Samenvatting bestuurskunde examenvragen

Bestuurskunde en publiek
management
1. Het begrip bestuurskunde
1.1Wat is bestuurskunde
o Bestudeert vorm en werking van openbare besturen
o Bestudeert positionering van openbare besturen
 = descriptieve wetenschap
o Soms ook normatieve wetenschap: hoe horen besturen te functioneren
o “ de besturen”
 = bestuursrechtelijke instellingen (organisaties)
 Besturen als activiteit (beheren, voeren van een beleid)
o Bestuurskunde (en publiek management als wetenschap)
 Relatief nieuw
 Conglomeraat van wetenschappen
 Bestuursrecht
 Economie
 Management
 Politieke theorie
 Filosofie

1.2Wat zijn openbare besturen?
o Zeer moeilijke definitie
 Er is geen wettelijke definitie van “het bestuur”
 Onduidelijk onderscheid tussen openbare sector en privé sector
 De scheiding der machten is relatief
o Bestuur
 Moeilijk te definiëren
 Geen eenduidige criteria

, 2. De staat
8.3begrip staat

o = een politieke organisatie die effectief (het hoogste) gezag uitoefent over de
inwoners van een afgebakend geografisch gebied (territorium)
 Eigen gezag, er staat niemand boven
 Eigen leger, politie om dit gezag af te dwingen
 Erkenning door andere staten
o Synoniem:
 Overheid
o Juridisch concept <-> natie
 Een natie is wanneer mensen zich onderling verbonden voelen en die zichzelf
voelen als toebehorend tot een bepaald volk. Natie en staat kunnen samen
vallen zoals vb: ik ben Amerikaan. Dit is niet het geval als je zegt ik ben Vlaming
i.p.v Belg
o Kenmerken Staat:
1 ) Bevolking
 Nationaliteit hebben en er dus niet alleen wonen
2) Geografisch gebied
3) Politieke en wettelijke organisatie
 Souvereniteit (u hebt de hoogste macht, er is geen hoger)
 Verdeling van de macht(en)
 Afdwingbaarheid
 Levend organisme
 D.w.z geen vast gegeven, staten veranderen en vormen zich

o Belgische staat
 11 492 641 inwoners op januari 2020
 30 688 km2
 Stabiele wettelijke constellatie
 Erkend binnen EU, NAVO, andere staten
 Staat is dwingend concept  als je geboren wordt, behoor je automatisch tot
een staat
 Quasi elk bewoonbaar gebied is een staat
 Geen anarchie toegestaan
 Anarchie = niet tot een staat behoren
 Staat als concept wordt zelden betwist
o Waarom moet er een staat zijn?
 Wat is de eerste reden?
 Wat zijn absoluut taken van de staat?
o Waarom is een staat nuttig?
 Op welke gebieden biedt de staat een belangrijke maatschappelijke
meerwaarde?

, 15.2 Klassieke staat of nachtwachtstaat (of nachtwakerstaat)

 Overheidsinmenging zo beperkt mogelijk
 Overheid neemt minimale taken op inzake het garanderen v.d. veiligheid v.d
inwoners door de installatie van leger en politie
 Beperkt aantal wetten, voornamelijk om de rechts(orde) te handhaven
 Wat is noodzakelijk om veiligheid burgers te garanderen en maatschappij te
laten draaien (= functies)
 Defensie (externe bescherming)
 Leger
 Militaire hiërarchie
 Politie (interne bescherming)
 Recht: voornamelijk strafrecht
 Verbod te doden en te stelen
 Primair gerechtelijk apparaat
 Soms: primair economisch beleid (munt + infrastructuur)
 Klassieke staatsfuncties in België:
 Politietaak:
 Zeer actueel thema
 Interne veiligheid = prioriteit
 Defensie
 Sterke achteruitgang beschermende taak door
o Toetreding tot bondgenootschappen (NAVO)
o Afschaffing dienstplicht (nu: beroepsleger)
 Munt: koning volgens grondwet
o Praktijk: Europese centrale bank

15.8 Verzorgingsstaat & welvaartstaat

 In een verzorgingsstaat neemt de staat grote verantwoordelijkheid op inzake
het welzijn van de bevolking, bijvoorbeeld inzake sociale zekerheid,
gezondheidszorg, onderwijs en werkgelegenheid
 In verzorgingsstaat is de bemoeienis v.d overheid op tal van zaken groot in
tegenstelling tot de nachtwachtstaat
 5 Functies:
 Beschermend
 Ordenend
 Verzorgend
 Voorbeelden
o Huisvestiging (sociale huisvestiging
o Sociale zekerheid (pensioenen,
werkloosheidsuitkeringen)
o Arbeidsbescherming (werktijdreglementering,
verplichte vakantie, veiligheidsvoorschriften)
o Energievoorziening