Redden – Redding
Hoofdstuk 1 – Algemene inleiding en doel van de cursus
Verdrinking of submersio is een vaak voorkomende doodsoorzaak. Het behoort tot een van de drie
hoofdoorzaken van accidentele dood.
Hoofdstuk 2 – Verdrinking in cijfers
2.1. Definitie van verdrinking
Verdrinking = het proces van het ervaren van ademhalingsstoornissen als gevolg van de
onderdompeling in een vloeistof.
SO die overleeft = niet fatale verdrinking
2.2. Stille dood
Verdrinking = meestal geluidloos
Gebrek aan lucht = niet kunnen roepen
Na nood en paniek verlaagd bewustzijn + instinctieve acties worden geactiveerd =
gedrag wordt overgenomen
20 tot 60 seconden voor persoon naar bodem zinkt
AVIR Syndroom (Aquatic Victim Instead of Rescuer Syndrome)
= Terwijl de instinctieve reactie tijdens een verdrinking plaatsvindt, zal een slachtoffer
spontaan en fors voorwerpen en personen die als steun kunnen dienen grijpen in een
poging om te ademen (redder verdrinkt mee)
2.3. Verdrinking in de wereld
In vergelijking tot andere verwondingen, is het overleven vrijwel uitsluitend bepaald door
de plaats waar het incident zich afspeelt en is ze afhankelijk van twee zeer variabele
factoren:
- De snelheid dat de persoon uit het water is gehaald.
- De kwaliteit van de (eventuele) reanimatie.
2.4. Verdrinking in Europa
2.5. Verdrinking in België en Vlaanderen
Het grootste aantal verdrinkingsongevallen gebeurt in zoet water. De slachtoffers zijn vooral
kinderen tussen de leeftijd van 0 en 5 jaar. Zowel jongens als meisjes. Dit is logisch, gezien kinderen
op deze leeftijd nog niet kunnen zwemmen. De ouders zijn een belangrijke doelgroep naar preventie
toe. Een tweede risicogroep zijn volwassenen. De activiteiten van deze doelgroep spelen meestal een
rol in de verdrinking: ze beoefenen diverse watersporten (surfen, zeilen, duiken, enz.) die het risico
op ongevallen vergroten. Ook het geslacht speelt een rol. Opmerkelijk is dat er meer accidentele
verdrinkingen gebeuren bij jongens dan bij meisjes
1
, Redden – Redding
2.6. Locaties met een hoog risico om te verdrinken
Ontbreken van schuttingen – barrières
Ontbreken van adequaat toezicht
Overmatig gebruik van drugs en alcohol
Vervoer over water
Overstromingen
2
, Redden – Redding
Hoofdstuk 3 – Preventie van verdrinking
Preventie = van vitaal belang, gaat steeds gepaard met twee essentiële elementen:
Opvoeding van de bevolking
Wetgeving die dient gevolgd te worden
Preventie kan slaan op volgende 10 punten:
1) Verhinder of controleer de toegang tot water
- Omheining plaatsen
- Opvoeding: houd actief toezicht op kinderen
2) Leer zwemmen
- Opvoeding: leer het kind zwemmen
- Wetgeving: eindtermen onderwijs – kind moet zich veilig kunnen voelen in water en
kunnen zwemmen op einde van lager onderwijs
3) Leer helpen/redden/reanimeren
- Opvoeding: aanleren van veilige reddingstechnieken en basisreanimatie
- Wetgeving: geen verplichting tot aanleren
4) Pas de juiste techniek toe
5) Informeer en signaleer
- Opvoeding: instructies van reddingshulpmiddelen
- Wetgeving: opzetten van een uniform plan
6) Voorzie reddingsdiensten in openbare zwemgelegenheden
- Opvoeding: leer mensen enkel te zwemmen in een zwembad met toezicht
- Wetgeving: aantal veiligheidsmaatregelen in Vlarem
7) Wakker de publieke bewustwording van de verdrinking aan
- Opvoeding: via scholen sensibiliseringscampagnes lanceren
- Wetgeving: /
8) Verminder de risico’s van verdrinking door transport op water
- Opvoeding: veel verdrinkingen hiermee voorkomen
- Wetgeving: opstellen van wetgevingen voor veilig varen en voor een veilige
scheepvaart
9) Verminder de overstromingsrisico’s
- Opvoeding: in kaart brengen van overstromingszones
- Wetgeving: maatregelen nemen
10) Coördineer de hulpverlening
3
, Redden – Redding
Hoofdstuk 4 – Nuttige achtergrondinformatie
4.1. De wetgeving rond de redder
4.1.1. Van ARAB tot Vlarem
4.1.2. Vlarem
4.1.3. Vlarem II en Vlarem II –bis
4.1.4. Vlarem II –bis en zwemgelegenheden
De exploitant neemt de nodige maatregelen om de veiligheid van de bezoekers te
verzekeren.
De baders staan onder rechtstreeks en constant toezicht van ten minste één redder, die zich
uitsluitend aan deze activiteit wijdt en zich permanent in de buurt van de kaden bevindt.
De redders zijn in het bezit van het Hoger Reddersbrevet van Sport Vlaanderen of van een
ander gelijkwaardig getuigschrift goedgekeurd door Sport Vlaanderen. Het afschrift van het
brevet of getuigschrift ligt ter inzage van de toezichthoudende ambtenaar op de plaats van
de exploitatie.
De redders worden ten minste éénmaal per jaar geoefend in reddings- en
reanimatietechnieken.
Het getuigschrift van de meest recente bijscholing ligt ter inzage van de toezichthoudende
ambtenaar op de plaats van de exploitatie. Bedoelde bijscholing moet erkend zijn door Sport
Vlaanderen.
4
Hoofdstuk 1 – Algemene inleiding en doel van de cursus
Verdrinking of submersio is een vaak voorkomende doodsoorzaak. Het behoort tot een van de drie
hoofdoorzaken van accidentele dood.
Hoofdstuk 2 – Verdrinking in cijfers
2.1. Definitie van verdrinking
Verdrinking = het proces van het ervaren van ademhalingsstoornissen als gevolg van de
onderdompeling in een vloeistof.
SO die overleeft = niet fatale verdrinking
2.2. Stille dood
Verdrinking = meestal geluidloos
Gebrek aan lucht = niet kunnen roepen
Na nood en paniek verlaagd bewustzijn + instinctieve acties worden geactiveerd =
gedrag wordt overgenomen
20 tot 60 seconden voor persoon naar bodem zinkt
AVIR Syndroom (Aquatic Victim Instead of Rescuer Syndrome)
= Terwijl de instinctieve reactie tijdens een verdrinking plaatsvindt, zal een slachtoffer
spontaan en fors voorwerpen en personen die als steun kunnen dienen grijpen in een
poging om te ademen (redder verdrinkt mee)
2.3. Verdrinking in de wereld
In vergelijking tot andere verwondingen, is het overleven vrijwel uitsluitend bepaald door
de plaats waar het incident zich afspeelt en is ze afhankelijk van twee zeer variabele
factoren:
- De snelheid dat de persoon uit het water is gehaald.
- De kwaliteit van de (eventuele) reanimatie.
2.4. Verdrinking in Europa
2.5. Verdrinking in België en Vlaanderen
Het grootste aantal verdrinkingsongevallen gebeurt in zoet water. De slachtoffers zijn vooral
kinderen tussen de leeftijd van 0 en 5 jaar. Zowel jongens als meisjes. Dit is logisch, gezien kinderen
op deze leeftijd nog niet kunnen zwemmen. De ouders zijn een belangrijke doelgroep naar preventie
toe. Een tweede risicogroep zijn volwassenen. De activiteiten van deze doelgroep spelen meestal een
rol in de verdrinking: ze beoefenen diverse watersporten (surfen, zeilen, duiken, enz.) die het risico
op ongevallen vergroten. Ook het geslacht speelt een rol. Opmerkelijk is dat er meer accidentele
verdrinkingen gebeuren bij jongens dan bij meisjes
1
, Redden – Redding
2.6. Locaties met een hoog risico om te verdrinken
Ontbreken van schuttingen – barrières
Ontbreken van adequaat toezicht
Overmatig gebruik van drugs en alcohol
Vervoer over water
Overstromingen
2
, Redden – Redding
Hoofdstuk 3 – Preventie van verdrinking
Preventie = van vitaal belang, gaat steeds gepaard met twee essentiële elementen:
Opvoeding van de bevolking
Wetgeving die dient gevolgd te worden
Preventie kan slaan op volgende 10 punten:
1) Verhinder of controleer de toegang tot water
- Omheining plaatsen
- Opvoeding: houd actief toezicht op kinderen
2) Leer zwemmen
- Opvoeding: leer het kind zwemmen
- Wetgeving: eindtermen onderwijs – kind moet zich veilig kunnen voelen in water en
kunnen zwemmen op einde van lager onderwijs
3) Leer helpen/redden/reanimeren
- Opvoeding: aanleren van veilige reddingstechnieken en basisreanimatie
- Wetgeving: geen verplichting tot aanleren
4) Pas de juiste techniek toe
5) Informeer en signaleer
- Opvoeding: instructies van reddingshulpmiddelen
- Wetgeving: opzetten van een uniform plan
6) Voorzie reddingsdiensten in openbare zwemgelegenheden
- Opvoeding: leer mensen enkel te zwemmen in een zwembad met toezicht
- Wetgeving: aantal veiligheidsmaatregelen in Vlarem
7) Wakker de publieke bewustwording van de verdrinking aan
- Opvoeding: via scholen sensibiliseringscampagnes lanceren
- Wetgeving: /
8) Verminder de risico’s van verdrinking door transport op water
- Opvoeding: veel verdrinkingen hiermee voorkomen
- Wetgeving: opstellen van wetgevingen voor veilig varen en voor een veilige
scheepvaart
9) Verminder de overstromingsrisico’s
- Opvoeding: in kaart brengen van overstromingszones
- Wetgeving: maatregelen nemen
10) Coördineer de hulpverlening
3
, Redden – Redding
Hoofdstuk 4 – Nuttige achtergrondinformatie
4.1. De wetgeving rond de redder
4.1.1. Van ARAB tot Vlarem
4.1.2. Vlarem
4.1.3. Vlarem II en Vlarem II –bis
4.1.4. Vlarem II –bis en zwemgelegenheden
De exploitant neemt de nodige maatregelen om de veiligheid van de bezoekers te
verzekeren.
De baders staan onder rechtstreeks en constant toezicht van ten minste één redder, die zich
uitsluitend aan deze activiteit wijdt en zich permanent in de buurt van de kaden bevindt.
De redders zijn in het bezit van het Hoger Reddersbrevet van Sport Vlaanderen of van een
ander gelijkwaardig getuigschrift goedgekeurd door Sport Vlaanderen. Het afschrift van het
brevet of getuigschrift ligt ter inzage van de toezichthoudende ambtenaar op de plaats van
de exploitatie.
De redders worden ten minste éénmaal per jaar geoefend in reddings- en
reanimatietechnieken.
Het getuigschrift van de meest recente bijscholing ligt ter inzage van de toezichthoudende
ambtenaar op de plaats van de exploitatie. Bedoelde bijscholing moet erkend zijn door Sport
Vlaanderen.
4
