02.10.2015 Socialezekerheidsrecht Prof. dr. F. Louckx
Sociale Zekerheidsrecht
Syllabus prof. dr. G. Van Limberghen => Enkel achtegrondinformatie
Examen:
- Mondeling, met schriftelijke voorbereiding
- 3 kaarten met examenvraag
- Individueel examen
- Bij heel het examen mag je de codex gebruiken, maar je mag niets meer gebruiken
- Alles wat besproken is kan aan bod komen bij het examen
- Onderlijnen/aanduiden en post its zijn toegelaten.
Contactgegevens:
-
- Spreekuur: Vrijdag, van 16u - 17u in lokaal 4C314
Het begrip sociale zekerheid
Twee betekenissen van het begrip: Er is niet zoiets als één betekenis van het begrip ‚sociaal
zekerheid’
1. Teleologische (doelgebonden) betekenis: Sociale zekerheid is een situatie die moet worden
gerealiseerd. Sociale zekerheid is de toestand waarbij men zich geen zorgen moet maken om
gebrek. De vrijwaring van bezorgdheid voor gebrek, omvat de sociale zekerheid. Een van de
grote onderscheidingen die worden gemaakt is dat mensen vooral worden ingedekt tegen
schade die men lijdt en de gevolgen voor hun omgeving. De schade reflecteert bv. ook op het
gezin bij werkloosheid. Er is nog een bijkomende nuance nodig, want het gaat niet zomaar
over eender welke bescherming, maar over de bescherming tegen schade die wij als
samenleving onaanvaardbaar vinden. Dit zijn de zogenaamde maatschappelijk erkende
schade/sociale risico’s:
- Ziektekosten: Kosten dekken om naar de dokter te gaan, door het doktersvisite aan de
mutualiteit te geven waardoor een deel van de kosten worden terugbetaald.
- Inkomensverlies in geval van arbeidsongeschiktheid: Men wordt ingedekt door middel van
arbeidsongeschiktheidsuitkeringen.
- Werkloosheid: Werkloosheidsuitkeringen, om de mensen zonder een diploma te behoeden
voor armoede.
- Ouderdom: Dit wordt gedekt door de pensioensverzekeringen. Oorspronkelijk ging het over
een situatie van arbeidsongeschiktheid. Bij tewerkstelling in zware industrieën kon men na
enkele jaren niet meer werken (bv. staalindustrie). Maatschappelijk is het risico van de
ouderdom erkend. Vandaag de dag gaat het niet zo zeer meer van het indekken van het risico
op arbeid, maar wel om het recht op rust.
- Risico op gezinslasten: In onze cultuur is het goed voor de economie om veel kindjes te
maken. Men heeft beslist in de 19de eeuw om deze mensen financieel bij te staan.
- Beroepsziekten en arbeidsongevallen: De film ‚Daens’ schetst deze situatie perfect. Er is een
ongeval omwille van de omstandigheden waarin men moet werken. De slachtoffers zijn niet
zelf verantwoordelijk voor de ziekte.
2. Instrumentele betekenis: Sociale zekerheid is het geheel van middelen om de toestand van
sociale zekerheid en, ultiem, een menswaardig bestaan te realiseren. (Art. 23 Gw: „Dit artikel
stelt dat iedereen het recht heeft om een menswaardig leven te leiden, hiertoe waarborgen de
wetten economisch, sociale en culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden voor de
uitoefening bepalen”). Bij het lezen van deze bepaling is het begrip ‚sociale zekerheid’ in een
instrumentele betekenis gebruikt. Om te komen tot deze situatie, speelt niet enkel het recht een
rol. Vanuit een meer historisch perspectief zien we dat maatschappelijke instituten een
mogelijkheid geven om tot sociale zekerheid te komen:
- Solidaire samenlevingsverbanden: Bij risico op gezinslast kon men beroep doen op de
familie. Vroeger leefde men in grote families samen, waardoor men bv. aan de grootouders
kon vragen om op het kind te passen.
Pagina 1 van 7
Sociale Zekerheidsrecht
Syllabus prof. dr. G. Van Limberghen => Enkel achtegrondinformatie
Examen:
- Mondeling, met schriftelijke voorbereiding
- 3 kaarten met examenvraag
- Individueel examen
- Bij heel het examen mag je de codex gebruiken, maar je mag niets meer gebruiken
- Alles wat besproken is kan aan bod komen bij het examen
- Onderlijnen/aanduiden en post its zijn toegelaten.
Contactgegevens:
-
- Spreekuur: Vrijdag, van 16u - 17u in lokaal 4C314
Het begrip sociale zekerheid
Twee betekenissen van het begrip: Er is niet zoiets als één betekenis van het begrip ‚sociaal
zekerheid’
1. Teleologische (doelgebonden) betekenis: Sociale zekerheid is een situatie die moet worden
gerealiseerd. Sociale zekerheid is de toestand waarbij men zich geen zorgen moet maken om
gebrek. De vrijwaring van bezorgdheid voor gebrek, omvat de sociale zekerheid. Een van de
grote onderscheidingen die worden gemaakt is dat mensen vooral worden ingedekt tegen
schade die men lijdt en de gevolgen voor hun omgeving. De schade reflecteert bv. ook op het
gezin bij werkloosheid. Er is nog een bijkomende nuance nodig, want het gaat niet zomaar
over eender welke bescherming, maar over de bescherming tegen schade die wij als
samenleving onaanvaardbaar vinden. Dit zijn de zogenaamde maatschappelijk erkende
schade/sociale risico’s:
- Ziektekosten: Kosten dekken om naar de dokter te gaan, door het doktersvisite aan de
mutualiteit te geven waardoor een deel van de kosten worden terugbetaald.
- Inkomensverlies in geval van arbeidsongeschiktheid: Men wordt ingedekt door middel van
arbeidsongeschiktheidsuitkeringen.
- Werkloosheid: Werkloosheidsuitkeringen, om de mensen zonder een diploma te behoeden
voor armoede.
- Ouderdom: Dit wordt gedekt door de pensioensverzekeringen. Oorspronkelijk ging het over
een situatie van arbeidsongeschiktheid. Bij tewerkstelling in zware industrieën kon men na
enkele jaren niet meer werken (bv. staalindustrie). Maatschappelijk is het risico van de
ouderdom erkend. Vandaag de dag gaat het niet zo zeer meer van het indekken van het risico
op arbeid, maar wel om het recht op rust.
- Risico op gezinslasten: In onze cultuur is het goed voor de economie om veel kindjes te
maken. Men heeft beslist in de 19de eeuw om deze mensen financieel bij te staan.
- Beroepsziekten en arbeidsongevallen: De film ‚Daens’ schetst deze situatie perfect. Er is een
ongeval omwille van de omstandigheden waarin men moet werken. De slachtoffers zijn niet
zelf verantwoordelijk voor de ziekte.
2. Instrumentele betekenis: Sociale zekerheid is het geheel van middelen om de toestand van
sociale zekerheid en, ultiem, een menswaardig bestaan te realiseren. (Art. 23 Gw: „Dit artikel
stelt dat iedereen het recht heeft om een menswaardig leven te leiden, hiertoe waarborgen de
wetten economisch, sociale en culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden voor de
uitoefening bepalen”). Bij het lezen van deze bepaling is het begrip ‚sociale zekerheid’ in een
instrumentele betekenis gebruikt. Om te komen tot deze situatie, speelt niet enkel het recht een
rol. Vanuit een meer historisch perspectief zien we dat maatschappelijke instituten een
mogelijkheid geven om tot sociale zekerheid te komen:
- Solidaire samenlevingsverbanden: Bij risico op gezinslast kon men beroep doen op de
familie. Vroeger leefde men in grote families samen, waardoor men bv. aan de grootouders
kon vragen om op het kind te passen.
Pagina 1 van 7
