Kijken naar leerlingen -
Ontwikkelingspsychologie
1. Inleiding in de ontwikkelingspsychologie
1.1. Inleidende vragen en begrippen
Waarom kennis over ontwikkelingspsychologie?:
o OPVOEDING: Ouders bijstaan in het opvoedingsproces van hun kind
➔ Inzicht in de diverse domeinen van de ontwikkelingspsychologie biedt de leerkracht meer mogelijkheden
om op opvoedingsvragen van ouders te antwoorden.
o BELEID: Betere beslissingen voor een beter beleid
➔ Inzicht in ontwikkelingspsychologische processen en voldoende kennis van de bestaande
ontwikkelingslijnen biedt de school meer houvast in het nemen van beslissingen die te maken hebben
met didactische keuzes en het pedagogische project van een school.
o ONDERWIJS: Opbouwen van zelfkennis en betere zelfreflectie
➔ kennis van ontwikkelingspsychologie geeft kansen aan leerkrachten om gedrag beter te begrijpen en om
effectiever in te spelen op de bredere les- en klaspraktijk
Goede kennis van ontwikkelingspsychologie = gedrag beter begrijpen en verklaren, ouders bijstaan bij
opvoedingsproces, beter beleid, opbouwen van zelfkennis en betere zelfreflectie, ….
,Proberen verklaren hoe we ons ontwikkelen?:
Voorbeeld:
o Nature: invloed van hormonen op ontwikkeling, bovengrens van intelligentie,..
o Nurture: invloed van vrienden, familie
➔ Fout om te denken dat het ofwel het ene ofwel het andere is
Elk gedrag is een samenspel van aangeboren factoren (nature) en omgevingsfactoren (nurture)
Voorbeeld: kinderen leren reken in de lagere school. De functie van de school is een omgevingsinvloed (nurture): de
leerkracht leert de kinderen rekenen. Maar dat zou niet mogelijk zijn zonder de nodige rijping van de hersenen
(nature).
Conservatie = inzien dat een hoeveelheid onveranderd blijft zolang er niets wordt bijgevoegd of weggenomen, wat
men er verder ook aan verandert. Kinderen voor 5 jaar hebben nog geen conservatie. Pas rond 6 à 7 jaar laat de
kleuter zich niet meer afleiden en is het conservatiebegrip volledig verworven
1.2. Periodes en leeftijden
Opmerkelijk is dat invloeden van de omgeving op de ontwikkeling van een kind niet op elke tijdstippen even groot
zijn. Onderzoek heeft aangetoond dat het goed aanleren van vaardigheden soms gebonden is aan een gevoelige of
sensitieve periode. Dit heeft te maken met de plasticiteit van de hersenen. Ook is het zo dat niet voor alle
ontwikkelingsgebieden de sensitieve periode dezelfde is.
,
, 1.3. Een aantal visies op de ontwikkeling van kinderen
1. Psychodynamische benaderingen
2. Behaviorisme
3. Cognitief-wetenschappelijke benadering
4. Systeembenaderingen
5. Neurowetenschappelijke benadering
Ontwikkelingspsychologie
1. Inleiding in de ontwikkelingspsychologie
1.1. Inleidende vragen en begrippen
Waarom kennis over ontwikkelingspsychologie?:
o OPVOEDING: Ouders bijstaan in het opvoedingsproces van hun kind
➔ Inzicht in de diverse domeinen van de ontwikkelingspsychologie biedt de leerkracht meer mogelijkheden
om op opvoedingsvragen van ouders te antwoorden.
o BELEID: Betere beslissingen voor een beter beleid
➔ Inzicht in ontwikkelingspsychologische processen en voldoende kennis van de bestaande
ontwikkelingslijnen biedt de school meer houvast in het nemen van beslissingen die te maken hebben
met didactische keuzes en het pedagogische project van een school.
o ONDERWIJS: Opbouwen van zelfkennis en betere zelfreflectie
➔ kennis van ontwikkelingspsychologie geeft kansen aan leerkrachten om gedrag beter te begrijpen en om
effectiever in te spelen op de bredere les- en klaspraktijk
Goede kennis van ontwikkelingspsychologie = gedrag beter begrijpen en verklaren, ouders bijstaan bij
opvoedingsproces, beter beleid, opbouwen van zelfkennis en betere zelfreflectie, ….
,Proberen verklaren hoe we ons ontwikkelen?:
Voorbeeld:
o Nature: invloed van hormonen op ontwikkeling, bovengrens van intelligentie,..
o Nurture: invloed van vrienden, familie
➔ Fout om te denken dat het ofwel het ene ofwel het andere is
Elk gedrag is een samenspel van aangeboren factoren (nature) en omgevingsfactoren (nurture)
Voorbeeld: kinderen leren reken in de lagere school. De functie van de school is een omgevingsinvloed (nurture): de
leerkracht leert de kinderen rekenen. Maar dat zou niet mogelijk zijn zonder de nodige rijping van de hersenen
(nature).
Conservatie = inzien dat een hoeveelheid onveranderd blijft zolang er niets wordt bijgevoegd of weggenomen, wat
men er verder ook aan verandert. Kinderen voor 5 jaar hebben nog geen conservatie. Pas rond 6 à 7 jaar laat de
kleuter zich niet meer afleiden en is het conservatiebegrip volledig verworven
1.2. Periodes en leeftijden
Opmerkelijk is dat invloeden van de omgeving op de ontwikkeling van een kind niet op elke tijdstippen even groot
zijn. Onderzoek heeft aangetoond dat het goed aanleren van vaardigheden soms gebonden is aan een gevoelige of
sensitieve periode. Dit heeft te maken met de plasticiteit van de hersenen. Ook is het zo dat niet voor alle
ontwikkelingsgebieden de sensitieve periode dezelfde is.
,
, 1.3. Een aantal visies op de ontwikkeling van kinderen
1. Psychodynamische benaderingen
2. Behaviorisme
3. Cognitief-wetenschappelijke benadering
4. Systeembenaderingen
5. Neurowetenschappelijke benadering
