Deel 1: leertheorieën
Inleiding: het model ‘krachtige leeromgeving’
Een leeromgeving is krachtig als:
- De lerende gemotiveerd en uitgedaagd wordt
- De lerende aangezet wordt tot zelfstandig en zelfgestuurd leren
- De lerende aangezet wordt tot samenwerkend participatief leren
- Leeractiviteiten plaatsvinden in een positief en geordend klas- en
schoolklimaat
- Leeractiviteiten werkelijkheidsnabij zijn en met gepaste ICT ondersteuning
- Leeractiviteiten gedifferentieerd zijn
- De leerkracht en leerlingen werken vanuit een muzische houding
- Ze plaatsvindt in een wereld die zin heeft en waarin zin wordt gegeven
Aanpak – proces – effect : focus op proceszijde
Om de kwaliteit van onderwijs te meten kijken we het best naar de proceszijde.
Deze manier van kijken richt zich op het kind, we gaan hierbij na wat zich ‘in’ het
kind afspeelt.
Focussen op het proces: zich in het kind verplaatsen en laten doordringen ‘wat
voor een ervaring het is’ om in deze omgeving bij deze materialen en mensen te
vertoeven. We focussen ons op het hier en nu.
Kwaliteit en inhoud van het proces
Focussen op de kwaliteit van het proces: we gaan welbevinden en betrokkenheid
meten
Focussen op de inhoud van het proces: we gaan van binnenuit ervaren war een
kind mentaal van een situatie maakt
Focus op de inhoud van het proces
Focus op de inhoud is GEEN goede keuze om de kwaliteit van het onderwijs te
bepalen maar wel nodig:
- Om het leerproces te reconstrueren
- Om te reflecteren op de mentale activiteit
- Om aanpak beter te kunnen afstellen op individuele leerlingen
De inhoud van het (leer-)proces: hoe leren kinderen?
Wat is leren?
Afhankelijk van welke stroming je volgt kan je voor zeer verschillende definities
van leren kiezen. Onze definitie van leren is die van Deleu, Dossche en Wante
(2015).
‘Leren is een proces dat leidt tot relatief duurzame gedragsveranderingen in
wisselwerking met de omgeving.’
Leren: er komt verandering in het gedrag tot stand, gebeurt in wisselwerking met
de omgeving
1
KLC - Krachtige leeromgeving 1 – Deel 1: leertheorieën
,Doel leerproces: bepaald leerresultaat bereiken dit resultaat heeft een min of
meer blijvend karakter
2
KLC - Krachtige leeromgeving 1 – Deel 1: leertheorieën
, Cognitief leren
Verwerven van feitenkennis/memoriseren
Bij het verwerven van feitenkennis gaat het om de samenhang tussen
kenniselementen waardoor er een referentiekader wordt aangebracht die later
kan helpen bij het zoeken van oplossingen
Bij het memoriseren moet de kennis letterlijk gereproduceerd worden
Geheugen is belangrijk bij deze processen
Leren van begrippen en regels/relaties en structuren
Begrippen: vormen de basis van alle inzicht en denken, aanduiding voor een
verzameling van voorwerpen, gebeurtenissen of situaties die
gemeenschappelijke kenmerken hebben. Kinderen leren dit door zelfontdekking
Abstracte begrippen: begrippen die moeilijk kunne worden gevisualiseerd of
ervaren, vereisen de nodige uitleg en verklaring.
Regels of relaties: enkelvoudig verband tussen 2 inhouden. Concretisering van
algemene verbanden
Structuren: meervoudige relaties die geordend zijn, kunnen meestal in een
schema voorgesteld worden
Kennis van deze regels of relaties en structuren is een voorwaarde voor
het kunnen oplossen van problemen
Leren van oplossingsmethoden of procedures
Oplossingsmethoden of procedures: reeks handelingen die achtereenvolgens
moeten uitgevoerd worden
Algoritme: automatisering van bepaalde oplossingsmethoden
Heuristieken: vuistregels, aanwijzingen in de vorm van zoekregels die het
oplossen van problemen ondersteunen
Leren van leerstrategieën
Herhaling strategieën: leerstof herhalen en herhalen
Organisatiestrategieën: helpen het kind bij het betekenisvol maken van nieuwe
materialen
Elaboratiestrategieën: toevoegen van details zodat nieuwe info betekenisvoller
wordt. De info van het KTG wordt naar het LTG gebracht.
Psychomotorisch leren
Het doelgericht inzetten van het lichaam en je bewegingen om een specifiek,
vooraf bepaald doel te bereiken
Leren van attitudes, sociaal of dynamisch-affectief leren
3
KLC - Krachtige leeromgeving 1 – Deel 1: leertheorieën
Inleiding: het model ‘krachtige leeromgeving’
Een leeromgeving is krachtig als:
- De lerende gemotiveerd en uitgedaagd wordt
- De lerende aangezet wordt tot zelfstandig en zelfgestuurd leren
- De lerende aangezet wordt tot samenwerkend participatief leren
- Leeractiviteiten plaatsvinden in een positief en geordend klas- en
schoolklimaat
- Leeractiviteiten werkelijkheidsnabij zijn en met gepaste ICT ondersteuning
- Leeractiviteiten gedifferentieerd zijn
- De leerkracht en leerlingen werken vanuit een muzische houding
- Ze plaatsvindt in een wereld die zin heeft en waarin zin wordt gegeven
Aanpak – proces – effect : focus op proceszijde
Om de kwaliteit van onderwijs te meten kijken we het best naar de proceszijde.
Deze manier van kijken richt zich op het kind, we gaan hierbij na wat zich ‘in’ het
kind afspeelt.
Focussen op het proces: zich in het kind verplaatsen en laten doordringen ‘wat
voor een ervaring het is’ om in deze omgeving bij deze materialen en mensen te
vertoeven. We focussen ons op het hier en nu.
Kwaliteit en inhoud van het proces
Focussen op de kwaliteit van het proces: we gaan welbevinden en betrokkenheid
meten
Focussen op de inhoud van het proces: we gaan van binnenuit ervaren war een
kind mentaal van een situatie maakt
Focus op de inhoud van het proces
Focus op de inhoud is GEEN goede keuze om de kwaliteit van het onderwijs te
bepalen maar wel nodig:
- Om het leerproces te reconstrueren
- Om te reflecteren op de mentale activiteit
- Om aanpak beter te kunnen afstellen op individuele leerlingen
De inhoud van het (leer-)proces: hoe leren kinderen?
Wat is leren?
Afhankelijk van welke stroming je volgt kan je voor zeer verschillende definities
van leren kiezen. Onze definitie van leren is die van Deleu, Dossche en Wante
(2015).
‘Leren is een proces dat leidt tot relatief duurzame gedragsveranderingen in
wisselwerking met de omgeving.’
Leren: er komt verandering in het gedrag tot stand, gebeurt in wisselwerking met
de omgeving
1
KLC - Krachtige leeromgeving 1 – Deel 1: leertheorieën
,Doel leerproces: bepaald leerresultaat bereiken dit resultaat heeft een min of
meer blijvend karakter
2
KLC - Krachtige leeromgeving 1 – Deel 1: leertheorieën
, Cognitief leren
Verwerven van feitenkennis/memoriseren
Bij het verwerven van feitenkennis gaat het om de samenhang tussen
kenniselementen waardoor er een referentiekader wordt aangebracht die later
kan helpen bij het zoeken van oplossingen
Bij het memoriseren moet de kennis letterlijk gereproduceerd worden
Geheugen is belangrijk bij deze processen
Leren van begrippen en regels/relaties en structuren
Begrippen: vormen de basis van alle inzicht en denken, aanduiding voor een
verzameling van voorwerpen, gebeurtenissen of situaties die
gemeenschappelijke kenmerken hebben. Kinderen leren dit door zelfontdekking
Abstracte begrippen: begrippen die moeilijk kunne worden gevisualiseerd of
ervaren, vereisen de nodige uitleg en verklaring.
Regels of relaties: enkelvoudig verband tussen 2 inhouden. Concretisering van
algemene verbanden
Structuren: meervoudige relaties die geordend zijn, kunnen meestal in een
schema voorgesteld worden
Kennis van deze regels of relaties en structuren is een voorwaarde voor
het kunnen oplossen van problemen
Leren van oplossingsmethoden of procedures
Oplossingsmethoden of procedures: reeks handelingen die achtereenvolgens
moeten uitgevoerd worden
Algoritme: automatisering van bepaalde oplossingsmethoden
Heuristieken: vuistregels, aanwijzingen in de vorm van zoekregels die het
oplossen van problemen ondersteunen
Leren van leerstrategieën
Herhaling strategieën: leerstof herhalen en herhalen
Organisatiestrategieën: helpen het kind bij het betekenisvol maken van nieuwe
materialen
Elaboratiestrategieën: toevoegen van details zodat nieuwe info betekenisvoller
wordt. De info van het KTG wordt naar het LTG gebracht.
Psychomotorisch leren
Het doelgericht inzetten van het lichaam en je bewegingen om een specifiek,
vooraf bepaald doel te bereiken
Leren van attitudes, sociaal of dynamisch-affectief leren
3
KLC - Krachtige leeromgeving 1 – Deel 1: leertheorieën
