1. Waarom dit OLOD? P. 1
2. de realiteit van etnisch-culturele diversiteit is een uitdaging P. 1
3. Meervoudig kijken naar verschil: diversiteitsbenadering P. 2
4. Intersectionaliteit: kruispuntdenken P. 4
5. Superdiversiteit P. 4
6. Transculturele competentie P.5
7. Kanttekening P. 7
Deel 1. Cultuur P. 8
1. Wat is cultuur? P. 8
2. Ontstaan van culturen P. 8
3. De elementen van cultuur P. 8
4. Cultuur en taal P. 8
5. Kenmerken van cultuur P. 9
6. Cultuur en identiteit P. 10
7. Cultuur en communicatie P. 12
Deel 2. Migreren: balanceren tussen verlies en verrijking P. 13
1. Migratie P. 13
2. Migratiegroeperingen P. 13
3. Maatschappelijke positie van de bevolking van buitenlandse herkomst P. 15
4. Migratieprocessen P. 16
Deel 3. Integratie of inclusie P. 20
1. Polarisatie P. 20
2. Integratie P. 20
3. Samenlevingsmodellen P. 20
4. De multiculturele arena P. 21
5. Liberale moraal en individuele vrijheid P. 26
6. Perspectief op de toekomst: actief pluralisme P. 27
Deel 4. Omgaan met stereotypen, vooroordelen en discriminatie P 28
1. Sociale perceptie P. 28
2. Etnocentrische reflex P. 28
3. Stereotypen P. 28
4. Vooroordelen: emotionele associaties P. 30
5. Discriminatie P. 30
6. Racisme P. 31
7. Waarom discrimineren mensen P. 31
8. Gevolgen van vooroordelen, discriminatie en racisme P. 32
9. Vrijheid van meningsuiting en racisme P. 32
10. Omgaan met stereotypen, vooroordelen en discriminatie P. 32
Deel 5. Ontwikkeling van meertaligheid P. 34
1. Wat is meertaligheid? P. 34
2. Verschillende soorten meertaligheid P. 34
3. De taalontwikkeling P. 34
4. Kenmerken van meertalige ontwikkeling P. 35
,5. Factoren die een rol spelen bij meertalige ontwikkeling P. 35
6. Meertaligheid en onderwijsachterstanden P. 36
Deel 6. Kijk op ziekte en personen met een handicap P. 37
1. Ziekte-idioom P. 37
2. De 4 disability-modellen (verklaringsmodellen) P. 37
3. Het religieus-moreel model P. 38
Deel 7. Seksualiteit en relatievorming P. 41
1. Visie op de mens als seksueel wezen P. 41
2. Relatievorming P. 41
3. Huwelijksmigratie P. 42
4. Etnisch/religieus gemengde relaties P. 43
5. Holebi-relaties P. 43
6. Eerwraak P. 43
7. Meisjesbesnijdenis P. 44
Deel 8. Opvoeden in de migratiecontext P. 46
1. Inleiding P. 46
2. Gezinsstructuren binnen de migrantenpopulatie P. 46
3. Het begrip opvoeden P. 47
4. Opvoedingsvoorwaarden: autonomie en conformiteit P. 47
5. Veranderende opvoedingswaarden P. 48
6. Contextuele variatie in waarden P. 48
7. Opvoeding tussen 2 vuren P. 49
8. Opvoedingspraktijken P. 49
9. Verschil in opvoeding van jongens en meisjes P. 50
10. Moeders en vaders P. 51
11. Religieuze opvoeding P. 51
12. Onderwijsondersteuning P. 52
13. De pedagogische context van probleemgedrag P. 52
Deel 9. Cultuurbewuste attitude P. 54
1. Inleiding P. 54
2. Cultuur-universalisme (monomisme) P. 54
3. Cultuurrelativisme P. 54
4. Cultureel pluralisme P. 55
Deel 10. Cultuurbewust handelen P. 56
1. Ambiguïteit tolereren P. 56
2. Een betrokken, open en respectvolle houding P. 56
3. Reflectief handelen P. 56
4. Aansluiten bij iemands leefwereld P. 57
5. Hypothese van het beste hanteren P. 57
6. Andere geldigheidsaanspraken P. 57
7. Dialogisch samenwerken P. 58
8. Handelingsvrees achterlaten P. 58
9. Culturele matching P. 59
,Deel 11. De drie stappen methode DSM P. 60
1. Intercultureel bewustzijn P. 60
2. Dubbel perspectief P. 60
3. De drie stappen methode DSM P. 60
4. Overeenkomsten P. 61
5. Signalen P. 62
Deel 12. Omgaan met morele spanningen, conflicten en dilemma’s P. 63
1. Spanningen? Conflicten? Dillema’s? P. 63
2. Morele spanningen P. 63
3. Morele conflicten P. 65
4. Morele dilemma’s P. 66
Deel 13. Omgaan met taalverschillen P. 67
1. Culturele verschillen in non-verbale taal P. 67
2. Verbale taalverschillen P. 69
3. Werken met tolken P. 72
, THV
Inleiding
1 Waarom dit OLOD?
1.1 Een pluriforme samenleving is de realiteit
Maatschappelijke heterogeniteit drukt zich uit in:
o Egalisering van de macht
o Proces van individualisering
o Ontkerkelijking
o Vergrijzing
o …
Laatste jaren: toename van verschillende etnisch-culturele groeperingen met een eigen culturele
achtergrond en leefwijze = multiculturele samenleving
Golven:
1e: Polen, Italianen, Grieken & Portugezen -> gastarbeiders
2e: Turken & Marokkanen (jaren 60)
3e: Congolezen & Rwandezen -> dekolonisatie
Globalisering, mondialisering media, vrije verkeer van goederen/geld/mensen => culturele
pluriformiteit
2 De realiteit van etnisch-culturele diversiteit is een uitdaging
2.1 Samenlevingsproblemen
1) Het voeren van samenlevingsdebatten
2) Individualisering
3) Modernisering
4) Globalisering
5) Multiculturalisering
Het voeren van samenlevingsdebatten
= realiteit van etnisch-culturele diversiteit
o Maatschappelijke veranderingen => verscheidenheid
o Globalisering => fragmentering
Individualisering
Ontzuiling van België = het wegvallen van naast elkaar bestaande structuren in de samenleving die
duidelijk getekend zijn door verschillende levensbeschouwelijke groeperingen
o Individu en behoefte staan meer centraal
o Positieve zin: autonome, vrije burgers die los van sociale druk hun eigen keuzes en
verantwoordelijkheden nemen
o Probleem: extreme gevallen => atomisering = versplintering
o Gaat samen met culturele homogenisering:
Echtscheiding
Gelijkheid van mannen en vrouwen
Scheiding kerk en staat
Homoseksualiteit
…
1