Inhoud
I. Wat is het recht? ...................................................................................................................................... 3
A. Oorsprong en noodzaak v.h. recht................................................................................................... 3
B. Het begrip recht ...................................................................................................................................... 3
II. Bronnen van het recht........................................................................................................................... 3
A. De wet ......................................................................................................................................................... 3
1. Onderscheid tussen de wet in formele en materiële zin.................................................... 3
2. Verschillende soorten wetten in materiële zin ...................................................................... 3
B. De gewoonte............................................................................................................................................. 4
C. Rechtspraak .............................................................................................................................................. 4
D. Rechtsleer ................................................................................................................................................. 5
E. Billijkheid................................................................................................................................................... 5
III. Indeling van het recht ........................................................................................................................... 5
A. Strafrecht ................................................................................................................................................... 5
B. Burgerlijk recht ....................................................................................................................................... 5
C. Bijzondere rechtstakken...................................................................................................................... 5
1. Sociaal recht ......................................................................................................................................... 5
2. Gezondheidsrecht .............................................................................................................................. 5
D. Staatrecht .................................................................................................................................................. 6
IV. Elementen vh staatsrecht.................................................................................................................... 6
A. Inleidende begrippen ........................................................................................................................... 6
1. Kenmerken vd Belgische staat ..................................................................................................... 6
2. Scheiding der machten .................................................................................................................... 6
3. Rechten en vrijheden ....................................................................................................................... 6
4. Economische, sociale en culturele grondrechten ................................................................. 6
B. Wetgevende en bestuurlijke overheden ....................................................................................... 6
1. Inleiding................................................................................................................................................. 6
2. Federaal niveau .................................................................................................................................. 7
3. Gemeenschaps- en regionaal niveau.......................................................................................... 7
4. Provinciaal niveau ............................................................................................................................. 7
5. Gemeentelijk niveau ......................................................................................................................... 7
V. Gerechtelijke organisatie .................................................................................................................... 7
A. Rechtbanken en hoven ......................................................................................................................... 7
1. Gewone rechtbanken ....................................................................................................................... 8
2. Buitengewone rechtbanken .......................................................................................................... 8
3. Administratieve rechtscolleges.................................................................................................... 9
, 4. Grondwettelijk hof ............................................................................................................................ 9
5. Internationale rechterlijke instanties ....................................................................................... 9
B. Juridische hulpverlening ..................................................................................................................... 9
1. Adviesverlening.................................................................................................................................. 9
2. Procesbijstand .................................................................................................................................... 9
3. Juridische hulpverlening aan minvermogenden : raad v rechtsbijstand .................... 9
, RECHT
I. Wat is het recht?
A. Oorsprong en noodzaak v.h. recht
Is er om samenleven van mensen mogelijk te maken.
Samenleven slechts mogelijk wanneer wij van elkaar weten hoe wij in bepaalde
omstandigheden zullen reageren.
Samenleven kan pas bestaan als er afspraken w gemaakt.
B. Het begrip recht
= geheel van gedragsregels.
Zijn afdwingbaar.
Niet luisteren? => sanctie.
- Rechtsregel: ontleent gezag a.d. overheid. Sanctie mogelijk om naleving af te
dwingen (politie)
- gedragsregel= moraal: bv. Geen spaghettibandjes of korte rokjes op school.
II. Bronnen van het recht
A. De wet
1. Onderscheid tussen de wet in formele en materiële zin
Formeel: wet tot stand gebracht door tussenkomst vd wetgevende macht.
Materieel: alle algemeen bindende voorschriften dat door een bevoegde overheid w
uitgevaardigd ter bevordering vh algemeen welzijn.
2. Verschillende soorten wetten in materiële zin
A. internationale verdragen – handelingen v supranationale organen
Bij wetten in materiële zin behoren:
- internationale verdragen die in België bij wet werden goedgekeurd. Bv. EVRM
- handelingen v supranationale organen die werden ingesteld door internationale
verdragen. Bv. EEG
B. De grondwet
Hiërarchie: Belangrijkste = grondwet.
Grondwet legt de essentiële grondrechten en vrijheden van de burgers vast.
politieke, persoonlijke en maatschappelijke rechten.
Belgische grondwet bevat ook sociaaleconomische grondrechten (bv. Gezondheidszorg).
C. Federale wetten, Gemeenschaps- en gewestdecreten
Bevoegdheid federale wetten maken: Koning en beide kamers v federale parlement.
, Bevoegdheid deelgebieden wetten maken: deelstaatregering en deelstaatparlement.
!!! =/ wet !!! Dit is een decreet !!!
Behalve voor Brussels Hoofdstedelijk Gewest : dit zijn ordonnanties.
Decreet w opgesteld en geldt enkel voor een gewest of gemeenschap.
Federale wet kan w gewijzigd, aangevuld, .. voorzover raad die decreet maakt, binnen
bevoegdheid blijft.
D. Ordonnanties
Brusselse instellingen beschikken over wetgevende macht -> bevoegdheid wetten in
formele zin te maken.
Onderscheid tussen ordonnanties vh Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en ordonnanties
vd gemeenschappelijke gemeenschapscommissie inzake onder meer persoonsgebonden
aangelegenheden te Brussel.
F. Koninklijke besluiten
w door de koning genomen en mee ondertekend door minister(s).
Maken de uitvoering ve wet mogelijk.
G. Besluiten en verordeningen van deelstaatregeringen
Regering vd gemeenschap maakt de verordeningen en neemt besluiten die voor de
uitvoering vd decreten nodig zijn.
H. Ministriële besluiten
Ministers belast met de technische modaliteiten vd uitvoering v wetten en koninklijke
besluiten.
Ministrieel besluit is algemeen bindend voorschrift = wet in materiële zin.
I. Provinciale en gemeentelijke reglementen
Provinciale w opgemaakt door provincieraad.
Gemeentelijke w opgemaakt door gemeenteraad.
B. De gewoonte
Is een ongeschreven rechtsregel, onstaan doordat mensen lange tijd in een gegeven
situatie op dezelfde wijze handelen.
Voorwaarden:
- Algemeen geldend gebruik
- Duurzaam
- Openbaar
- Aanvaard door de samenleving
Bv. Bruidsschat, betalen voor wc, karaf water in FR.
C. Rechtspraak
= het geheel vd beslissingen vd verschillende rechtbanken en hoven.
I. Wat is het recht? ...................................................................................................................................... 3
A. Oorsprong en noodzaak v.h. recht................................................................................................... 3
B. Het begrip recht ...................................................................................................................................... 3
II. Bronnen van het recht........................................................................................................................... 3
A. De wet ......................................................................................................................................................... 3
1. Onderscheid tussen de wet in formele en materiële zin.................................................... 3
2. Verschillende soorten wetten in materiële zin ...................................................................... 3
B. De gewoonte............................................................................................................................................. 4
C. Rechtspraak .............................................................................................................................................. 4
D. Rechtsleer ................................................................................................................................................. 5
E. Billijkheid................................................................................................................................................... 5
III. Indeling van het recht ........................................................................................................................... 5
A. Strafrecht ................................................................................................................................................... 5
B. Burgerlijk recht ....................................................................................................................................... 5
C. Bijzondere rechtstakken...................................................................................................................... 5
1. Sociaal recht ......................................................................................................................................... 5
2. Gezondheidsrecht .............................................................................................................................. 5
D. Staatrecht .................................................................................................................................................. 6
IV. Elementen vh staatsrecht.................................................................................................................... 6
A. Inleidende begrippen ........................................................................................................................... 6
1. Kenmerken vd Belgische staat ..................................................................................................... 6
2. Scheiding der machten .................................................................................................................... 6
3. Rechten en vrijheden ....................................................................................................................... 6
4. Economische, sociale en culturele grondrechten ................................................................. 6
B. Wetgevende en bestuurlijke overheden ....................................................................................... 6
1. Inleiding................................................................................................................................................. 6
2. Federaal niveau .................................................................................................................................. 7
3. Gemeenschaps- en regionaal niveau.......................................................................................... 7
4. Provinciaal niveau ............................................................................................................................. 7
5. Gemeentelijk niveau ......................................................................................................................... 7
V. Gerechtelijke organisatie .................................................................................................................... 7
A. Rechtbanken en hoven ......................................................................................................................... 7
1. Gewone rechtbanken ....................................................................................................................... 8
2. Buitengewone rechtbanken .......................................................................................................... 8
3. Administratieve rechtscolleges.................................................................................................... 9
, 4. Grondwettelijk hof ............................................................................................................................ 9
5. Internationale rechterlijke instanties ....................................................................................... 9
B. Juridische hulpverlening ..................................................................................................................... 9
1. Adviesverlening.................................................................................................................................. 9
2. Procesbijstand .................................................................................................................................... 9
3. Juridische hulpverlening aan minvermogenden : raad v rechtsbijstand .................... 9
, RECHT
I. Wat is het recht?
A. Oorsprong en noodzaak v.h. recht
Is er om samenleven van mensen mogelijk te maken.
Samenleven slechts mogelijk wanneer wij van elkaar weten hoe wij in bepaalde
omstandigheden zullen reageren.
Samenleven kan pas bestaan als er afspraken w gemaakt.
B. Het begrip recht
= geheel van gedragsregels.
Zijn afdwingbaar.
Niet luisteren? => sanctie.
- Rechtsregel: ontleent gezag a.d. overheid. Sanctie mogelijk om naleving af te
dwingen (politie)
- gedragsregel= moraal: bv. Geen spaghettibandjes of korte rokjes op school.
II. Bronnen van het recht
A. De wet
1. Onderscheid tussen de wet in formele en materiële zin
Formeel: wet tot stand gebracht door tussenkomst vd wetgevende macht.
Materieel: alle algemeen bindende voorschriften dat door een bevoegde overheid w
uitgevaardigd ter bevordering vh algemeen welzijn.
2. Verschillende soorten wetten in materiële zin
A. internationale verdragen – handelingen v supranationale organen
Bij wetten in materiële zin behoren:
- internationale verdragen die in België bij wet werden goedgekeurd. Bv. EVRM
- handelingen v supranationale organen die werden ingesteld door internationale
verdragen. Bv. EEG
B. De grondwet
Hiërarchie: Belangrijkste = grondwet.
Grondwet legt de essentiële grondrechten en vrijheden van de burgers vast.
politieke, persoonlijke en maatschappelijke rechten.
Belgische grondwet bevat ook sociaaleconomische grondrechten (bv. Gezondheidszorg).
C. Federale wetten, Gemeenschaps- en gewestdecreten
Bevoegdheid federale wetten maken: Koning en beide kamers v federale parlement.
, Bevoegdheid deelgebieden wetten maken: deelstaatregering en deelstaatparlement.
!!! =/ wet !!! Dit is een decreet !!!
Behalve voor Brussels Hoofdstedelijk Gewest : dit zijn ordonnanties.
Decreet w opgesteld en geldt enkel voor een gewest of gemeenschap.
Federale wet kan w gewijzigd, aangevuld, .. voorzover raad die decreet maakt, binnen
bevoegdheid blijft.
D. Ordonnanties
Brusselse instellingen beschikken over wetgevende macht -> bevoegdheid wetten in
formele zin te maken.
Onderscheid tussen ordonnanties vh Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en ordonnanties
vd gemeenschappelijke gemeenschapscommissie inzake onder meer persoonsgebonden
aangelegenheden te Brussel.
F. Koninklijke besluiten
w door de koning genomen en mee ondertekend door minister(s).
Maken de uitvoering ve wet mogelijk.
G. Besluiten en verordeningen van deelstaatregeringen
Regering vd gemeenschap maakt de verordeningen en neemt besluiten die voor de
uitvoering vd decreten nodig zijn.
H. Ministriële besluiten
Ministers belast met de technische modaliteiten vd uitvoering v wetten en koninklijke
besluiten.
Ministrieel besluit is algemeen bindend voorschrift = wet in materiële zin.
I. Provinciale en gemeentelijke reglementen
Provinciale w opgemaakt door provincieraad.
Gemeentelijke w opgemaakt door gemeenteraad.
B. De gewoonte
Is een ongeschreven rechtsregel, onstaan doordat mensen lange tijd in een gegeven
situatie op dezelfde wijze handelen.
Voorwaarden:
- Algemeen geldend gebruik
- Duurzaam
- Openbaar
- Aanvaard door de samenleving
Bv. Bruidsschat, betalen voor wc, karaf water in FR.
C. Rechtspraak
= het geheel vd beslissingen vd verschillende rechtbanken en hoven.
