H5: Modellen voor het voorspellen van gezondheidsgedrag
GROTE EXAMENVRAAG OVER 2 BELANGRIJKSTE MODELLEN (zie kennisclips)
5.1 Distale invloeden op gezondheidsgedrag
Proximaal= dicht bij ons
Distaal= ver van ons,
statisch (weinig aan te
veranderen)
Persoonlijkheid (in het
midden) kunnen we nog
op werken om gezonder
gedrag te stellen
5.1.1 Demografische invloeden
Vb: beginleeftijd roken 14-15 jaar, puberteit belangrijke periode voor ontwikkeling
gezondheidsgedrag
5.1.2 Persoonlijkheidskenmerken
3 factorenmodel (Eysenck):
• Extraversie vs. introversie
• Neuroticisme vs. emotionele stabiliteit
• Psychoticisme vs. zelfbeheersing
The Big Five (McCrae & Costa):
• Openheid voor nieuwe ervaringen
• Conscientieusheid
• Extraversie
• Aangenaam in de omgang
• Neuroticisme
‘Openstaan’ als voorspellende factor voor voedingsgedrag!
• Gezonde bereidingswijze, geringe vlees- en vetconsumptie, meer vezels
• Experimenteren met nieuwe soorten voedingsmiddelen
Bij ‘Extraversie’ is er meer kans op riskant gedrag.
Locus of control (Wallston):
MHLC → multidimensional health locus of control
Locus of control: waar leg je de oorzaak/verantwoordelijkheid van iets
• Intern → oorzaak bij jezelf leggen (vb: slecht examen, schuld op jezelf steken want je
hebt niet goed gestudeerd)
• Extern/toeval → oorzaak bij anderen leggen (vb: slecht examen, schuld op leerkracht
steken want het waren moeilijke vragen)
• Gezaghebbende anderen → oorzaak volledig bij iets anders legt → (vb: de dokter heeft
dit gezegd en zo is het)
Slechts relevant wanneer de persoon waarde hecht aan eigen GH
Interventies meest effectief als gericht op mensen met interne LoC
Mensen die alles extern leggen → op andere manier gaan behandelen
1 Farah Bombay