Het voortplantingsstelsel
De man
Inleiding – terminologie
– Gonaden (geslachtsklieren, voortplantingsorganen)
• Testes bij de man, ovaria bij de vrouw
• Productie van geslachtshormonen en gameten
– Gameten (voortplantingscellen, geslachtscellen)
• Spermacellen = spermatozoa (spermatocyten) bij man,
• Eicellen = oöcyten (ova, ovocyten) bij vrouw
• Gameet: 23 chromosomen (haploïd) (erfelijk materiaal)
– Gewone lichaamscel: 46 chromosomen (diploïd) = 23 koppels
(in elk koppel: één chromosoom van vader één van moeder)
» 22 koppels autosomen (lichaamschromosomen)
» 1 koppel geslachtschromosomen
• Gameten: gevormd door de meiose => haploïde cellen
– Bevruchting (fertilisatie):
• Versmelting van mannelijke met vrouwelijke gameet
• => Zygote (bevruchte eicel): 46 chromsomen: diploïd
– Door mitosen ontstaat nieuwe mens
– Functies vrouwelijke voortplantingsorganen:
– Vorming eicellen
– Geschikte omgeving voor bevruchting en ontwikkeling foetus
– Baring
– Lactatie
• Functies mannelijke voortplantingsorganen:
– Productie zaadcellen
– Overbrenging zaadcellen naar de vrouw
Mannelijke voortplantingsorganen
82
, Indeling in 4 groepen:
• Essensiële organen: teelballen = testes = testikels: mannelijke gonaden:
• Productie zaadcellen
• Productie testosterone (secundaire geslachts kenm.)
• Lozingsgangen : tubuli van de testis
epididymis (bijbal)
ductus deferens (zaadleider)
ductus ejaculatorius (ejaculatiekanaal)
urethra (urine-afleider)
• Accessoire klieren : vesica seminalis = zaadblaasjes
prostaat (voorstanderklier)
klieren van Cowper
• Copulatieorgaan: penis (roede)
De testes (enkelvoud: testis)
– Primaire geslachtsorganen bij de man
– Hangen in het scrotum (balzak)
• De tunica dartos (glad spierweefsel in hypodermis) maakt de huid van
het scrotum rimpelig
– Musculus cremaster (onwillekeurige spier)
• Tillen testes naar lichaam toe bij koude, pijn, …
• Ontspannen bij warmte: testis hangen wat lager temperatuur
enkele graden lager dan in buikholte (= nodig voor
spermatogenese)
– Dubbele sereuze membraan (tunica vaginalis)
• Afkomstig van peritoneum, mee ingedaald met testis
– Tunica albuginea omringt testes
• Dicht vezelig kapsel, van hieruit vertrekken tussenschotten
– Tussenschotten verdelen de testes in lobjes (±250)
– Testiskanaaltjes (zaadbuisjes, tubuli seminiferi) in lobjes:
• produceren sperma
• via netwerk van buisjes (rete testis en ductuli efferentes) verbonden
met epididymis => afvoer naar ductus deferens)
– Interstitiële cellen (= cellen van Leydig) omringen de kanaaltjes
• Produceren testosteron, het
belangrijkste mannelijk
geslachtshormoon
Scrotum, testes en testiskanaaltjes →
83
De man
Inleiding – terminologie
– Gonaden (geslachtsklieren, voortplantingsorganen)
• Testes bij de man, ovaria bij de vrouw
• Productie van geslachtshormonen en gameten
– Gameten (voortplantingscellen, geslachtscellen)
• Spermacellen = spermatozoa (spermatocyten) bij man,
• Eicellen = oöcyten (ova, ovocyten) bij vrouw
• Gameet: 23 chromosomen (haploïd) (erfelijk materiaal)
– Gewone lichaamscel: 46 chromosomen (diploïd) = 23 koppels
(in elk koppel: één chromosoom van vader één van moeder)
» 22 koppels autosomen (lichaamschromosomen)
» 1 koppel geslachtschromosomen
• Gameten: gevormd door de meiose => haploïde cellen
– Bevruchting (fertilisatie):
• Versmelting van mannelijke met vrouwelijke gameet
• => Zygote (bevruchte eicel): 46 chromsomen: diploïd
– Door mitosen ontstaat nieuwe mens
– Functies vrouwelijke voortplantingsorganen:
– Vorming eicellen
– Geschikte omgeving voor bevruchting en ontwikkeling foetus
– Baring
– Lactatie
• Functies mannelijke voortplantingsorganen:
– Productie zaadcellen
– Overbrenging zaadcellen naar de vrouw
Mannelijke voortplantingsorganen
82
, Indeling in 4 groepen:
• Essensiële organen: teelballen = testes = testikels: mannelijke gonaden:
• Productie zaadcellen
• Productie testosterone (secundaire geslachts kenm.)
• Lozingsgangen : tubuli van de testis
epididymis (bijbal)
ductus deferens (zaadleider)
ductus ejaculatorius (ejaculatiekanaal)
urethra (urine-afleider)
• Accessoire klieren : vesica seminalis = zaadblaasjes
prostaat (voorstanderklier)
klieren van Cowper
• Copulatieorgaan: penis (roede)
De testes (enkelvoud: testis)
– Primaire geslachtsorganen bij de man
– Hangen in het scrotum (balzak)
• De tunica dartos (glad spierweefsel in hypodermis) maakt de huid van
het scrotum rimpelig
– Musculus cremaster (onwillekeurige spier)
• Tillen testes naar lichaam toe bij koude, pijn, …
• Ontspannen bij warmte: testis hangen wat lager temperatuur
enkele graden lager dan in buikholte (= nodig voor
spermatogenese)
– Dubbele sereuze membraan (tunica vaginalis)
• Afkomstig van peritoneum, mee ingedaald met testis
– Tunica albuginea omringt testes
• Dicht vezelig kapsel, van hieruit vertrekken tussenschotten
– Tussenschotten verdelen de testes in lobjes (±250)
– Testiskanaaltjes (zaadbuisjes, tubuli seminiferi) in lobjes:
• produceren sperma
• via netwerk van buisjes (rete testis en ductuli efferentes) verbonden
met epididymis => afvoer naar ductus deferens)
– Interstitiële cellen (= cellen van Leydig) omringen de kanaaltjes
• Produceren testosteron, het
belangrijkste mannelijk
geslachtshormoon
Scrotum, testes en testiskanaaltjes →
83
