Samenvatting Landmeetinstrumenten 2 - HOOFDSTUK 1 - 3

Samenvatting landmeetinstrumenten 2
1. Klein meetmateriaal

MARKEREN VAN PUNTEN

Materialisering afhankelijk van

 de omstandigheden
 de vereiste duurzaamheid
 de functie

Met:

 piketten of buizen van hout, ijzer of kunststof
 bouten (in rotsbodem of beton)
 betonnen of hardstenen palen, PVC-palen, …
 ter plaatse gegoten betonblokken of -pijlers.

Uiteraard moet het eigenlijke punt op een of andere wijze scherp gedefinieerd worden door een
spijker, kruis of cirkelvormig gaatje.

 Er moet makkelijk een signaal opgezet en gecentreerd kunnen worden !
 Oppassen voor ondergrondse leidingen
 Piket voldoende ver in de grond slaan zodat kop gelijk is met maaiveld (zeker in weilanden)

Industriële- en deformatiemetingen  punten markeren door plastic paaltjes met bv. cirkel- of
kruisvormig richtmerk. (op zo’n punt kan geen toestel opgesteld worden uiteraard)

Mijnen en tunnels: vaste punten (in dak of zijwand)  houten prop met haakje waaraan schietlood
hangt. Speciale klem bevestigd aan de kap van de ondersteuning.

Punten met bekende hoogte  met bouten in een muur ingemetseld waarop waterpasbaak kan
gezet worden

Afpalen percelen:

Taak van de landmeter-expert

 Verschillende kentekens mogelijk.
o Geen wettelijke voorschriften .
 Grenspalen historisch
o Witte zandsteen
o Arduin.
o Betonnen grenspalen
 Nu  fenopalen OF palen uit PVC.

,VISUALISEREN VANV PUNTEN/LIJNEN OP TERREIN

Jalon:

 Wit-rode stok
 Punten op de grond (tijdelijk) zichtbaar maken

Meest gebruikte jalon  50/50cm - 2m opzet 2-delen

 = vervaardigd van stalen precisiebuis
 Gehard stalen punt – zuiver gecentreerd
 Doorsnede 28mm

(houten/driehoekige modellen af te raden)

Gebruikt om:

 Meetlijnen of snijpunten van lijnen zichtbaar te maken
o Enkele 100’en meters: blote oog
o Bij ca. 1 km gebruik van kijker

HULPMIDDELEN voor het vert. plaatsen:

- Jalonrichter of schietlood.
- Jalonstatief
- In de grond duwen

Zie ook statief: vb. driepoot

o Voetstuk met 3 uitschuifbare poten van gelijke lengte, uitklapbaar
o Stabiel vlak creëren
o Gebruikt om instrument op (bepaalde) hoogte boven een vast punt te monteren

VERTICAAL – HORIZONTAAL

Verticaliteit = absolute voorwaarde !!

Verticaal, loodlijn of schietloodrichting  = de lijn richting zwaartekracht, haaks op de horizontaal
(of het equipotentiaalvlak)

Begrippen:

 Uit het lood: • Wanneer iets niet zuiver verticaal staat
 De normaalrichting: • de lijn loodrecht op de ellipsoïde in een bepaald punt.
 Schietloodafwijking: • De hoek tussen de schietloodrichting en de normaalrichting
 Horizontaal = richting loodrecht op de verticale richting
 Nadirpunt = punt loodrecht onder een punt
 Zenit = punt op de hemelbol recht boven een punt

Opmerking: door kromming aarde ligt de horizon (kim) altijd lager dan dat de waarnemer ziet

Lokaal horizontaal vlak = vlak loodrecht op de loodlijn of op de richting van de zwaartekracht ter
plaatse van de waarnemer

Zuiver horizontaal = waterpas (kromming aarde: waterpasvlakken niet vlak, maar gebogen)

, Schietlood = massieve messing cilinder met koord

Gebruik:

- Einde van het koord tegen het te stellen voorwerp houden + afwijking bekijken (staat het
“in het lood”, “te lood”, of loodrecht?)
- Lood mag het voorwerp niet raken
- Koord met // zijn met het voorwerp

Op- en afloden  punt verticaal naar boven of benden overbrengen bij metingen in heuvelachtig
terrein

DOOSNIVEAU

 Waterpasje
 Een rond metalen doosje
 Antivries + luchtbel
 1 of > cirkels gedrukt

Luchtbel inspelen  bel binnen de cirkel brengen (horizontaal)

Als de bel ingespeeld is, licht het raakvlak aan het bolle glaasje precies horizontaal (= het richtvlak)

Kromtestraal van de bolvormige kap = relatief klein  Sferische nivelle heeft een beperkte precisie

CONCLUSIE:  door kleine kromtestraal is het doosniveau geschikt om bij benadering, snel, een
toestel horizontaal te stellen. (Het buisniveau is preciezer want grotere kromtestraal.)

TOEPASSINGEN DOOSNIVEAU: jalonrichter en het doosniveau op stelschroevenblok

Jalonrichter

 Doosniveau op haaks gebogen metaalstrip
 Richtvlak doosniveau loodrecht op richting van metaalstrip

Principe: bel laten inspelen + controleren langs 2 kanten

Varianten: op waterpasbaken en prismastokken

Wat als niveau ontregeld is?

 aan de ene kant de helft van de geconstateerde fout, en aan de andere kant de helft nemen.

 Sommige jalonrichters kunnen geregeld worden door correctieschroefjes aan onderkant

BUISNIVEAU (libel)

 Horizontale richtlijn exact bepalen

Elk instrument waarvan de 1ste as nauwkeurig verticaal gesteld moet kunnen worden is daarom ook
met een buisniveau uitgerust.

 Buisje uitgerust met korte en lange streepjes.
 Afstand tussen de lange streepjes = afstand van de belgrootte.
 Afstand tussen 2 korte streepjes = een Parijse lijn (gebruikt om nauwkeurigheid van een
niveau aan te geven