1
Hoofdstuk 3: Technologie: Van Massamedia naar Digitalisering en Platformisering .............................2
1. Inleiding ......................................................................................................................................2
2. Vandaag ......................................................................................................................................3
2.1. Massamedia en digitale platformen......................................................................................3
2.2. Statistieken: Sociale media vs Lokale media ..........................................................................3
2.2.1. Sociale media.................................................................................................................3
2.2.2. Lokale media .................................................................................................................3
3. De impact van communicatietechnologie op de samenleving ......................................................3
3.1. Eenzijdige beoordelingen en technologisch determinisme ....................................................3
3.2. Van massamedia naar digitale media ....................................................................................4
3.2.1. Overzicht .......................................................................................................................4
3.2.2. Convergentie .................................................................................................................4
4. De ontwikkeling van digitale platformen .....................................................................................5
4.1. Wat is een platform? ............................................................................................................5
4.1.1. Inleiding.........................................................................................................................5
4.1.2. Business studies.............................................................................................................6
4.1.3. Mediastudies .................................................................................................................6
4.2. Platformisering van de klassieke media ................................................................................7
4.2.1. Wat?..............................................................................................................................7
4.2.2. Gevolgen .......................................................................................................................7
5. De Vlaamse mediasector en toenemende platformisering: Digitale platformen als hegemonisch
model voor de structuur en werking van media ..............................................................................8
5.1. Gevolgen van platformisering voor Vlaamse media ..............................................................8
5.2. Influencers en content-creators ............................................................................................8
, 2
Hoofdstuk 3: Technologie: Van Massamedia naar Digitalisering en Platformisering
1. Inleiding
De oorlog tussen Rusland en Oekraïne is het eerste conflict in het Europese continent waar we een
mediasysteem hebben dat niet centraal gestuurd is. Het internet is een gedecentraliseerd
communicatiesysteem: Is moeilijk te controleren voor overheden.
Zowel Rusland als Oekraïne gebruiken media in het conflict:
• Rusland heeft de oorlog gelegitimeerd via communicatie: Op een bepaalde manier consensus
gecreëerd dat het binnenvallen van Oekraïne nodig was. De internationale zender Russia Today
mocht daardoor niet meer in Vlaanderen worden bekeken: Wordt beschouwd als een
propagandakanaal dat de oorlog legitimeert
• In Oekraïne gebruiken mensen sociale media om te laten zien wat er aan de hand is, om live
verslag uit te brengen. Oekraïne zelf lijkt een expert geworden te zijn in sterke, directe
communicatie, om met de rest van de wereld te communiceren om een soort van legitimiteit te
ontwikkelen voor steun
➢ Grote mediabedrijven- en platformen zijn in heel dit gebeuren mee verweven. Bv. Netflix moest
van Rusland bepaalde programma’s (niet meer) uitzenden. Netflix heeft dan besloten om de
Russische markt te verlaten
De publieke verantwoordelijkheid van digitale platformen wordt steeds belangrijker
• De infrastructuur voor de organisatie van communicatie wijzigt mee
• Spelen een prominente rol in geopolitieke relaties en conflicten
• Daar komt een nieuw probleem bij kijken: De verspreiding van “Fake News” of
desinformatie: Een manipulatie van de publieke opinie (hegemonie!) om politieke doelen te
bereiken, waarbij informatie gemanipuleerd wordt.
- Is niet noodzakelijk vals; Zijn vaak vervormingen of delen van de waarheid: Informatie
die gedecontextualiseerd, gefragmenteerd en gemanipuleerd wordt. Informatie wordt
gedeeltelijk gepresenteerd en wordt zo verwarrend. Dat maakt het net zo moeilijk voor
mensen om desinformatie van waarachtige informatie te onderscheiden.
- Het belang van desinformatie neemt steeds meer toe in bepaalde conflicten, zeker
doordat er nu een gedecentraliseerde communicatie-infrastructuur is, en door de rollen
die platformen nu spelen in die conflicten
Je kan platformen verantwoordelijk stellen voor het verspreiden van desinformatie: Op 16
november 2022 werd Europees beleidsinitiatief rond desinformatie in de Digital Services Act
ingevoerd: Is een amalgaam van regels waar digitale platformen aan moeten voldoen wanneer zij
aanwezig willen zijn op de Europese markt:
• Ontwikkeling is moeilijk geweest omdat het vooral om Amerikaanse bedrijven ging
• Regels over hoe platformen aan contentmoderatie doen: Wat wel en niet gepost mag
worden
• Regels rond welke online advertenties mogen worden geplaatst: Veel desinformatie komt
op deze manier op platformen terecht.
• Risico’s verminderen bij het gebruik van algoritmes: Er moet een audit komen van de
algoritmische systemen die de grote platformen gebruiken. Deze algoritmes mogen niet
gericht zijn op het verspreiden van desinformatie.
• ‘Very Large Platforms’ (VLOPS) zullen worden verantwoordelijk gesteld voor hun rol in
desinformatie-verspreiding en mogelijke manipulatie bij verkiezingen
• Code of Practice on Disinformation
Hoofdstuk 3: Technologie: Van Massamedia naar Digitalisering en Platformisering .............................2
1. Inleiding ......................................................................................................................................2
2. Vandaag ......................................................................................................................................3
2.1. Massamedia en digitale platformen......................................................................................3
2.2. Statistieken: Sociale media vs Lokale media ..........................................................................3
2.2.1. Sociale media.................................................................................................................3
2.2.2. Lokale media .................................................................................................................3
3. De impact van communicatietechnologie op de samenleving ......................................................3
3.1. Eenzijdige beoordelingen en technologisch determinisme ....................................................3
3.2. Van massamedia naar digitale media ....................................................................................4
3.2.1. Overzicht .......................................................................................................................4
3.2.2. Convergentie .................................................................................................................4
4. De ontwikkeling van digitale platformen .....................................................................................5
4.1. Wat is een platform? ............................................................................................................5
4.1.1. Inleiding.........................................................................................................................5
4.1.2. Business studies.............................................................................................................6
4.1.3. Mediastudies .................................................................................................................6
4.2. Platformisering van de klassieke media ................................................................................7
4.2.1. Wat?..............................................................................................................................7
4.2.2. Gevolgen .......................................................................................................................7
5. De Vlaamse mediasector en toenemende platformisering: Digitale platformen als hegemonisch
model voor de structuur en werking van media ..............................................................................8
5.1. Gevolgen van platformisering voor Vlaamse media ..............................................................8
5.2. Influencers en content-creators ............................................................................................8
, 2
Hoofdstuk 3: Technologie: Van Massamedia naar Digitalisering en Platformisering
1. Inleiding
De oorlog tussen Rusland en Oekraïne is het eerste conflict in het Europese continent waar we een
mediasysteem hebben dat niet centraal gestuurd is. Het internet is een gedecentraliseerd
communicatiesysteem: Is moeilijk te controleren voor overheden.
Zowel Rusland als Oekraïne gebruiken media in het conflict:
• Rusland heeft de oorlog gelegitimeerd via communicatie: Op een bepaalde manier consensus
gecreëerd dat het binnenvallen van Oekraïne nodig was. De internationale zender Russia Today
mocht daardoor niet meer in Vlaanderen worden bekeken: Wordt beschouwd als een
propagandakanaal dat de oorlog legitimeert
• In Oekraïne gebruiken mensen sociale media om te laten zien wat er aan de hand is, om live
verslag uit te brengen. Oekraïne zelf lijkt een expert geworden te zijn in sterke, directe
communicatie, om met de rest van de wereld te communiceren om een soort van legitimiteit te
ontwikkelen voor steun
➢ Grote mediabedrijven- en platformen zijn in heel dit gebeuren mee verweven. Bv. Netflix moest
van Rusland bepaalde programma’s (niet meer) uitzenden. Netflix heeft dan besloten om de
Russische markt te verlaten
De publieke verantwoordelijkheid van digitale platformen wordt steeds belangrijker
• De infrastructuur voor de organisatie van communicatie wijzigt mee
• Spelen een prominente rol in geopolitieke relaties en conflicten
• Daar komt een nieuw probleem bij kijken: De verspreiding van “Fake News” of
desinformatie: Een manipulatie van de publieke opinie (hegemonie!) om politieke doelen te
bereiken, waarbij informatie gemanipuleerd wordt.
- Is niet noodzakelijk vals; Zijn vaak vervormingen of delen van de waarheid: Informatie
die gedecontextualiseerd, gefragmenteerd en gemanipuleerd wordt. Informatie wordt
gedeeltelijk gepresenteerd en wordt zo verwarrend. Dat maakt het net zo moeilijk voor
mensen om desinformatie van waarachtige informatie te onderscheiden.
- Het belang van desinformatie neemt steeds meer toe in bepaalde conflicten, zeker
doordat er nu een gedecentraliseerde communicatie-infrastructuur is, en door de rollen
die platformen nu spelen in die conflicten
Je kan platformen verantwoordelijk stellen voor het verspreiden van desinformatie: Op 16
november 2022 werd Europees beleidsinitiatief rond desinformatie in de Digital Services Act
ingevoerd: Is een amalgaam van regels waar digitale platformen aan moeten voldoen wanneer zij
aanwezig willen zijn op de Europese markt:
• Ontwikkeling is moeilijk geweest omdat het vooral om Amerikaanse bedrijven ging
• Regels over hoe platformen aan contentmoderatie doen: Wat wel en niet gepost mag
worden
• Regels rond welke online advertenties mogen worden geplaatst: Veel desinformatie komt
op deze manier op platformen terecht.
• Risico’s verminderen bij het gebruik van algoritmes: Er moet een audit komen van de
algoritmische systemen die de grote platformen gebruiken. Deze algoritmes mogen niet
gericht zijn op het verspreiden van desinformatie.
• ‘Very Large Platforms’ (VLOPS) zullen worden verantwoordelijk gesteld voor hun rol in
desinformatie-verspreiding en mogelijke manipulatie bij verkiezingen
• Code of Practice on Disinformation
