiografie)
- Interesse in diepere structuren en processen (migra e, economie, sociaal, ...)



Geschiedenismethode
1. Gebeuren: feit, evenement
2. Bronnen: getuigenissen uit het verleden
3. Methode / historische kri ek
4. Communica e (boek, ppt, les, ...)  interpretatie en abstractie
 Feit ≠ helemaal te va en in historische reconstruc e ≠ fic e
 Andere finaliteit  andere evocaties van het verleden ≠ DE geschiedenis

(re)construc e verleden gebeurtenis / feit:

- Origineel bronnenmateriaal en bestaande wetenschappelijke literatuur
- Volgens wetenschappelijk en kri sch onderzoeksmethode (plausibiliteit / waarschijnlijkheid)
- Narra ef: beschrijving, betekenis, samenhang, verklaring, ...
- 5 W-vragen: wat, wanneer, waar, wie, waarom?



Fase 1: heuris ek = bronnen

1. Schri elijke bronnen
 Breed publiek: krant, biografie, jaarrekening, fic e, ...
 Niet gepubliceerd: brieven, dagboeken, ...
 Archieven: administra eve, rekeningen, jus e, ...  archiefwet: na enkele jaren vrij
 Geschreven getuigenissen = meest gebruikte bronnen

2. Niet-geschreven bronnen
 Materiële sporen: voorwerpen, gebouwen, landschap, wapens, machine, archeologie,
technieken, ...
 Audiovisuele/digitale sporen: fotografisch materiaal (arresta e Gavrilo princep vastleggen),
...
 Mondelinge geschiedenis: oud-strijders oorlogen, ...



Fase 2: historische kri ek = methode

- Externe kri ek: authen citeit van de bron bepalen
 Vervalsing van bronnen ui ilteren
 Vb. vervalsing dagboeken Hitler (verkocht voor 2,5 miljoen)  gebruik juiste inkt, ...
 Vb. AI, fotoshop, ...
- Interne kri ek: wie, wat en waarom + voor wie
 Gewilde en ongewilde getuigenissen
 Rich ng van de bron

! waarde van de bron bepalen

,Fase 3: construc e van de historicus

≠ passief proces
- Bronnen ontoereikend (onvolledig, onbetrouwbaar, eenzijdig en gekleurd)
- Historici selecteren
- Historici interpreteren (bronnen spreken niet)

! transparan e

 Hineninterpre erung/post-factum analyse = interpreta es niet vanzelfsprekend voor jdgenoot
 Anachronisme: verkeerd in jd situeren van een gebeurtenis
 Chronologie = moeder van de geschiedenis



Nut van de cursus: inhoud en uitgangspunten
- Brede, macro maatschappelijke en mondiale transi eprocessen
- Geografische microcontext: België
- Wereldgeschiedenis: globale/lokale verbindingen
- Periode 1750-2000: nieuwste of moderne jd

, Demografische ontwikkeling in historisch perspec ef
Belang




Bevolkingsomvang = sterker in 19e eeuw  wereldbevolking stijgt

- Migra e, poli eke stabiliteit (spanningen), fiscaliteit, militaire betekenis, ...

Covid-crisis = bevolingsdaling, bevolkingsmortaliteit, ...  consequenties voor beleid

- Oorlog, hongercrisis, klimaat, ... = shock demografische aantallen (mortaliteit buiten het normale)


De studie van de demografische ontwikkelingen in het verleden
Historische demografie
Demografie / historische demografie

Bestudeerde variabelen:

- Biologisch
- Sociaal
- Verklaringen: economisch, cultureel (huwelijk), sociaal en poli eke elementen

Groeiende populariteit (1950)

- Toename wereldbevolking (na WOII)  drievoudiging
 Ook opkomst van crisissen  beleid en oplossingen uit geschiedenis
 Invloed van franse historische “ecole des annales”
 Structurele sociale geschiedenis (vb. Cambridge group)



Historische bronnenmateriaal
Manier van tellingen:
- Oudheid: Incidentele volkstellingen: demografische tellingen bij andere tellingen
 Lijsten met belas ngplich gen en weerbare mannen (dienstplicht)
- Concilie van Trente: parochieregisters (1545-1563)
 Doop, vormsel, huwelijk, ster e, ...
- Franse republiek (1792)
 Civiele taak = burgerlijke stand
 Tienjaarlijkse volkstelling
 Gebruik voor beleid

Sociale sta s ek: Adolphe Quetelet (1796-1874)  empirisch onderzoek

- Bewustwording van nieuwe samenleving
- ‘l homme moyen  wie is de gemiddelde mens?
- Afwijkingen = meer aandacht  mensen meten aan een ‘meetbare’ norm