Les 1 Historische inleiding tot het recht
inleiding
Wat is rechtsgeschiedenis?
De vraag: aard van het recht?
In de loop van de geschiedenis zijn er denkers geweest die recht louter als
wiskunde zagen
→ Diep nadenken over een probleem en dan rolde de oplossing er vanzelf uit.
→ dus niet kijken in de geschiedenisboeken, archieven, geen rekening houden
met ontwikkeling van rechtsregels doorheen de tijd.
Anderen gaan radicaal de andere kant op. Vb: Savigny: “recht is geschiedenis”
Alles wat je als wetgever toevoegt is gedoemd te mislukken, want het is niet
organisch gegroeid.
→ belangrijk
Eind 17de eeuw: Erich Dusseldorf: Recht is logica → door pure reflectie kan je
regels vinden → die regels kan ieder weldenkend mens wel vinden.
→ deze benadering is gedoemd te mislukken.
→ natuurrecht: recht dat in je verstand zit → natuurrechtfilosofen hadden
theorieën, maar van zodra ze die moesten opschrijven begonnen ze van
mening te verschillen.
Vb: bij verkoop: gaat de koop door van zodra de koper en verkoper een
akkoord hebben of bij levering? → Ze hadden er allebei goed over nagedacht.
→ dit model werkt niet.
Natuurrecht in de 17de en 18de eeuw was wel heel extreem → het duwde het
recht in de hoek van het verstand/nadenken?
Vb: artiekl 1674 BW
→ mooie illustratie van historische wording van regels
→ niet echt logisch: geen recht voor de koper (wetboek 1804: de verkoper
heeft meer bescherming nodig) → Romeins recht, Justiniaans.
→ traditie: Romeins recht vanaf 1100 terug gebruikt in het Westen. Romeins
recht was zo interessant dat men dit als basis gebruikte in het onderwijs.
Vandaar dat dit zo belangrijk was in het Westen. Toch is het niet helemaal
volgens Justinianus: 50% en niet 7/12 → compromis tussen enkele stellingen,
invloed van de politiek.
Traditie is vaak nuttig. Het is een houvast. Maar niet alle oplossingen zijn up-
to-date.
Vb: het veldwetboek 1886: artikel 14: nog steeds van kracht, slechts 1 x
ingeroepen.
Vb: BW 1804 aangepast in 1949. Men sprak nog van de keizer, maar er
is geen keizer in België. Men sprak over myriameter (nieuw meetkundig
stelsel onder de Franse revolutie) (10 km) → dit systeem was afgeschaft.
Men sprak over 'gebrekkigen', dit gebruiken we niet meer.
Path dependence: traditie kan zoveel gezag hebben dat je er niet
inleiding
Wat is rechtsgeschiedenis?
De vraag: aard van het recht?
In de loop van de geschiedenis zijn er denkers geweest die recht louter als
wiskunde zagen
→ Diep nadenken over een probleem en dan rolde de oplossing er vanzelf uit.
→ dus niet kijken in de geschiedenisboeken, archieven, geen rekening houden
met ontwikkeling van rechtsregels doorheen de tijd.
Anderen gaan radicaal de andere kant op. Vb: Savigny: “recht is geschiedenis”
Alles wat je als wetgever toevoegt is gedoemd te mislukken, want het is niet
organisch gegroeid.
→ belangrijk
Eind 17de eeuw: Erich Dusseldorf: Recht is logica → door pure reflectie kan je
regels vinden → die regels kan ieder weldenkend mens wel vinden.
→ deze benadering is gedoemd te mislukken.
→ natuurrecht: recht dat in je verstand zit → natuurrechtfilosofen hadden
theorieën, maar van zodra ze die moesten opschrijven begonnen ze van
mening te verschillen.
Vb: bij verkoop: gaat de koop door van zodra de koper en verkoper een
akkoord hebben of bij levering? → Ze hadden er allebei goed over nagedacht.
→ dit model werkt niet.
Natuurrecht in de 17de en 18de eeuw was wel heel extreem → het duwde het
recht in de hoek van het verstand/nadenken?
Vb: artiekl 1674 BW
→ mooie illustratie van historische wording van regels
→ niet echt logisch: geen recht voor de koper (wetboek 1804: de verkoper
heeft meer bescherming nodig) → Romeins recht, Justiniaans.
→ traditie: Romeins recht vanaf 1100 terug gebruikt in het Westen. Romeins
recht was zo interessant dat men dit als basis gebruikte in het onderwijs.
Vandaar dat dit zo belangrijk was in het Westen. Toch is het niet helemaal
volgens Justinianus: 50% en niet 7/12 → compromis tussen enkele stellingen,
invloed van de politiek.
Traditie is vaak nuttig. Het is een houvast. Maar niet alle oplossingen zijn up-
to-date.
Vb: het veldwetboek 1886: artikel 14: nog steeds van kracht, slechts 1 x
ingeroepen.
Vb: BW 1804 aangepast in 1949. Men sprak nog van de keizer, maar er
is geen keizer in België. Men sprak over myriameter (nieuw meetkundig
stelsel onder de Franse revolutie) (10 km) → dit systeem was afgeschaft.
Men sprak over 'gebrekkigen', dit gebruiken we niet meer.
Path dependence: traditie kan zoveel gezag hebben dat je er niet
