Inhoud
1. Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG): ....................................................................................... 3
1.1. People: ............................................................................................................................................. 3
1.2. Prosperity: ....................................................................................................................................... 4
1.3. Planet:.............................................................................................................................................. 4
1.4. Systeemdenken: .............................................................................................................................. 4
2. Biologische en technologische levenscycli: ............................................................................................. 5
2.1. Natuurlijke kringlopen (biologische levenscyclus): ......................................................................... 5
2.2. Technische kringlopen (technologische levenscyclus): ................................................................... 5
3. Levenscyclusanalyse (LCA): ..................................................................................................................... 6
3.1. Doel en reikwijdte: .......................................................................................................................... 6
3.1.1. Functionele eenheid: ................................................................................................................... 7
3.2. Inventarisatie (LCI): ......................................................................................................................... 8
3.3. Impactanalyse (LCIA): ...................................................................................................................... 9
4. Milieuproductverklaringen (EPD): ......................................................................................................... 10
4.1. Voorbeeld Stora Enso: ................................................................................................................... 10
4.2. Emissies en vervuiling:................................................................................................................... 11
4.2.1. Voorbeeld Stora Enso: ............................................................................................................... 11
4.3. Gebruik van grondstoffen, energie en zoetwater: ........................................................................ 12
5. Vergelijking van bouwmaterialen volgens NIBE: ................................................................................... 13
6. Van wegwerpeconomie naar kringloopeconomie: ............................................................................... 14
7. Levenseinde-opties vanuit een circulair perspectief:............................................................................ 15
7.1. Voorbeeld Stora Enso: ................................................................................................................... 15
7.1.1. Besluit: ....................................................................................................................................... 16
8. Kenmerken van een kringloopeconomie: ............................................................................................. 17
9. Inspirerende voorbeelden: .................................................................................................................... 18
9.1. Modulair ontwerp: ........................................................................................................................ 18
9.2. Biobased producten: ..................................................................................................................... 18
10. Verantwoord houtgebruik:................................................................................................................ 19
11. Vrijwillige milieuverklaringen: ........................................................................................................... 19
11.1. Eigenverklaringen: ..................................................................................................................... 19
11.2. Sectorspecifieke milieulabels; FSC en PEFC:.............................................................................. 19
11.2.1. Andere milieulabels (Type I): ..................................................................................................... 20
12. Duurzame en legale houthandel: ...................................................................................................... 20
12.1. De European Timber Regulation (EUTR): .................................................................................. 20
13. Minder gekende houtsoorten: .......................................................................................................... 20
14. Beste Beschikbare Technieken (BBT): ............................................................................................... 21
,15. Situering en indeling volgens hinderlijkheid: .................................................................................... 21
15.1. Voorbeelden: ............................................................................................................................. 22
16. Advies verlenende instanties: ........................................................................................................... 23
16.1. Vlaamse Milieumaatschappij (VMM): ....................................................................................... 23
16.2. Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM): ........................................................... 23
16.3. Vlaams Energieagentschap (VEA): ............................................................................................. 23
, INLEIDENDE LESMODULE
1. Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG):
• 17 duurzame ontwikkelingsdoelstellingen onderverdeeld in 3 groepen (3 P’s)
o People, Prosperity, Planet
1.1. People:
• Mensen, sociaal
• Omvat zes doelstellingen met een sociale dimensie (Bv. armoede (SDG1), honger (SDG2)
en gebrek aan kwalitatief onderwijs (SDG4) uit de wereld helpen.)
• Deze sociale problemen en doelstellingen staan sterk in verband staan met elkaar.
Mensen die geen toegang hebben tot onderwijs leven vaak in armoede en lijden honger.
o Kan m.a.w. niet met het realiseren van één doelstelling tot globale duurzame
ontwikkeling komen. → Actie op verschillende fronten nodig.
• De aangroei van de wereldbevolking heeft een grote impact gehad op zowat alle SDG.
o Droeg in ontwikkelingslanden bij tot structurele armoede, honger en gebrek aan
scholing.
▪ Daarom is er in vele landen nog kinderarbeid → Niet naar school kunnen
→ ongeletterd blijven → kansen op werk verminderd → armoede
,1.2. Prosperity:
• = welvaart, ook wel Profit = winst
• Omvat 6 doelstellingen met een economische dimensie
• Streven naar een duurzame economische ontwikkeling
o Vb.:
▪ Promoten van duurzame, betaalbare energie (SDG7)
▪ Verbeteren van de industriële infrastructuur (SDG9)
▪ Aanzetten tot verantwoorde productie en consumptie (SDG12)
o Behalen van 1 van deze doelstellingen leidt automatisch tot winst op andere
vlakken.
• Ook hier geldt dat economische doelstellingen niet gerealiseerd kunnen worden zonder
oog te hebben voor sociale aspecten.
o Als onze economische welvaart ten koste gaat van het welzijn van mensen aan de
andere kant van de planeet, dan is dit geen duurzame economische en sociale
ontwikkeling.
• Ook op economisch vlak heeft de steile bevolking aangroei nog steeds een grote impact.
o Steeds meer mensen willen een hogere levensstandaard en dat vergt steeds
meer grondstoffen, energie, producten.
1.3. Planet:
• Planeet, omgeving
• Betreft ecologische doelstellingen (beschermen van dieren en planten en de acties die
nodig zijn om klimaatverandering een halt toe te roepen.)
• De klimaatverandering wordt veroorzaakt door stijgende CO2 concentraties in de
atmosfeer, die een broeikaseffect veroorzaken.
o Dit komt door fossiele energiebronnen en ontbossing (80% van de ontbossing is
voor landbouw)
• Groeiende bevolking heeft ook hier een grote invloed
o Meer bevolking → meer eten nodig → meer akkers → meer ontbossing
o Meer bevolking → meer hout als grondstof nodig → meer ontbossing
o Meer bevolking → meer ontbossing → meer natuurlijke bosbranden →meer CO2
o Meer bevolking → meer afval → meer milieuvervuiling
1.4. Systeemdenken:
• Zowel op sociaal, economisch als ecologisch vlak duurzame ontwikkeling garanderen.
• Bewust worden van de milieukost of ecologische voetafdruk (“footprint”) die aan een
product of dienst kleeft, boven op de kostprijs in de winkel.
• Sleutels tot een meer duurzame toekomst, relevant voor de houtindustrie:
o Meer hernieuwbare energie en hernieuwbare grondstoffen gebruiken
o Meer hout uit duurzaam beheerde bossen gebruiken
o Efficiënter omspringen met energie en grondstoffen
o Minder niet-recyclebaar afval produceren
o Eerlijke handel (sociaal rechtvaardig consumeren)
o De circulaire economie promoten
, LESMODULE 1
LEVENSCYCLUSANALYSE AAN DE HAND VAN
MILIEUPRODUCTIEVERKLARINGEN
2. Biologische en technologische levenscycli:
2.1. Natuurlijke kringlopen (biologische levenscyclus):
• Fotosynthese:
o Dankzij zonlicht, CO2 uit de lucht en water en mineralen uit de bodem kunnen
planten allerlei bouwstenen (suikers) aanmaken in de bladeren, die ze nodig
hebben om te kunnen groeien.
▪ De bouwstenen zijn de basis voor de vorming van hemicellulose, cellulose
en lignine.
o In het fotosyntheseproces wordt zuurstof (O2) gevormd die in de atmosfeer
terecht komt.
o Wanneer we hout verbranden wordt de koolstof in biomassa terug omgezet in
CO2 (kringloop is rond). Dit maakt hout tot een hernieuwbare energiebron en
grondstof.
2.2. Technische kringlopen (technologische levenscyclus):
• Wanneer we hout ontginnen en verwerken, start een andere cyclus: technologische
levenscyclus van grondstoffen en de producten.
• Ruwhout komt uit bossen (“de wieg”), waar het in bomen dankzij fotosynthese is
gevormd.
• Aan het einde van de technische levenscyclus komt het in een afvalstroom terecht of
wordt het verbrand (“het graf”). Daarbij kan de koolstof die in het hout ligt opgeslagen
terug vrijgesteld worden als CO2.
• In zowat elke industriële en huishoudelijke activiteit worden CO2 en andere
broeikasgassen uitgestoten. → wereldwijd een complexe koolstofcyclus onderscheiden
o Planten koolstof opslaan d.m.v. fotosynthese en vervolgens natuurlijke en
technologische processen de CO2 terug vrijstellen in de atmosfeer
o Komt elk jaar netto meer CO2 in de atmosfeer dan planten er kunnen stockeren.
1. Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG): ....................................................................................... 3
1.1. People: ............................................................................................................................................. 3
1.2. Prosperity: ....................................................................................................................................... 4
1.3. Planet:.............................................................................................................................................. 4
1.4. Systeemdenken: .............................................................................................................................. 4
2. Biologische en technologische levenscycli: ............................................................................................. 5
2.1. Natuurlijke kringlopen (biologische levenscyclus): ......................................................................... 5
2.2. Technische kringlopen (technologische levenscyclus): ................................................................... 5
3. Levenscyclusanalyse (LCA): ..................................................................................................................... 6
3.1. Doel en reikwijdte: .......................................................................................................................... 6
3.1.1. Functionele eenheid: ................................................................................................................... 7
3.2. Inventarisatie (LCI): ......................................................................................................................... 8
3.3. Impactanalyse (LCIA): ...................................................................................................................... 9
4. Milieuproductverklaringen (EPD): ......................................................................................................... 10
4.1. Voorbeeld Stora Enso: ................................................................................................................... 10
4.2. Emissies en vervuiling:................................................................................................................... 11
4.2.1. Voorbeeld Stora Enso: ............................................................................................................... 11
4.3. Gebruik van grondstoffen, energie en zoetwater: ........................................................................ 12
5. Vergelijking van bouwmaterialen volgens NIBE: ................................................................................... 13
6. Van wegwerpeconomie naar kringloopeconomie: ............................................................................... 14
7. Levenseinde-opties vanuit een circulair perspectief:............................................................................ 15
7.1. Voorbeeld Stora Enso: ................................................................................................................... 15
7.1.1. Besluit: ....................................................................................................................................... 16
8. Kenmerken van een kringloopeconomie: ............................................................................................. 17
9. Inspirerende voorbeelden: .................................................................................................................... 18
9.1. Modulair ontwerp: ........................................................................................................................ 18
9.2. Biobased producten: ..................................................................................................................... 18
10. Verantwoord houtgebruik:................................................................................................................ 19
11. Vrijwillige milieuverklaringen: ........................................................................................................... 19
11.1. Eigenverklaringen: ..................................................................................................................... 19
11.2. Sectorspecifieke milieulabels; FSC en PEFC:.............................................................................. 19
11.2.1. Andere milieulabels (Type I): ..................................................................................................... 20
12. Duurzame en legale houthandel: ...................................................................................................... 20
12.1. De European Timber Regulation (EUTR): .................................................................................. 20
13. Minder gekende houtsoorten: .......................................................................................................... 20
14. Beste Beschikbare Technieken (BBT): ............................................................................................... 21
,15. Situering en indeling volgens hinderlijkheid: .................................................................................... 21
15.1. Voorbeelden: ............................................................................................................................. 22
16. Advies verlenende instanties: ........................................................................................................... 23
16.1. Vlaamse Milieumaatschappij (VMM): ....................................................................................... 23
16.2. Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM): ........................................................... 23
16.3. Vlaams Energieagentschap (VEA): ............................................................................................. 23
, INLEIDENDE LESMODULE
1. Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG):
• 17 duurzame ontwikkelingsdoelstellingen onderverdeeld in 3 groepen (3 P’s)
o People, Prosperity, Planet
1.1. People:
• Mensen, sociaal
• Omvat zes doelstellingen met een sociale dimensie (Bv. armoede (SDG1), honger (SDG2)
en gebrek aan kwalitatief onderwijs (SDG4) uit de wereld helpen.)
• Deze sociale problemen en doelstellingen staan sterk in verband staan met elkaar.
Mensen die geen toegang hebben tot onderwijs leven vaak in armoede en lijden honger.
o Kan m.a.w. niet met het realiseren van één doelstelling tot globale duurzame
ontwikkeling komen. → Actie op verschillende fronten nodig.
• De aangroei van de wereldbevolking heeft een grote impact gehad op zowat alle SDG.
o Droeg in ontwikkelingslanden bij tot structurele armoede, honger en gebrek aan
scholing.
▪ Daarom is er in vele landen nog kinderarbeid → Niet naar school kunnen
→ ongeletterd blijven → kansen op werk verminderd → armoede
,1.2. Prosperity:
• = welvaart, ook wel Profit = winst
• Omvat 6 doelstellingen met een economische dimensie
• Streven naar een duurzame economische ontwikkeling
o Vb.:
▪ Promoten van duurzame, betaalbare energie (SDG7)
▪ Verbeteren van de industriële infrastructuur (SDG9)
▪ Aanzetten tot verantwoorde productie en consumptie (SDG12)
o Behalen van 1 van deze doelstellingen leidt automatisch tot winst op andere
vlakken.
• Ook hier geldt dat economische doelstellingen niet gerealiseerd kunnen worden zonder
oog te hebben voor sociale aspecten.
o Als onze economische welvaart ten koste gaat van het welzijn van mensen aan de
andere kant van de planeet, dan is dit geen duurzame economische en sociale
ontwikkeling.
• Ook op economisch vlak heeft de steile bevolking aangroei nog steeds een grote impact.
o Steeds meer mensen willen een hogere levensstandaard en dat vergt steeds
meer grondstoffen, energie, producten.
1.3. Planet:
• Planeet, omgeving
• Betreft ecologische doelstellingen (beschermen van dieren en planten en de acties die
nodig zijn om klimaatverandering een halt toe te roepen.)
• De klimaatverandering wordt veroorzaakt door stijgende CO2 concentraties in de
atmosfeer, die een broeikaseffect veroorzaken.
o Dit komt door fossiele energiebronnen en ontbossing (80% van de ontbossing is
voor landbouw)
• Groeiende bevolking heeft ook hier een grote invloed
o Meer bevolking → meer eten nodig → meer akkers → meer ontbossing
o Meer bevolking → meer hout als grondstof nodig → meer ontbossing
o Meer bevolking → meer ontbossing → meer natuurlijke bosbranden →meer CO2
o Meer bevolking → meer afval → meer milieuvervuiling
1.4. Systeemdenken:
• Zowel op sociaal, economisch als ecologisch vlak duurzame ontwikkeling garanderen.
• Bewust worden van de milieukost of ecologische voetafdruk (“footprint”) die aan een
product of dienst kleeft, boven op de kostprijs in de winkel.
• Sleutels tot een meer duurzame toekomst, relevant voor de houtindustrie:
o Meer hernieuwbare energie en hernieuwbare grondstoffen gebruiken
o Meer hout uit duurzaam beheerde bossen gebruiken
o Efficiënter omspringen met energie en grondstoffen
o Minder niet-recyclebaar afval produceren
o Eerlijke handel (sociaal rechtvaardig consumeren)
o De circulaire economie promoten
, LESMODULE 1
LEVENSCYCLUSANALYSE AAN DE HAND VAN
MILIEUPRODUCTIEVERKLARINGEN
2. Biologische en technologische levenscycli:
2.1. Natuurlijke kringlopen (biologische levenscyclus):
• Fotosynthese:
o Dankzij zonlicht, CO2 uit de lucht en water en mineralen uit de bodem kunnen
planten allerlei bouwstenen (suikers) aanmaken in de bladeren, die ze nodig
hebben om te kunnen groeien.
▪ De bouwstenen zijn de basis voor de vorming van hemicellulose, cellulose
en lignine.
o In het fotosyntheseproces wordt zuurstof (O2) gevormd die in de atmosfeer
terecht komt.
o Wanneer we hout verbranden wordt de koolstof in biomassa terug omgezet in
CO2 (kringloop is rond). Dit maakt hout tot een hernieuwbare energiebron en
grondstof.
2.2. Technische kringlopen (technologische levenscyclus):
• Wanneer we hout ontginnen en verwerken, start een andere cyclus: technologische
levenscyclus van grondstoffen en de producten.
• Ruwhout komt uit bossen (“de wieg”), waar het in bomen dankzij fotosynthese is
gevormd.
• Aan het einde van de technische levenscyclus komt het in een afvalstroom terecht of
wordt het verbrand (“het graf”). Daarbij kan de koolstof die in het hout ligt opgeslagen
terug vrijgesteld worden als CO2.
• In zowat elke industriële en huishoudelijke activiteit worden CO2 en andere
broeikasgassen uitgestoten. → wereldwijd een complexe koolstofcyclus onderscheiden
o Planten koolstof opslaan d.m.v. fotosynthese en vervolgens natuurlijke en
technologische processen de CO2 terug vrijstellen in de atmosfeer
o Komt elk jaar netto meer CO2 in de atmosfeer dan planten er kunnen stockeren.
