Samenvatting - groenen en vlaams blok

DE GROENEN
INLEIDING
Ontstaan van AGALEV kan in verschillende manieren benaderd worden:
1) historisch anekdotische benadering: opeenvolging van feiten en gebeurtenissen die er toe hebben geleid dat
een bepaalde partij zich ontwikkeld
2) Politologische theorieën: formuleren van een thermische kader dat een verklaring biedt waarom en wanneer
bepaalde types van partijen ontstaan

De groenen:
 Vanuit politiek-maatschappelijke problemen: milieuvervuiling, bewapening en de bijhorend verontrusting
 Vanuit het verlengde van de sociale bewegingen

HET SYSTEEM-ANALYTISCH MODEL VAN AESTON EN DE BREUKLIJNENTHEORIEËN
Easton: model van politiek systeem (niet kennen)
 Input:
o Eisen = verwachtingen die bij de bevolking
leven en waarvan men verwacht dat ze een
politieke oplossing krijgen
 Aandacht krijgen door:
protestacties of mandatarissen aan
te spreken
o Steun = uitingen van vertrouwen in het
politiek systeem
 Politieke systeem
o Gatekeepers: gaan d eisen uit de samenleving gaan selecteren en bundelen (want te groot aantal
eisen zou een te grote druk vormen op het systeem)
 Output:
o Handelingen -> vb: herstellen van een dijkbreuk na overstromingen
o Beslissingen -> vb: wetten en decreten …
o Opm: ‘niets doen’ is ook een vorm van output
 Feedback-mechanisme: de politiek gemeenschap die reageert op de output en invloed heeft op de input
o Zorgt vaak ook voor de vorming van politieke partijen

Klassieke breuklijnentheorie: kan ook een essentiële verklarende factor zijn voor het ontstaan van politieke partijen
 Vb: in landen waar er conflicten tussen Kerk en Staat bevinden, komen confessionel partijen terug
 Werd uitgewerkt in België in 1963 door Van den Brande:
o 3 soorten:
 Levensbeschouwelijke breuklijn
 Communautaire breuklijn
 Sociaal-economische breuklijn
o MAAR: opkomst van de groene partij kan niet op de basis van de traditionele breuklijnen verklaard
worden
 Maar wel door de ‘materialisme vs postmaterialisme’ breuklijn
 Werd uitgediept door Hellemans:
o Rechts-autoritaire: wil de verwarring en onzekerheid die ontstond door de
modernisering gaan reduceren een forceren tot een terugkeer naar oude
waarden
o Link-libertaire: tegen de barrières die de verwezenlijking aan een
pluralistische cultuur in de weg staan

, VAN BEWEGING TOT PARTIJ

DE HERLEVINGSBEWEGING
Eerste kiemen van de groene beweging: herlevingsbeweging
 Jaren ’70: beweging rond Luc Versteylen
o Waren tegen de prestaties-dwang in het onderwijssysteem
o Nieuwe waarden naar voor schuiven: soberheid, samenhorigheid en stilte

Verschillende initiatieven:
- Eigen uitgeverij ‘Stil Leven’ met christelijk geïnspireerde bezinningsteksten (1971)
- Redding van een dorpsschooltje

 Ondanks alles: nog steeds gezien als een marginale groep

- Strijd tegen het Duwvaartkanaal Oelegem
- Oprichting actiegroep ‘De Groene Fietsers’ -> gingen op ludieke manier de milieu- en verkeersproblemen
aankaarten
- Oprichting denkproef ‘Dagelijkse Doeningen’
- ‘De Landelijke Dagelijkse Doening’ -> een uitvoerende comité om verschillende actiegroepen verzamelen
o Luc Versteylen als leidersfiguur

Verkiezingen 1974 en 1976: ‘Groene Lijsten’ opstellen olv Luc Versteylen
= verkiesbare kandidaten die de belangen van de milieubeweging
binnen hun partij zou kunnen verdedigen
 Maw: het geven van stemadvies aan de ecologisch-bewuste kiezer

- Werkte niet (meeste figuren konden beloften niet nakomen) -> in
parlementsverkiezingen van 1977: Luc Versteylen met enkele
getrouwen, onder de naam Agalev, naar de verkiezingen
o Resultaat: mager, namelijk 0,3%
 Kan komen door onpersoonlijk karakter van partij (inhoud > mensen)

1979:
- Intern: klemtoon op vormingswerk
- Extern: ludieke acties
- Positie van Luc Versteylen werd in vraag gesteld

DE PARTIJ AGALEV
Aantal nieuwkomers: Leo Cox, Ludo Dierickx, Magda Aelvoet en Mark Dubrulle
 Doelstelling: van AGALEV een echte partij uitbouwen
o Maar zorgde voor aanvaringen met Luc Versteylen -> zorgde voor woelige periodes

Woelige periode tussen 1979 en 1982: 2 fracties:
- Een groep rond Luc Versteylen die voor het zijn van de beweging is
- Een groep die voor de gestructureerde partij is

Verkiezingen van 1979: in Vlaanderen kreeg men 2,3% van de stemmen -> wijst op doorbraak in het grote publiek
en media

Parlementsverkiezingen van 1981: resultaat: 2 kamerzetels en 1 senaatzetel

Men had een evaluatieberaad opgesteld -> deze evaluatie leidde tot
Luc Versteylen nam ontslag uit AGALEV
het stichtingscongres van AGALEV als politieke partij

, DE PARTIJ

ECOLOGISME


Mei 1982: eerste echte partijcongres in Hasselt
In jaren ’70: in alle Europese landen was er een ‘groene’partij aanwezig
 Groen kan op verschillende manier geïnterpreteerd worden:
o Milieu-ideologie: milieu-partijen -> zijn ‘single-issue’-partijen
o Ecologisme: eco-partijen -> AGALEV

WAT IS ECOLOGIE?
= een wetenschap die bij het onderzoeksveld van de biologische wetenschappen aanleunt
 Kijkt naar relaties van organismen tot hun omgeving

Centrale uitgangspunten:
- Totaliteitsgedachte
- De complexiteitsgedachte
- De interdependentiegedachte
- De kringloopgedachte
- De dynamische gedachte
- De evolutiegedachte

ECOLOGISME VS MILIEU-IDEOLOGIE
Milieu-ideologie = ideeëngoed dat zich op milieuprobleem concentreert, de waarde van de natuur en het milieu
centraal stelt en voor een actieve aanpak van deze problemen opkomt
 Enkel betrokken in het politieke wanneer men wetten of reglementeringen stemt

Ecologisme = totaal-ideologie -> wil iets zeggen over alle belangrijke terreinen van het maatschappelijk leven
 Alle terreinen in vergelijking met het milieu-ideologie
 Basisgedachte:
o De wereld in crisis door de scheefgetrokken verhouding tussen mens en natuur
o Geen verschil tussen kapitalistische en socialistische landen
o Verwerpen van grote machtsconcentraties en doorgedreven schaalvergroting
o Pacifisten, geweld is beneden de menselijke waardigheid
o Voorstanders van de parlementaire democratie
o Gelijkheid staat centraal


HET VERSCHIL TUSSEN MILIEUPARTIJEN EN ECO-PARTIJEN
Milieu-partijen -> milieubewegingen (verenigingen, actiegroepen en organisatie)
Eco-partijen -> ecologische bewegingen

Verschil tussen beide:
- Milieu-partij: vooral lokaal gericht en streeft naar beperkte doelstelling + eerder rechts in het politiek
spectrum
- Eco-partij: bredere doelstellingen en een veelomvattender programma


SITUARING VAN AGALEV BINNEN HET POLITIEKE SPECTRUM

Situeren van AGALEV in het politiek spectrum = moeilijk
- Links-rechts? -> L Dierickx: linkse partij
- Materialisme vs postmaterialisme? -> postmaterialistische
- Confessioneel vs niet-confessioneel? -> geen rol
- Communautair vs niet-communautair? -> Men hield zich vaak buiten de discussies
- Progressief of conservatief? -> L Dierickx: progressieve partij

, STROMINGEN BINNEN DE PARTIJ


1) Fundamentalisten -> wilden geen compromissen sluiten, dus in oppositie
2) Realisten -> om te realiseren moest men aan de macht deelnemen -> regeringsdeelname (overheerste in
AGALEV en ECOLO)

DE PARTIJPROGRAMMA
‘Groen’ staat niet enkel voor het verdedigen van het milieu, maar ook voor andere elementen:
Ter info:
1) Een groene democratie
2) Stop kernenergie Europese verkiezingen van 1979: het
3) Een gezonde en werkverschaffende economie programmapunt van AGALEV heeft
4) Beter openbaar vervoer en veilig verkeer gelijkenissen van de Volksunie -> rechter
5) Halt aan de vervuiling dan verwacht
6) Geen apartheid
7) Eerbied voor natuur en leven
8) Stop de wapenhandel
9) Gerechtigheid voor de derde wereld
10) Menswaardige scholen


PARTIJCONGRESSEN
 1982: eerste congres
 1985: botsing tussen radicalen en realisten
 1989: rotatieprincipe
 1994: samenwerking rond concrete thema’s
 1997: meerderheid was voorstander van regeringsdeelname
 2003: men vormde een progressief sociaal-economisch alternatief, maar wou geen kartel vormen
 2005: ecologische economie, multiculturele samenleving
 2007: kritiek over de vaagheid en begrijpelijkheid


DE VERKIEZINGSDEELNAME
GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN
In 1976: men maakte ‘Groene lijsten’, maar dat was een mislukking want men hield geen rekening men de kleine
drukkingsgroep

In 1982: men had in 62 gemeenten een eigenlijst bij de verkiezingen (= doorbraak op lokaal niveau)
- Resultaat: 2,8%
- Meestal eindigde men in de oppositie (in Luik eindigde men in de coalitie met socialisten, maar hield niet
lang stand)

In 1988: resultaat: 4,7%

In 1994: groei van de partij gebeurde vooral in de breedte
- Meer coalities
- In Zwijndrecht: eerste groene burgemeester van Vlaanderen

In 2000: de resultaten waren beneden de verwachtingen

In 2006: verlies in zowel Vlaanderen als Wallonië

, PARLEMENTSVERKIEZINGEN
In 1977: eerste deelname
- Resultaat: 0,3%

In 1978: vervroegde verkiezingen
- Resultaat: 0,7%

In 1981: resultaat: 3,9%
- Drie volksvertegenwoordigers
In 1985 -> 1987 -> 1991
- Resultaat: van 6,1% -> 7,3% -> 8%

In 1995: men was een volwaardig groen economisch en sociaal alternatief
- Resultaat: verlies

In 1999: grootste winst voor groen
- In Vlaanderen als 5de partij, in Wallonië als derde partij
- Waarom?: dioxinecrisis
- Wou geen structurele samenwerking met socialisten (maar stond wel open voor samenwerking rond
concrete beleidspuntn)

In 2003: grote nederlaag
- Gevolg: Jos Geysels nam ontslag

In 2007: sprake van herstel
- Bereid tot regeringsdeelname, maar niet welkom bij oranje-blauwe onderhandelaars

EUROPESE VERKIEZINGEN
In 1979: samen met groene partijen uit andere landen had men een succes, maar geen verkozenen
In 1984: één verkozenen
In 1989: groot succes
In 1994: teleurstelling
In 1999: tweede zetel
In 2004: verlies
In 2009: zelfde als huidige situatie

CONCLUSIE
- Agalev scoort het slechts bij de gemeenteraadsverkiezingen -> 2 verklaringen:
o Men deed niet in alle gemeenteraadsverkiezingen mee
o Men was meer ideologisch gezind, en minder op een charismatisch of bekend figuur
- Opmars van de groenen in Vlaanderen afgeremd