GEZINSONDERSTEU
NING
2022 - 2023
2DE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
CATO LEUS
2DE SEMESTER
,HOOFDSTUK 1: LEGITIMERING VAN OO.............................................................................................4
1.1. HISTORISCHE CONTEXT.............................................................................................................4
1.1.1. VROEGER......................................................................................................................................4
1.1.2. EN NU?.........................................................................................................................................6
1.2. AANDACHT VOOR OPVOEDINGSONZEKERHEID.........................................................................7
1.2.1. TENDENSEN..................................................................................................................................7
1.2.2. OPVOEDINGSONZEKERHEID, EEN PROBLEEM?.............................................................................7
1.3. HET SPANNINGSVELD TSS OPVOEDINGSONDERSTEUNING EN PREVENTIE.................................8
HOOFDSTUK 2: WAT IS OPVOEDINGSONDERSTEUNING?..................................................................8
2.1. DEFINITIE..................................................................................................................................8
2.1.1. DE DEFINITIES VAN VANDEMEULEBROECKE.................................................................................8
2.1.2. DEFINITIE IN HET VLAAMS DECREET (2007)..................................................................................9
2.2. AANVERWANTE BEGRIPPEN: WAT HET NIET (HELEMAAL) IS......................................................9
2.3. UITGANGSPUNTEN VAN OO = !!!.............................................................................................10
2.4. OPVOEDEN EN DE IMPLICATIES VOOR OPVOEDINGSONDERSTEUNING...................................10
2.5. EEN VISIE OP ‘OPVOEDING’.....................................................................................................11
2.6. HET WERKTERREIN..................................................................................................................12
2.7. HET UITEINDELIJK DOEL..........................................................................................................13
2.8. DE WIJZE WAAROP HET DOEL KAN BEREIKT WORDEN.............................................................13
2.8.1. EEN CONTINUÜM V FUNCTIES....................................................................................................13
2.8.2. ACTIVITEITEN EN WERKVORMEN...............................................................................................17
2.8.3. WERKINGSPRINCIPES VOOR EEN KWALITATIEF AANBOD...........................................................19
2.9. SAMENVATTING & SLOT.........................................................................................................21
HOOFDSTUK 3: BEHOEFTE AAN OO.................................................................................................21
3.1. ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTEN AAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING................................22
3.1.1. OPVOEDINGSVRAGEN.................................................................................................................22
3.1.2. NOOD AAN STEUN......................................................................................................................22
3.1.3. ONVERVULDE STEUNBEHOEFTEN...............................................................................................22
3.2. WELKE VORMEN VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING WENSEN OUDERS?..............................23
3.2.1. PERSOONLIJK CONTACT..............................................................................................................23
3.2.2. SCHRIFTELIJK VOORLICHTINGSMATERIAAL................................................................................23
3.2.3. TV EN INTERNET.........................................................................................................................23
3.2.4. CONCLUSIE.................................................................................................................................24
3.3. VERSCHILLEN TSS OUDERS IN BEHOEFTE AAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING........................24
3.4. ALGEMEEN BESLUIT................................................................................................................25
HOOFDSTUK 4: VADERS EN DE OPVOEDING EN ONTWIKKELING VAN KINDEREN............................25
4.1. VADERS TREKKEN DE AANDACHT............................................................................................26
4.2. ZORG VOOR JONGE KINDEREN................................................................................................27
4.2.1. KUNNEN VADERS VOOR JONGE KINDEREN ZORGEN?................................................................27
1
GEZINSONDERSTEUNING | 2DE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
,4.2.2. ZIJN VADER EN MOEDER ONDERLING INWISSELBAAR?..............................................................27
4.2.3. HET EFFECT VAN VADER OP DE ONTWIKKELING VAN HET KIND................................................28
4.3. VADERS EN ADOLESCENTEN....................................................................................................28
4.4. VADER-DOCHTER- EN VADER-ZOONRELATIES..........................................................................29
4.5. TOEKOMSTIG ONDERZOEK......................................................................................................29
4.6. ONDERSTEUNINGSBEHOEFTEN VAN VADERS..........................................................................29
4.7. VADERS EN OPVOEDINGSONDERSTEUNING............................................................................29
4.8. VADERS BEREIKEN: STRATEGIEËN EN TIPS...............................................................................30
4.9. PRAKTIJKVOORBEELDEN.........................................................................................................30
4.10. IMPLICATIES VOOR DE PRAKTIJK VAN DE OPVOEDINGSONDERSTEUNER...............................30
HOOFDSTUK 5: BELEID: HUIZEN VAN HET KIND...............................................................................30
5.1. HUIS VAN HET KIND................................................................................................................30
5.1.1. HUIZEN VAN HET KIND: DRIE FUNCTIES......................................................................................31
5.1.2. DOELSTELLINGEN........................................................................................................................31
5.1.3. KENMERKEN VAN DE HUIZEN VAN HET KIND.............................................................................31
HOOFDSTUK 6: THEORETISCHE MODELLEN.....................................................................................33
6.1. BALANSMODEL VAN BAKKER..................................................................................................33
6.2. PROCESMODEL VAN BELSKY...................................................................................................33
6.3. HET ECOLOGISCH MODEL VAN BRONFENBRENNER.................................................................34
6.4. SOCIAAL COMPETENTIEMODEL VAN SLOT & SPANJAARD........................................................34
6.5. HET SOCIAAL INTERACTIEMODEL VAN PATTERSON.................................................................35
6.5.1. HET ONTSTAAN VAN GEDRAGSPROBLEMEN..............................................................................35
6.5.2. DE ONTWIKKELINGSFASEN.........................................................................................................37
6.5.3. BEÏNVLOEDENDE FACTOREN......................................................................................................38
6.5.4. OUDERLIJK OPVOEDKUNDIG GEDRAG........................................................................................38
HOOFDSTUK 7: TRIPLE P..................................................................................................................40
7.1. INLEIDING...............................................................................................................................40
7.2. WAT IS TRIPLE P?....................................................................................................................40
7.3. OPGROEIEN GAAT NIET VANZELF............................................................................................40
7.4. DOELSTELLING VAN HET TRIPLE P PROGRAMMA.....................................................................40
7.5. DOELGROEP............................................................................................................................41
7.6. OPKLIMMENDE INTERVENTIENIVEAUS....................................................................................41
7.6.1. NIVEAU 1: MASSAMEDIALE VOORLICHTING OVER OPVOEDING EN DE ONTWIKKELING VAN
KINDEREN.............................................................................................................................................41
7.6.2. NIVEAU 2: GERICHTE VOORLICHTING ROND OPVOEDINGSVRAGEN..........................................42
7.6.3. NIVEAU 3: GERICHT ADVIES BIJ SPECIFIEKE ZORGEN..................................................................42
7.6.4. NIVEAU 4: ONDERSTEUNING BIJ ERNSTIGE GEDRAGSPROBLEMEN............................................43
7.6.5. NIVEAU 5: GEZINSINTERVENTIE BIJ ERNSTIGE GEDRAGSPROBLEMEN.......................................43
7.6.6. SAMENVATTENDE TABEL NIVEAUS TRIPLE P MODEL.................................................................44
7.6.7. AANGEPASTE PROGRAMMA’S VOOR SPECIFIEKE DOELGROEPEN..............................................45
7.7. KOSTENEFFECTIVITEIT.............................................................................................................45
7.8. DOORLOPEND AANBOD..........................................................................................................46
7.9. PRINCIPES VAN POSITIEF OPVOEDEN......................................................................................46
7.10. OPVOEDINGSSTRATEGIEËN...................................................................................................46
2
GEZINSONDERSTEUNING | 2DE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
, 7.11. THEORETISCHE ACHTERGROND.............................................................................................47
7.12. ZELFREGULATIE.....................................................................................................................47
7.13. WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK.........................................................................................47
7.14. KRITISCHE REFLECTIE.............................................................................................................48
HOOFDSTUK 8: STOP 4-7 PROGRAMMA..........................................................................................48
8.1. DOELGROEP............................................................................................................................49
8.2. INTAKE...................................................................................................................................49
8.2.1. OPLOSSINGSGERICHTE THERAPIE...............................................................................................50
8.3. HET STOP 4-7 PROGRAMMA...................................................................................................50
8.3.1. HULPVERLENINGSDUUR.............................................................................................................50
8.4. ABC-SCHEMA: LEERTHEORIE ALS BASIS...................................................................................50
8.4.1. OPVOEDINGSVAARDIGHEDEN PATTERSON................................................................................51
8.5. CRITERIA VOOR DEELNAME....................................................................................................51
8.6. HOOFDDOELSTELLINGEN VAN HET PROGRAMMA...................................................................51
8.7. DOELSTELLINGEN OUDERTRAINING........................................................................................51
8.7.1. OUDERTRAINING........................................................................................................................51
8.7.2. VERVELEND GEDRAG, SOORT CYCLUS........................................................................................52
8.8. DOELSTELLINGEN KINDTRAINING............................................................................................52
8.8.1. KINDTRAINING:...........................................................................................................................52
8.8.2. TE OEFENEN VAARDIGHEDEN.....................................................................................................53
8.9. BEGELEIDERHOUDING.............................................................................................................53
8.9.1. DOELSTELLINGEN VD COMBINATIE OUDER-KINDTRAINING.......................................................53
8.9.2. DOELSTELLINGEN LEERKRACHTTRAINING..................................................................................53
8.10. MEERWAARDE VAN EEN ECOLOGISCHE INTERVENTIE...........................................................53
8.10.1. VERMIJDEN OUDERS TE BESCHULDIGEN..................................................................................53
8.10.2. LEREN DOOR OBSERVATIE EN DOOR TE DOEN.........................................................................54
8.10.3. BELANG VAN BEKRACHTIGING IN DE NATUURLIJKE CONTEXT.................................................54
8.10.4. INVLOED VAN DE VRIENDENKRING..........................................................................................54
8.10.5. OPVOEDEN IS EEN INTERACTIONEEL PROCES...........................................................................54
8.10.6. TRAPLADDER.............................................................................................................................54
8.11. EFFECTIEVE BEHANDELINGEN VOOR ANTISOCIAAL GEDRAG..................................................55
8.12. SIGNIFICANTE VERANDERINGEN STOP 4-7.............................................................................55
HOOFDSTUK 11: GEWELDLOOS VERZET...........................................................................................56
11.1. INLEIDING.............................................................................................................................56
11.2. WIE IS DE BAAS?...................................................................................................................56
11.2.1. DE NIEUWE AUTORITEIT...........................................................................................................56
11.2.2. WIE IS DE BAAS?.......................................................................................................................57
11.3. WAAKZAME ZORG................................................................................................................57
11.3.1. INTERVENTIEGEBIEDEN: 4 THEMA’S.........................................................................................58
11.4. BASISHOUDING GEWELDLOOS VERZET..................................................................................60
11.5. WETENSCHAPPELIJKE EVIDENTIE...........................................................................................60
HOOFDSTUK 12: PRAKTISCHE HANDVATEN BIJ HET OPVOEDEN: DE PIRAMIDE VAN WEBSTER-
STRATTON.......................................................................................................................................61
10.1 POSITIEVE BAND TUSSEN OUDER EN KIND.............................................................................61
3
GEZINSONDERSTEUNING | 2DE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
NING
2022 - 2023
2DE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
CATO LEUS
2DE SEMESTER
,HOOFDSTUK 1: LEGITIMERING VAN OO.............................................................................................4
1.1. HISTORISCHE CONTEXT.............................................................................................................4
1.1.1. VROEGER......................................................................................................................................4
1.1.2. EN NU?.........................................................................................................................................6
1.2. AANDACHT VOOR OPVOEDINGSONZEKERHEID.........................................................................7
1.2.1. TENDENSEN..................................................................................................................................7
1.2.2. OPVOEDINGSONZEKERHEID, EEN PROBLEEM?.............................................................................7
1.3. HET SPANNINGSVELD TSS OPVOEDINGSONDERSTEUNING EN PREVENTIE.................................8
HOOFDSTUK 2: WAT IS OPVOEDINGSONDERSTEUNING?..................................................................8
2.1. DEFINITIE..................................................................................................................................8
2.1.1. DE DEFINITIES VAN VANDEMEULEBROECKE.................................................................................8
2.1.2. DEFINITIE IN HET VLAAMS DECREET (2007)..................................................................................9
2.2. AANVERWANTE BEGRIPPEN: WAT HET NIET (HELEMAAL) IS......................................................9
2.3. UITGANGSPUNTEN VAN OO = !!!.............................................................................................10
2.4. OPVOEDEN EN DE IMPLICATIES VOOR OPVOEDINGSONDERSTEUNING...................................10
2.5. EEN VISIE OP ‘OPVOEDING’.....................................................................................................11
2.6. HET WERKTERREIN..................................................................................................................12
2.7. HET UITEINDELIJK DOEL..........................................................................................................13
2.8. DE WIJZE WAAROP HET DOEL KAN BEREIKT WORDEN.............................................................13
2.8.1. EEN CONTINUÜM V FUNCTIES....................................................................................................13
2.8.2. ACTIVITEITEN EN WERKVORMEN...............................................................................................17
2.8.3. WERKINGSPRINCIPES VOOR EEN KWALITATIEF AANBOD...........................................................19
2.9. SAMENVATTING & SLOT.........................................................................................................21
HOOFDSTUK 3: BEHOEFTE AAN OO.................................................................................................21
3.1. ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTEN AAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING................................22
3.1.1. OPVOEDINGSVRAGEN.................................................................................................................22
3.1.2. NOOD AAN STEUN......................................................................................................................22
3.1.3. ONVERVULDE STEUNBEHOEFTEN...............................................................................................22
3.2. WELKE VORMEN VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING WENSEN OUDERS?..............................23
3.2.1. PERSOONLIJK CONTACT..............................................................................................................23
3.2.2. SCHRIFTELIJK VOORLICHTINGSMATERIAAL................................................................................23
3.2.3. TV EN INTERNET.........................................................................................................................23
3.2.4. CONCLUSIE.................................................................................................................................24
3.3. VERSCHILLEN TSS OUDERS IN BEHOEFTE AAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING........................24
3.4. ALGEMEEN BESLUIT................................................................................................................25
HOOFDSTUK 4: VADERS EN DE OPVOEDING EN ONTWIKKELING VAN KINDEREN............................25
4.1. VADERS TREKKEN DE AANDACHT............................................................................................26
4.2. ZORG VOOR JONGE KINDEREN................................................................................................27
4.2.1. KUNNEN VADERS VOOR JONGE KINDEREN ZORGEN?................................................................27
1
GEZINSONDERSTEUNING | 2DE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
,4.2.2. ZIJN VADER EN MOEDER ONDERLING INWISSELBAAR?..............................................................27
4.2.3. HET EFFECT VAN VADER OP DE ONTWIKKELING VAN HET KIND................................................28
4.3. VADERS EN ADOLESCENTEN....................................................................................................28
4.4. VADER-DOCHTER- EN VADER-ZOONRELATIES..........................................................................29
4.5. TOEKOMSTIG ONDERZOEK......................................................................................................29
4.6. ONDERSTEUNINGSBEHOEFTEN VAN VADERS..........................................................................29
4.7. VADERS EN OPVOEDINGSONDERSTEUNING............................................................................29
4.8. VADERS BEREIKEN: STRATEGIEËN EN TIPS...............................................................................30
4.9. PRAKTIJKVOORBEELDEN.........................................................................................................30
4.10. IMPLICATIES VOOR DE PRAKTIJK VAN DE OPVOEDINGSONDERSTEUNER...............................30
HOOFDSTUK 5: BELEID: HUIZEN VAN HET KIND...............................................................................30
5.1. HUIS VAN HET KIND................................................................................................................30
5.1.1. HUIZEN VAN HET KIND: DRIE FUNCTIES......................................................................................31
5.1.2. DOELSTELLINGEN........................................................................................................................31
5.1.3. KENMERKEN VAN DE HUIZEN VAN HET KIND.............................................................................31
HOOFDSTUK 6: THEORETISCHE MODELLEN.....................................................................................33
6.1. BALANSMODEL VAN BAKKER..................................................................................................33
6.2. PROCESMODEL VAN BELSKY...................................................................................................33
6.3. HET ECOLOGISCH MODEL VAN BRONFENBRENNER.................................................................34
6.4. SOCIAAL COMPETENTIEMODEL VAN SLOT & SPANJAARD........................................................34
6.5. HET SOCIAAL INTERACTIEMODEL VAN PATTERSON.................................................................35
6.5.1. HET ONTSTAAN VAN GEDRAGSPROBLEMEN..............................................................................35
6.5.2. DE ONTWIKKELINGSFASEN.........................................................................................................37
6.5.3. BEÏNVLOEDENDE FACTOREN......................................................................................................38
6.5.4. OUDERLIJK OPVOEDKUNDIG GEDRAG........................................................................................38
HOOFDSTUK 7: TRIPLE P..................................................................................................................40
7.1. INLEIDING...............................................................................................................................40
7.2. WAT IS TRIPLE P?....................................................................................................................40
7.3. OPGROEIEN GAAT NIET VANZELF............................................................................................40
7.4. DOELSTELLING VAN HET TRIPLE P PROGRAMMA.....................................................................40
7.5. DOELGROEP............................................................................................................................41
7.6. OPKLIMMENDE INTERVENTIENIVEAUS....................................................................................41
7.6.1. NIVEAU 1: MASSAMEDIALE VOORLICHTING OVER OPVOEDING EN DE ONTWIKKELING VAN
KINDEREN.............................................................................................................................................41
7.6.2. NIVEAU 2: GERICHTE VOORLICHTING ROND OPVOEDINGSVRAGEN..........................................42
7.6.3. NIVEAU 3: GERICHT ADVIES BIJ SPECIFIEKE ZORGEN..................................................................42
7.6.4. NIVEAU 4: ONDERSTEUNING BIJ ERNSTIGE GEDRAGSPROBLEMEN............................................43
7.6.5. NIVEAU 5: GEZINSINTERVENTIE BIJ ERNSTIGE GEDRAGSPROBLEMEN.......................................43
7.6.6. SAMENVATTENDE TABEL NIVEAUS TRIPLE P MODEL.................................................................44
7.6.7. AANGEPASTE PROGRAMMA’S VOOR SPECIFIEKE DOELGROEPEN..............................................45
7.7. KOSTENEFFECTIVITEIT.............................................................................................................45
7.8. DOORLOPEND AANBOD..........................................................................................................46
7.9. PRINCIPES VAN POSITIEF OPVOEDEN......................................................................................46
7.10. OPVOEDINGSSTRATEGIEËN...................................................................................................46
2
GEZINSONDERSTEUNING | 2DE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
, 7.11. THEORETISCHE ACHTERGROND.............................................................................................47
7.12. ZELFREGULATIE.....................................................................................................................47
7.13. WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK.........................................................................................47
7.14. KRITISCHE REFLECTIE.............................................................................................................48
HOOFDSTUK 8: STOP 4-7 PROGRAMMA..........................................................................................48
8.1. DOELGROEP............................................................................................................................49
8.2. INTAKE...................................................................................................................................49
8.2.1. OPLOSSINGSGERICHTE THERAPIE...............................................................................................50
8.3. HET STOP 4-7 PROGRAMMA...................................................................................................50
8.3.1. HULPVERLENINGSDUUR.............................................................................................................50
8.4. ABC-SCHEMA: LEERTHEORIE ALS BASIS...................................................................................50
8.4.1. OPVOEDINGSVAARDIGHEDEN PATTERSON................................................................................51
8.5. CRITERIA VOOR DEELNAME....................................................................................................51
8.6. HOOFDDOELSTELLINGEN VAN HET PROGRAMMA...................................................................51
8.7. DOELSTELLINGEN OUDERTRAINING........................................................................................51
8.7.1. OUDERTRAINING........................................................................................................................51
8.7.2. VERVELEND GEDRAG, SOORT CYCLUS........................................................................................52
8.8. DOELSTELLINGEN KINDTRAINING............................................................................................52
8.8.1. KINDTRAINING:...........................................................................................................................52
8.8.2. TE OEFENEN VAARDIGHEDEN.....................................................................................................53
8.9. BEGELEIDERHOUDING.............................................................................................................53
8.9.1. DOELSTELLINGEN VD COMBINATIE OUDER-KINDTRAINING.......................................................53
8.9.2. DOELSTELLINGEN LEERKRACHTTRAINING..................................................................................53
8.10. MEERWAARDE VAN EEN ECOLOGISCHE INTERVENTIE...........................................................53
8.10.1. VERMIJDEN OUDERS TE BESCHULDIGEN..................................................................................53
8.10.2. LEREN DOOR OBSERVATIE EN DOOR TE DOEN.........................................................................54
8.10.3. BELANG VAN BEKRACHTIGING IN DE NATUURLIJKE CONTEXT.................................................54
8.10.4. INVLOED VAN DE VRIENDENKRING..........................................................................................54
8.10.5. OPVOEDEN IS EEN INTERACTIONEEL PROCES...........................................................................54
8.10.6. TRAPLADDER.............................................................................................................................54
8.11. EFFECTIEVE BEHANDELINGEN VOOR ANTISOCIAAL GEDRAG..................................................55
8.12. SIGNIFICANTE VERANDERINGEN STOP 4-7.............................................................................55
HOOFDSTUK 11: GEWELDLOOS VERZET...........................................................................................56
11.1. INLEIDING.............................................................................................................................56
11.2. WIE IS DE BAAS?...................................................................................................................56
11.2.1. DE NIEUWE AUTORITEIT...........................................................................................................56
11.2.2. WIE IS DE BAAS?.......................................................................................................................57
11.3. WAAKZAME ZORG................................................................................................................57
11.3.1. INTERVENTIEGEBIEDEN: 4 THEMA’S.........................................................................................58
11.4. BASISHOUDING GEWELDLOOS VERZET..................................................................................60
11.5. WETENSCHAPPELIJKE EVIDENTIE...........................................................................................60
HOOFDSTUK 12: PRAKTISCHE HANDVATEN BIJ HET OPVOEDEN: DE PIRAMIDE VAN WEBSTER-
STRATTON.......................................................................................................................................61
10.1 POSITIEVE BAND TUSSEN OUDER EN KIND.............................................................................61
3
GEZINSONDERSTEUNING | 2DE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
