Samenvatting Psychologie

Psychologie


Hoofdstuk 1: Psychologie als
wetenschap
Kenmerken van de wetenschap
Domein
Het onderwerp van een bepaalde wetenschap of discipline
 Behaviorisme: observeerbaar gedrag
 Cognitieve: hinderlijke denkpatronen
 Systeemdenken: communicatie onder de loep nemen
 Psychoanalyse: onbewuste

Hypothesen en theoriën
 Theorie: opgebouwd uit getoetste stellingen en inzichten
bij voorkeur systematische en hiërarchische ordening van inzichten en causale
verbanden over een bepaald gebied van de werkelijkheid
 Hypothese: wetenschappelijke stelling die nog niet bewezen is

Reductie
 Vereenvoudiging van de totale werkelijkheid
 Isoleren deelsystemen
Voorbeelden:
 H2O (Edmund Husserl)
 What(s it like to be a bat?
Elke psychologische theorie faalt > mensen zijn complexer dan theorie

Intersubjectieve overeenstemming
 Iets is geldig of waar voor elkeen van een aantal subjecten
Voorbeeld: God, ufo’s

Formulering
Vaktaal, jargon
Bedoeling:
 Nauwkeurig, precies, ondubbelzinnig
 Communiceerbaar
 Afbakenen vakgebied, weren buitenstaanders
Voorbeeld: IQ, frustratietolerantie

,Voortgang
Wetenschap evolueert

Paradigma’s
Volgen elkaar op, tijdgebonden
 Samenhangende wetenschappelijke visies, theorieën, begrippenkaders en
onderzoeksmethoden
 Referentiekader: Welke vragen zijn er en hoe moeten we die oplossen?
 Zienswijze, filosofisch uitgangspunt, grondhouding, wereldbeeld

Cyclische voortgang
1. Feiten
2. Hypothesen
3. Toetsen
4. Integreren in theorie
Terug naar 1
Er vloeit constant dingen uit het ene

Kritisch
Alle wetenschappen kritisch opgebouwd, theorieën worden kritisch bekeken om
tot intersubjectiviteit te komen. Dan pas word het geaccepteerd binnen de
wetenschap

Mensenbeeld en filosofisch gedachtengoed
Elke wetenschap impliceert een mens- en wereldbeeld, een visie, een
levensbeschouwing => onderliggend bij het formuleren van nieuwe paradigma.
 Organistisch mensenbeeld: mensen = geheel, geen lineare relatie oorzaak
gevolg
Gestaltpsychologie, systeemdenken
 Mechanistisch: geheel som van de delen, oorzaak => gevolg
Behaviorisme
 Personalistisch: mens = uniek, zin geving, waarden en doelgericht
handelen




Situering tussen de wetenschappen
Nomothetische wetenschap (verklaren)
Algemeen geldende regels
Fysica: e=mc²

Ideografische wetenschap (begrijpen)
Unieke en specifieke
Geschiedenis, literatuurstudie

,Methoden
Mensenkennis
Wetenschappelijke kennis: aangeleerd, objectiever
Mensenkennis: zit in je
 Subjectief, waardegeladen, cultuurgebonden

Niet-psychometrische methoden
Observatie
Systematisch waarnemen en registeren
Voorbeeld: participerende observatie (meedoen)

Intorspectie
 Naar binnen kijken
 Zelf vastgestelde gedachten en gevoelens
 Zelfwaarneming

Interview
 Mondeling stellen van vragen
 Meer of minder gestructureerd
 Actief luisteren
 Valkuil: projectie

Anamnese
 Persoonlijke getuigenis over vroegere gebeurtenissen die de persoon zelf
relevant acht

Gevalstudie
Bestudering van één praktijkgeval
Globaal inzicht in een gegeven problematiek
Multidisciplinaire benaderingswijze
o Medische gegevens
o Anamnese
o Vragenlijst
o Interview
o …
Voordelen
 Diepgaand en gedetailleerd
 Verkennen thema
Nadelen
 Niet algemeen

Projectieve
Persoon schrijft eigen karaktertrekken, emoties en motieven toe aan iets
of iemand. Volledig of grotendeel onbewust.
 Betekenisloos materiaal
Voorbeelden:
 Thematische Apperceptie Test (Murray 1930)

,  Rorschachtest

Thematische apperceptie test Rorschachtest