Samenvatting Sociale Wetgeving

Samenvatting Sociale Wetgeving
Hoofdstuk 1: Juridische tewerkstellingsvormen
Sociaal recht bestaat uit:

- Arbeidsrecht: PRIVAATRECHT
 Verhouding tussen burgers onderling met name arbeidsverhouding tussen
 WG en WN: individueel arbeidsrecht.
 Werknemers en werkgevers: collectief arbeidsrecht.
 Arbeidsrecht bevat veel dwingend recht.
- Socialezekerheidsrecht (SZ): PUBLIEKRECHT
 Verhouding tussen burger en overheid met name rechten op sociale zekerheid die burger
kan inroepen/opeisen t.a.v. de overheid ingeval van sociale risico’s.
 Eenzijdigheid, dominantie van overheid.

Juridische tewerkstellingsvormen
2 criteria:

- Werk je onder gezag of niet?
 Werken als zelfstandige of werken in dienstverband. Onderscheid element: GEZAG.
 De zelfstandige: geen gezag, meerdere klanten, door de wetgever als zelfstandige
beschouwd: mensen die winst maken met een (handels)bedrijf.
- Heb je een arbeidsovereenkomst of ben je statutair? = werken in dienstverband.
a) In dienst van een privépersoon (onderneming of natuurlijke persoon):
 Door een arbeidsovereenkomst (sociaal recht)
 Onderworpen aan arbeidsovereenkomst: WET van 3 juli 1978.
b) In dienst van de overheid:
 Via een statuut; (eenzijdig opgelegd en gewijzigd!!)  bestuursrecht.
 Ambtenaren.
 Een benoeming of aanstelling.

Er bestaat ook contractueel overheidspersoneel:

- Uitzonderlijk.
- Arbeidsovereenkomst: onderworpen aan WAO.

6 verschillen tussen contractuelen en statutaire ambtenaren:

- Minder loon en minder pensioen voor contractuelen.
- Minder uitkeringen voor contractuelen: vallen rapper op de ziekenkas.
- Minder verlof: statutaire hebben meer verlof.
- Minder werkzekerheid: makkelijker om contractuele te ontslaan.
- Minder interne mobiliteit:

,Hoofdstuk 2: Aan de slag
Ambtenaar – zelfstandige – werknemer
Werken bij de overheid:

- Wervingsexamen, medische geschiktheid, proeftijd doorlopen.

Starten als zelfstandige:

- Inschrijving bij KBO via ondernemingsloket: ondernemingsnummer.
- Sociaal statuut zelfstandige?
 Inschrijving bij sociaal verzekeringsfonds of Nationale Hulpkas SVZ.
 Inschrijving bij ziekenfonds of Nationale Hulpkas ZIV.
- Personeel? Inschrijving als werkgever bij RSZ

Werken als werknemer:

- Inschrijving als werkzoekende: VDAB.
- Solliciteren, aanwerving.

De aanwerving
Sollicitatie- en selectieprocedure: PRECONTRACTUELE FASE.

Aantal regels voor de WG:

- Geen fictieve arbeidsplaatsen.
- De sollicitant voldoende informatie verschaffen i.v.m. de arbeidsplaats.
- Verbod op discriminerende behandeling. Melden bij UNIA.
- Praktische proef mag als :
 Niet langer dan nodig; onbezoldigd, slechts toevallig productief.
- Sollicitanten die voldoen aan de functie-eisen maar toch niet aangeworven worden 
schriftelijk en binnen redelijke termijn informeren.
- Verplaatsingskosten voor sollicitant maar zoveel mogelijk beperken.

Verbod op hoofddoek mag wel als het goed gemotiveerd is. Niet omwille van racisme maar bijvoorbeeld
neutraal kleden.

Verschil directe en indirecte discriminatie:

- Directe discriminatie:
 Er is sprake van directe discriminatie wanneer een bepaalde persoon in een vergelijkbare
situatie ongunstiger wordt behandeld dan een andere persoon, dit op basis van een
beschermd criterium, terwijl er voor dit onderscheid geen rechtvaardiging bestaat.
 Bv: Iemand wordt bij een sollicitatie afgewezen omdat hij/zij een donkere huidskleur heeft.

, - Indirecte discriminatie:
 Bij indirecte discriminatie wordt er onderscheid gemaakt dat in eerste instantie neutraal
lijkt. Maar de neutrale regel of werkwijze pakt toch uit als discriminatie.
 Bv: Een café laat geen dieren toe. Daardoor wordt echter ook de toegang ontzegd aan een
klant met een blindengeleidehond.

Geslachtsdiscriminatie heeft strengere regels. Men mag nooit een sollicitante weigeren o.b.v. geslacht,
tenzij het een beroep betreft dat in een apart KB staat vermeld.

!!Het is werkgevers algemeen verboden de uittreksels uit het strafregister van hun werknemers te
verzamelen en te bewaren, behalve als het beroep uitgeoefend door deze werknemers is onderworpen
aan een regelgeving op grond waarvan een blanco uittreksel vereist is (ambtenaar, militair,
bewakingsagent, advocaat,…)!!

Basisregels voor de WN:

- Alle inlichtingen vertrouwelijk behandelen.
- Te goeder trouw meewerken aan de procedure en alle noodzakelijke gegevens over beroeps- en
studieverleden verschaffen.

Het contract
Hoe ontstaat een arbeidsovereenkomst?

- Principe: consensualisme! Overeenkomst van zodra wilsovereenstemming m.b.t.:
 Loon, arbeid, werken onder gezag.
- Maar de contractvrijheid wordt sterk ingeperkt door het dwingende karakter van de WAO!
- Principe: geen geschrift vereist. Ofwel uitdrukkelijk (mondeling of schriftelijk) ofwel stilzwijgend.
- Bewijs: getuigenbewijs.

Maar!! Geschrift (contract) toch vereist (+getuigenbewijs dan niet toegelaten!):

1) Bij bepaalde overeenkomsten:
 Bepaalde duur/bepaald werk.
 Studenten- en uitzendarbeid.
 Deeltijdse arbeid.
 Vervangingsovereenkomst.
2) Voor bepaalde bedingen:
 Proefbeding (bij studenten -en uitzendarbeid)
 Scholingsbeding.
 Concurrentiebeding.

, Hoofdstuk 3: Arbeidsovereenkomst
Het gezagselement
Arbeidsovereenkomst:

- Wederkerige overeenkomst tussen een werknemer en een werkgever, waarbij de werkgever
zich ertoe verbindt arbeidt te verschaffen en een loon te betalen, en de werknemer zich ertoe
verbindt arbeid te verrichten onder het gezag van de werkgever.
- Essentieel zijn: arbeid, loon en gezag.

Het is geen

- Aannemingsovereenkomst: want geen gezag. Dit is een overeenkomst waarbij de aannemer
van werk zich ertoe verbindt tegenover de opdrachtgever een bepaalde werkprestatie te
leveren op een zelfstandige wijze. Er is geen sprake van ondergeschiktheid.
- Leerovereenkomst: want hier staat de opleiding essentieel en niet de arbeid.
- Vrijwilligers: want geen loon.

Art. 5bis WAO: Zelfstandige in bijberoep kan niet bij dezelfde WG voor een gelijkaardige activiteit.

Schijnzelfstandige-schijnwerknemer
- Schijnzelfstandige: geen arbeidsovereenkomst maar toch een band van ondergeschiktheid.
- Schijnwerknemer: ook omgekeerd: wel een arbeidsovereenkomst, maar geen gezag.

Soorten arbeidsovereenkomsten
Verschillende onderscheidingscriteria mogelijk:

- Aard van het werk.
- Duur van de overeenkomst.
- Omvang van het werk.

Naargelang de aard van het werk
- Arbeiders (werklieden): in hoofdzaak handenarbeid. (art. 2 WAO)
- Bediende: in hoofdzaak hoofdarbeid (art. 3 WAO)
- Maar onderscheid is discriminerend.
- Eenheidsstatuut: onderscheid enkel weggewerkt wat betreft de opzeggingstermijn en de
carensdag.

Handelsvertegenwoordigers:
- Een WN die zich verbindt om tegen loon clientèle op te sporen en te bezoeken met het oog op
het onderhandelen over en het afsluiten van zaken, onder het gezag, voor rekening en in naam
van zijn werkgever.
- Loon: ofwel vast, ofwel commissieloon ofwel combinatie.