VERBINTENISSENRECHT
INLEIDEND DEEL: WAT IS EEN VERBINTENIS?
Verbintenis: rechtsband tussen twee of meer personen die in geld waardeerbare aanspraak
doet ontstaan van de ene partij tegenover de andere partij die in rechte afdwingbaar is.
• Rechtsband tussen personen
o Er moeten twee of meer personen zijn, je kan geen verbintenis met jezelf
hebben
o Schuldvordering SE – SA (verbintenis ten aanzien van de andere)
• In geld waardeerbare aanspraak
o Resultaatsverbintenis vs. Middelenverbintenis
▪ Resultaat; ene partij een resultaat garandeert aan de andere
• Bewijslast; ligt niet bij de SE → SA zal moeten bewijzen dat er
sprake is van overmacht, bewijzen dat het resultaat niet
voldaan is
▪ Middelen; ene partij moet proberen alle mogelijke middelen inzetten,
hij moet “zijn best doen”, positief resultaat niet gegarandeerd
• Bewijslast; ligt bij de SE → aantonen dat de SA niet goed
genoeg zijn best heeft gedaan, niet alles gedaan wat hij kon
• In rechte afdwingbaar
o Als de SA zijn verbintenis niet nakomt → aansprakelijk → sanctie
o Uitzondering;
▪ Vriendschappelijke afspraken (bv. Etentje met je papa voor goeie
punten)
▪ Natuurlijke verbintenis
▪ Intentieverklaring; intentie uit ten aanzien van een partij om iets te
doen, zonder juridisch bindend te zijn. Als het niet tot een contract
komt dan is er geen contractbreuk, bedoeling om overeenkomst te
bekomen maar er is onderhandeling voor nodig.
▪ Patronaatsverklaring
,DEEL 1: VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN
= CONTRACTUEEL
BEGRIP EN SOORTEN OVEREENKOMSTEN
Verbintenissen kunnen ontstaan uit eenzijdige of meerzijdige rechtshandelingen
Rechtshandeling: handeling die een persoon stelt met de bedoeling om juridische gevolgen
te creëren, uitgevoerd door een persoon of rechtssubject
• Eenzijdig; wilsuiting slechts uitgaat van 1 partij bv. Aanbod, aanvaarding van aanbod,
opstellen van testament
• Meerzijdig; wil van alle partijen worden geuit, doet rechtsgevolgen ontstaan
= overeenkomst = contract
VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMSTEN
• Overeenkomst = contract
o Meerzijdige rechtshandeling
o Wilsovereenstemming
o Eén of meerdere partijen
o Ten aanzien van één of meerdere anderen
o Afdwingbare verbintenissen aangaan
• Strekt ertoe rechtsgevolgen te doen intreden → rechtshandeling
• Geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot wet; als je een contract
sluit met iemand dan moet je dat contract naleven
• Onderscheid:
o Consensualisme; loutere wilsovereenstemming, gevolgen komen nadien tot
stand
o Zakelijk contract; overhandiging van zaak is vereist, afgifte van de zaak dan
pas totstandkoming
▪ Bv. Vestiaire (bewaargeving), handgift (geen notaris), bruiklening
(huur zonder dat je moet betalen), bv. Spaghetti lenen (komt pas tot
stand als je die pak spaghetti hebt ontvangen)
▪ Niet te maken met zakelijke rechten
▪ Bv. Gratis vestiaire → contract? Ja, komt tot stand het moment van de
afgifte van de jas → contract = meerzijdige rechtshandeling
• Enkel bewaarnemer heeft een verbintenis aangegaan ten
opzicht van de bewaargeven
, o Vormelijk (plechtig); pas geldig als voldaan is aan vormvereisten bv. Huwelijk
(ambtenaar burgerlijke stand), schenking (notaris = vormvereisten)
▪ Soorten;
• Met oog op geldigheid; wilsovereenstemming volstaat voor de
geldigheid van het contract
• Met oog op bewijs; als je iets niet kan bewijzen dan heb je een
probleem
• Met oog op tegenwerpelijkheid aan derden; derde die buiten
de koper-verkoper op de hoogte zijn van die verkoop. Bv.
Aankoop van een huis → notaris → notariële akte zal
ingeschreven worden in een register → door die akte weet
iedereen dat jij eigenaar bent van die woning
SOORTEN OVEREENKOMSTEN → ALTIJD MEERZIJDIGE RECHTSHANDELING, BEIDE
PARTIJEN WIL GEUIT
• Eenzijdig vs. Wederkerig
o Eenzijdige overeenkomst; meerzijdige rechtshandeling (overeenkomst) →
slechts 1 partij neemt een verbintenis op zich bv. Bruiklening, bewaargeving
o Wederkerige overeenkomst; meerzijdige rechtshandeling → beide partijen
hebben verbintenissen aangegaan ten opzichte van elkaar bv. Koop
• Overeenkomsten om niet vs. Onder bezwarende titel
o Om niet/ten kosteloze titel; Bij een overeenkomst om niet is er één partij die
iets geeft aan de andere partij. Daarvoor krijgt de gevende partij niets terug.
o Onder bezwarende titel; je moet ervoor betalen, economisch voordeel voor
beide partijen
• Kanscontracten
o Aleatoire overeenkomsten
o Overeenkomst waarbij op het ogenblik van de contractsluiting niet vaststaat
of er een verbintenis zal zijn
o Afhankelijk van een onzekere gebeurtenis, iets dat je niet in de hand hebt
o Kans op winst of verlies
o Bv. Verzekeringsovereenkomst, weddenschap, lijfrente → kans dat je (n)ooit
iets zal krijgen
• Overeenkomst intuitu personae
, o Aangegaan omwille van de persoon of de persoonlijke kwaliteiten/kenmerken
van de tegenpartij
o Contract gaat ten einde bij het overlijden van een persoon → gaat niet over
op erfgenamen
o Bv. Kredietopening, lening
• Benoemde vs. Onbenoemde overeenkomsten
o Al dan niet uitdrukkelijk geregeld in Burgerlijk Wetboek
o Algemene regelen van contractenrecht van toepassing
• Toetredingscontracten
o Een zwakkere partij heeft geen zeggenschap over inhoud overeenkomst:
standaardbedingen
o De zwakkere partij heeft geen onderhandelingsmacht
o Enkel vrijheid wel of niet te contracteren; je tekent of je tekent niet
o Beschermingsmechanismes
• Raamovereenkomsten/kaderovereenkomsten; art. 5.9 NBW
o Overeenkomsten die algemene voorwaarden en modaliteiten vastlegt,
waarbinnen we later nog contracten met elkaar sluiten
ALGEMENE PRINCIPES VAN CONTRACTENRECHT
CONSENSUALISME/WILAUTONOMIE
• Wilsautonomie als grondslag; art. 5.28 NBW
o Grondslag van het contractenrecht
o Wilsautonomie impliceert contractsvrijheid (art. 5.14 NBW)
o In principe solo consensu: loutere wil volstaat → wil om te contracteren dan
zal er een contract ontstaan
o De macht krijgt om je wil te uiten → contractsvrijheid; niet verplicht worden
om een contract te sluiten
• Consensualisme
o Formeel: solo consensu; wil om te contracteren
o Materieel: wilsautonomie of contractsvrijheid → partijen zijn vrij om de
inhoud van de overeenkomst te bepalen
▪ Uitzonderingen (grenzen aan contractsvrijheid)
INLEIDEND DEEL: WAT IS EEN VERBINTENIS?
Verbintenis: rechtsband tussen twee of meer personen die in geld waardeerbare aanspraak
doet ontstaan van de ene partij tegenover de andere partij die in rechte afdwingbaar is.
• Rechtsband tussen personen
o Er moeten twee of meer personen zijn, je kan geen verbintenis met jezelf
hebben
o Schuldvordering SE – SA (verbintenis ten aanzien van de andere)
• In geld waardeerbare aanspraak
o Resultaatsverbintenis vs. Middelenverbintenis
▪ Resultaat; ene partij een resultaat garandeert aan de andere
• Bewijslast; ligt niet bij de SE → SA zal moeten bewijzen dat er
sprake is van overmacht, bewijzen dat het resultaat niet
voldaan is
▪ Middelen; ene partij moet proberen alle mogelijke middelen inzetten,
hij moet “zijn best doen”, positief resultaat niet gegarandeerd
• Bewijslast; ligt bij de SE → aantonen dat de SA niet goed
genoeg zijn best heeft gedaan, niet alles gedaan wat hij kon
• In rechte afdwingbaar
o Als de SA zijn verbintenis niet nakomt → aansprakelijk → sanctie
o Uitzondering;
▪ Vriendschappelijke afspraken (bv. Etentje met je papa voor goeie
punten)
▪ Natuurlijke verbintenis
▪ Intentieverklaring; intentie uit ten aanzien van een partij om iets te
doen, zonder juridisch bindend te zijn. Als het niet tot een contract
komt dan is er geen contractbreuk, bedoeling om overeenkomst te
bekomen maar er is onderhandeling voor nodig.
▪ Patronaatsverklaring
,DEEL 1: VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN
= CONTRACTUEEL
BEGRIP EN SOORTEN OVEREENKOMSTEN
Verbintenissen kunnen ontstaan uit eenzijdige of meerzijdige rechtshandelingen
Rechtshandeling: handeling die een persoon stelt met de bedoeling om juridische gevolgen
te creëren, uitgevoerd door een persoon of rechtssubject
• Eenzijdig; wilsuiting slechts uitgaat van 1 partij bv. Aanbod, aanvaarding van aanbod,
opstellen van testament
• Meerzijdig; wil van alle partijen worden geuit, doet rechtsgevolgen ontstaan
= overeenkomst = contract
VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMSTEN
• Overeenkomst = contract
o Meerzijdige rechtshandeling
o Wilsovereenstemming
o Eén of meerdere partijen
o Ten aanzien van één of meerdere anderen
o Afdwingbare verbintenissen aangaan
• Strekt ertoe rechtsgevolgen te doen intreden → rechtshandeling
• Geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot wet; als je een contract
sluit met iemand dan moet je dat contract naleven
• Onderscheid:
o Consensualisme; loutere wilsovereenstemming, gevolgen komen nadien tot
stand
o Zakelijk contract; overhandiging van zaak is vereist, afgifte van de zaak dan
pas totstandkoming
▪ Bv. Vestiaire (bewaargeving), handgift (geen notaris), bruiklening
(huur zonder dat je moet betalen), bv. Spaghetti lenen (komt pas tot
stand als je die pak spaghetti hebt ontvangen)
▪ Niet te maken met zakelijke rechten
▪ Bv. Gratis vestiaire → contract? Ja, komt tot stand het moment van de
afgifte van de jas → contract = meerzijdige rechtshandeling
• Enkel bewaarnemer heeft een verbintenis aangegaan ten
opzicht van de bewaargeven
, o Vormelijk (plechtig); pas geldig als voldaan is aan vormvereisten bv. Huwelijk
(ambtenaar burgerlijke stand), schenking (notaris = vormvereisten)
▪ Soorten;
• Met oog op geldigheid; wilsovereenstemming volstaat voor de
geldigheid van het contract
• Met oog op bewijs; als je iets niet kan bewijzen dan heb je een
probleem
• Met oog op tegenwerpelijkheid aan derden; derde die buiten
de koper-verkoper op de hoogte zijn van die verkoop. Bv.
Aankoop van een huis → notaris → notariële akte zal
ingeschreven worden in een register → door die akte weet
iedereen dat jij eigenaar bent van die woning
SOORTEN OVEREENKOMSTEN → ALTIJD MEERZIJDIGE RECHTSHANDELING, BEIDE
PARTIJEN WIL GEUIT
• Eenzijdig vs. Wederkerig
o Eenzijdige overeenkomst; meerzijdige rechtshandeling (overeenkomst) →
slechts 1 partij neemt een verbintenis op zich bv. Bruiklening, bewaargeving
o Wederkerige overeenkomst; meerzijdige rechtshandeling → beide partijen
hebben verbintenissen aangegaan ten opzichte van elkaar bv. Koop
• Overeenkomsten om niet vs. Onder bezwarende titel
o Om niet/ten kosteloze titel; Bij een overeenkomst om niet is er één partij die
iets geeft aan de andere partij. Daarvoor krijgt de gevende partij niets terug.
o Onder bezwarende titel; je moet ervoor betalen, economisch voordeel voor
beide partijen
• Kanscontracten
o Aleatoire overeenkomsten
o Overeenkomst waarbij op het ogenblik van de contractsluiting niet vaststaat
of er een verbintenis zal zijn
o Afhankelijk van een onzekere gebeurtenis, iets dat je niet in de hand hebt
o Kans op winst of verlies
o Bv. Verzekeringsovereenkomst, weddenschap, lijfrente → kans dat je (n)ooit
iets zal krijgen
• Overeenkomst intuitu personae
, o Aangegaan omwille van de persoon of de persoonlijke kwaliteiten/kenmerken
van de tegenpartij
o Contract gaat ten einde bij het overlijden van een persoon → gaat niet over
op erfgenamen
o Bv. Kredietopening, lening
• Benoemde vs. Onbenoemde overeenkomsten
o Al dan niet uitdrukkelijk geregeld in Burgerlijk Wetboek
o Algemene regelen van contractenrecht van toepassing
• Toetredingscontracten
o Een zwakkere partij heeft geen zeggenschap over inhoud overeenkomst:
standaardbedingen
o De zwakkere partij heeft geen onderhandelingsmacht
o Enkel vrijheid wel of niet te contracteren; je tekent of je tekent niet
o Beschermingsmechanismes
• Raamovereenkomsten/kaderovereenkomsten; art. 5.9 NBW
o Overeenkomsten die algemene voorwaarden en modaliteiten vastlegt,
waarbinnen we later nog contracten met elkaar sluiten
ALGEMENE PRINCIPES VAN CONTRACTENRECHT
CONSENSUALISME/WILAUTONOMIE
• Wilsautonomie als grondslag; art. 5.28 NBW
o Grondslag van het contractenrecht
o Wilsautonomie impliceert contractsvrijheid (art. 5.14 NBW)
o In principe solo consensu: loutere wil volstaat → wil om te contracteren dan
zal er een contract ontstaan
o De macht krijgt om je wil te uiten → contractsvrijheid; niet verplicht worden
om een contract te sluiten
• Consensualisme
o Formeel: solo consensu; wil om te contracteren
o Materieel: wilsautonomie of contractsvrijheid → partijen zijn vrij om de
inhoud van de overeenkomst te bepalen
▪ Uitzonderingen (grenzen aan contractsvrijheid)
