Module 6 deel 1 : Pentosefosfaatweg
Doelen van de pentosefosfaatweg:
1) Productie bouwstenen
à Ribose-5-fosfaat en acetyl-CoA
2) Reducerend vermogen
à NADPH
à NADPH is signaal voor insulinesecretie in beta-cel
Grote verschillen tussen weefsels :
• Hoge flux :
- Rode bloedcellen à reductie gluthathion
- Lever, vetweefsel en borstklier à synthese vetzuren en cholesterol
- Bijnier, testes en ovaria à synthese steroïdhormonen
• Lage flux:
- Skeletspieren
6.1 Reacties van de pentosefosfaatweg
1. Oxidatief gedeelte
2 NADPH
= productie NADPH
1 à belangrijkste deel!!
glucose-6-fosfaat ribulose-5-fosfaat
2 2. Vorming pentosefosfaten
à bouwstenen: RNA en DNA
fructose-6-fosfaat xylulose-5-fosfaat ribose-5-fosfaat
3. Shunt
3 = heraansluiten op de glycolyse
glyceraldehyde-
3-fosfaat
• Oxidatieve fase
Fluxcontrole via NADPH/NADP ratio
ð Oxidatie glucose-6-fosfaat à FLUXCONTROLE + vorming 1 NADPH
ð Openen ringstructuur
ð Oxidatie 6-fosfogluconaat à FLUXCONTROLE + vorming NADPH en CO2
69
, 6.2 Modaliteiten van de pentosefosfaatweg
1. Normale cyclus
glucose-6-fosfaat pentosefosfaten glucose-6-fosfaat pentosefosfaten
à NADPH productie voor herstel
NADPH NADPH
oxidatieve schade
fructose-6-fosfaat
à RBC
fructose-6-fosfaat
glyceraldehyde-3-fosfaat 2. Synthese vetzuren, cholesterol
glyceraldehyde-3-fosfaat en afgeleiden
acetyl-CoA vetzuren,
1 2 cholesterol 3. Omdraaien niet-oxidatieve weg
3 4 = vorming RNA
glucose-6-fosfaat
glucose-6-fosfaat ribose-5-fosfaat à tijdens proliferatie (G1-fase)
NADPH
fructose-6-fosfaat ribose-5-fosfaat 4. Oxidatieve weg
desoxyribose-5-fosfaat = vorming DNA
à tijdens proliferatie (S-fase)
glyceraldehyde- RNA
3-fosfaat DNA
à geen paralogie voor alle enzymen!!! (= paradox)
6.3 Herstel oxidatieve schade in RBC
Zuurstof beschadigd af en toe moleculen in de RBC – glutathion is hersteller van schade
• Stap 1: REDUCTIE van schade
à via glutathion peroxidase
à verbruikt gereduceerd glutathion
• Stap 2: Productie gereduceerd gluthathion
à via glutathion reductase en NADPH
• Stap 3: Productie NADPH
à via oxidatieve fase (1)
à deel van glucose-verbruik verdwijnt als CO2
à deel van glucose-verbruik dient voor ATP-productie (lactaat-afval via anaerobe glycolyse)
Selenocysteine is
een zeer zeldzaam
aminozuur
à Sec-tRNA
à rol in redox
à rol in
metabolisme van
schildklierhormoon
70
Doelen van de pentosefosfaatweg:
1) Productie bouwstenen
à Ribose-5-fosfaat en acetyl-CoA
2) Reducerend vermogen
à NADPH
à NADPH is signaal voor insulinesecretie in beta-cel
Grote verschillen tussen weefsels :
• Hoge flux :
- Rode bloedcellen à reductie gluthathion
- Lever, vetweefsel en borstklier à synthese vetzuren en cholesterol
- Bijnier, testes en ovaria à synthese steroïdhormonen
• Lage flux:
- Skeletspieren
6.1 Reacties van de pentosefosfaatweg
1. Oxidatief gedeelte
2 NADPH
= productie NADPH
1 à belangrijkste deel!!
glucose-6-fosfaat ribulose-5-fosfaat
2 2. Vorming pentosefosfaten
à bouwstenen: RNA en DNA
fructose-6-fosfaat xylulose-5-fosfaat ribose-5-fosfaat
3. Shunt
3 = heraansluiten op de glycolyse
glyceraldehyde-
3-fosfaat
• Oxidatieve fase
Fluxcontrole via NADPH/NADP ratio
ð Oxidatie glucose-6-fosfaat à FLUXCONTROLE + vorming 1 NADPH
ð Openen ringstructuur
ð Oxidatie 6-fosfogluconaat à FLUXCONTROLE + vorming NADPH en CO2
69
, 6.2 Modaliteiten van de pentosefosfaatweg
1. Normale cyclus
glucose-6-fosfaat pentosefosfaten glucose-6-fosfaat pentosefosfaten
à NADPH productie voor herstel
NADPH NADPH
oxidatieve schade
fructose-6-fosfaat
à RBC
fructose-6-fosfaat
glyceraldehyde-3-fosfaat 2. Synthese vetzuren, cholesterol
glyceraldehyde-3-fosfaat en afgeleiden
acetyl-CoA vetzuren,
1 2 cholesterol 3. Omdraaien niet-oxidatieve weg
3 4 = vorming RNA
glucose-6-fosfaat
glucose-6-fosfaat ribose-5-fosfaat à tijdens proliferatie (G1-fase)
NADPH
fructose-6-fosfaat ribose-5-fosfaat 4. Oxidatieve weg
desoxyribose-5-fosfaat = vorming DNA
à tijdens proliferatie (S-fase)
glyceraldehyde- RNA
3-fosfaat DNA
à geen paralogie voor alle enzymen!!! (= paradox)
6.3 Herstel oxidatieve schade in RBC
Zuurstof beschadigd af en toe moleculen in de RBC – glutathion is hersteller van schade
• Stap 1: REDUCTIE van schade
à via glutathion peroxidase
à verbruikt gereduceerd glutathion
• Stap 2: Productie gereduceerd gluthathion
à via glutathion reductase en NADPH
• Stap 3: Productie NADPH
à via oxidatieve fase (1)
à deel van glucose-verbruik verdwijnt als CO2
à deel van glucose-verbruik dient voor ATP-productie (lactaat-afval via anaerobe glycolyse)
Selenocysteine is
een zeer zeldzaam
aminozuur
à Sec-tRNA
à rol in redox
à rol in
metabolisme van
schildklierhormoon
70
