1
Hoofdstuk 1: Introductie .....................................................................................................................2
1. Inleiding ......................................................................................................................................2
1.1. Doel van de cursus ...............................................................................................................2
1.2. Media overstijgen tijd en ruimte...........................................................................................2
1.3. Media front- en back-ends....................................................................................................2
2. Media .........................................................................................................................................3
2.1. Waarover praten we, als we praten over ‘media’? ................................................................3
2.2. De twee componenten van media ........................................................................................3
2.3. De geschiedenis van media ...................................................................................................4
3. Samenleving................................................................................................................................5
3.1. Waar gaat het over als we praten over ‘de samenleving’? ....................................................5
3.1.1. Wat?..............................................................................................................................5
3.1.2. Agency...........................................................................................................................6
4. Macht .........................................................................................................................................6
4.1. Inleiding ...............................................................................................................................6
4.2. Media als vormgever van de samenleving: Media → Samenleving........................................6
4.3. Media als spiegel: Samenleving → Media .............................................................................7
4.4. Het circulair relatiemodel van media en samenleving: Media ↔ Samenleving .....................7
, 2
Hoofdstuk 1: Introductie
1. Inleiding
1.1. Doel van de cursus
Wat betekent een leven zonder technologische communicatiemiddelen? Kunnen we dat zelfs?
• Hoe organiseren we verkiezingen? Politici genieten van de mediaruimte om te vertellen waar
zij voor staan. Campagne voeren zonder media is een zeer intensief proces. Het is moeilijk om
te stemmen wanneer je niet precies weet waar welke partij voor staat. Onderzoek wijst erop
dat voor massamedia een ding waren, politici hun discours sterk aanpasten aan het publiek
waartegen zij op dat moment spraken. (Bv. Een ander verhaal vertellen op het platteland dan in
de stad.) Vandaag is de uitdaging voor politici om via media een hele grote groep te kunnen
aanspreken, en hun campagne voor zo veel mogelijk (verschillende) mensen aantrekkelijk te
maken.
• Hoe zorgen we voor maatschappelijke verbinding? Vandaag leven we met heel veel mensen
tegelijk samen, maar toch verschillen we sterk van elkaar. We moeten dan een manier vinden
om met die verschillen om te gaan en om verbinding te vinden met elkaar. Dit kan via media,
zoals bv. via gemedieerde evenementen zoals voetbalmatchen worden mensen met elkaar
verbonden. Of samen tv kijken en op werk erover praten met je collega’s.
➢ Media creëren gedeelde ervaringen, wat mensen toelaat zich met elkaar te identificeren.
Vroeger consumeerden mensen media echter wel een pak minder individueel dan nu. Men
keek bv samen televisie met de hele familie. Dit kwam door lineaire programmatie met
maar één of twee kanalen, wat zorgde voor een gemeenschapsgevoel. De individualisering
van de mediaconsumptie heeft dan ook een invloed op onze samenleving als geheel.
• Hoe organiseren we ons sociaal leven? Hoe spreek je zonder een smartphone af met je
vrienden en familie?
Als je onze hedendaagse samenleving wil begrijpen, is het cruciaal om de structuur en
werking van media goed in de vingers te hebben. Dit gaan we in deze cursus doen adhv
onderzoek naar de wisselwerking tussen media, macht en samenleving.
1.2. Media overstijgen tijd en ruimte
Zonder media kan communicatie enkel face-to-face verlopen:
• Tijd: Je kan asynchroon communiceren: Wanneer je een bericht aankrijgt kan je dat eigenlijk
consulteren wanneer je wil. Face-to-face moet je meteen reageren.
• Ruimte: Door media kunnen mensen in verschillende ruimtes met elkaar communiceren, zoals
bv. de lesopname bekijken. Face-to-face verloopt communicatie altijd in dezelfde ruimte.
1.3. Media front- en back-ends
Fotograaf Annette LeMay zag telefoonmasten die zo ontworpen zijn
zodat ze beter in hun omgeving passen.
De structuur en werking van media is vaak onzichtbaar, we moeten
leren kijken wat op (front-end) én achter onze schermen gebeurt
(media back-ends): Er is een hele grote, materiële en complexe
infrastructuur nodig om onze media te laten functioneren.
➢ Bv. De internetkabels zitten in de oceaan. Deze zijn
bijzonder belangrijk: Wanneer ze uitvallen of er is een verstoring in het systeem is het
een pak moeilijker om onze samenleving te organiseren. Media hebben dus ook een
geopolitiek belang. De gele kabels zijn in het bezit van Google, Amazon, Facebook en
Microsoft: Een ongelooflijk maatschappelijk belangrijke communicatiestructuur is dus
voor een groot deel in handen van Amerikaanse privébedrijven. Gewone mensen
hebben hier dus weinig over te zeggen, maar toch beheersen deze bedrijven een groot
deel van de technologie die wij nodig hebben om ons leven te kunnen leiden.
Hoofdstuk 1: Introductie .....................................................................................................................2
1. Inleiding ......................................................................................................................................2
1.1. Doel van de cursus ...............................................................................................................2
1.2. Media overstijgen tijd en ruimte...........................................................................................2
1.3. Media front- en back-ends....................................................................................................2
2. Media .........................................................................................................................................3
2.1. Waarover praten we, als we praten over ‘media’? ................................................................3
2.2. De twee componenten van media ........................................................................................3
2.3. De geschiedenis van media ...................................................................................................4
3. Samenleving................................................................................................................................5
3.1. Waar gaat het over als we praten over ‘de samenleving’? ....................................................5
3.1.1. Wat?..............................................................................................................................5
3.1.2. Agency...........................................................................................................................6
4. Macht .........................................................................................................................................6
4.1. Inleiding ...............................................................................................................................6
4.2. Media als vormgever van de samenleving: Media → Samenleving........................................6
4.3. Media als spiegel: Samenleving → Media .............................................................................7
4.4. Het circulair relatiemodel van media en samenleving: Media ↔ Samenleving .....................7
, 2
Hoofdstuk 1: Introductie
1. Inleiding
1.1. Doel van de cursus
Wat betekent een leven zonder technologische communicatiemiddelen? Kunnen we dat zelfs?
• Hoe organiseren we verkiezingen? Politici genieten van de mediaruimte om te vertellen waar
zij voor staan. Campagne voeren zonder media is een zeer intensief proces. Het is moeilijk om
te stemmen wanneer je niet precies weet waar welke partij voor staat. Onderzoek wijst erop
dat voor massamedia een ding waren, politici hun discours sterk aanpasten aan het publiek
waartegen zij op dat moment spraken. (Bv. Een ander verhaal vertellen op het platteland dan in
de stad.) Vandaag is de uitdaging voor politici om via media een hele grote groep te kunnen
aanspreken, en hun campagne voor zo veel mogelijk (verschillende) mensen aantrekkelijk te
maken.
• Hoe zorgen we voor maatschappelijke verbinding? Vandaag leven we met heel veel mensen
tegelijk samen, maar toch verschillen we sterk van elkaar. We moeten dan een manier vinden
om met die verschillen om te gaan en om verbinding te vinden met elkaar. Dit kan via media,
zoals bv. via gemedieerde evenementen zoals voetbalmatchen worden mensen met elkaar
verbonden. Of samen tv kijken en op werk erover praten met je collega’s.
➢ Media creëren gedeelde ervaringen, wat mensen toelaat zich met elkaar te identificeren.
Vroeger consumeerden mensen media echter wel een pak minder individueel dan nu. Men
keek bv samen televisie met de hele familie. Dit kwam door lineaire programmatie met
maar één of twee kanalen, wat zorgde voor een gemeenschapsgevoel. De individualisering
van de mediaconsumptie heeft dan ook een invloed op onze samenleving als geheel.
• Hoe organiseren we ons sociaal leven? Hoe spreek je zonder een smartphone af met je
vrienden en familie?
Als je onze hedendaagse samenleving wil begrijpen, is het cruciaal om de structuur en
werking van media goed in de vingers te hebben. Dit gaan we in deze cursus doen adhv
onderzoek naar de wisselwerking tussen media, macht en samenleving.
1.2. Media overstijgen tijd en ruimte
Zonder media kan communicatie enkel face-to-face verlopen:
• Tijd: Je kan asynchroon communiceren: Wanneer je een bericht aankrijgt kan je dat eigenlijk
consulteren wanneer je wil. Face-to-face moet je meteen reageren.
• Ruimte: Door media kunnen mensen in verschillende ruimtes met elkaar communiceren, zoals
bv. de lesopname bekijken. Face-to-face verloopt communicatie altijd in dezelfde ruimte.
1.3. Media front- en back-ends
Fotograaf Annette LeMay zag telefoonmasten die zo ontworpen zijn
zodat ze beter in hun omgeving passen.
De structuur en werking van media is vaak onzichtbaar, we moeten
leren kijken wat op (front-end) én achter onze schermen gebeurt
(media back-ends): Er is een hele grote, materiële en complexe
infrastructuur nodig om onze media te laten functioneren.
➢ Bv. De internetkabels zitten in de oceaan. Deze zijn
bijzonder belangrijk: Wanneer ze uitvallen of er is een verstoring in het systeem is het
een pak moeilijker om onze samenleving te organiseren. Media hebben dus ook een
geopolitiek belang. De gele kabels zijn in het bezit van Google, Amazon, Facebook en
Microsoft: Een ongelooflijk maatschappelijk belangrijke communicatiestructuur is dus
voor een groot deel in handen van Amerikaanse privébedrijven. Gewone mensen
hebben hier dus weinig over te zeggen, maar toch beheersen deze bedrijven een groot
deel van de technologie die wij nodig hebben om ons leven te kunnen leiden.
