Inleiding
Hoofdstuk 1: Een toer rond de wereld
De crisis
Tabel 1.1
De oorzaken van de crisis.
2000-2007: blijvende expansie
2007: In de VS is de crisis ontstaan door een vastgoedluchtbel. Hierbij stijgen de
prijzen zo hard, dat de mensen het onhoudbaar vinden. De waarde van de
hypotheken was groter dan die van de huizen. Deze bel is uit elkaar gespat,
waardoor de prijzen kelderen. Mensen konden hun lening niet meer afbetalen.
Hoe komt het dat in de VS de prijzen zo sterk konden stijgen?
De politici waren zich bewust van de inkomensverschillen die bleven
stijgen. Ze probeerden
zich vooral in te wetten op onderwijs, maar dit is een lang proces.
Ze vonden enkel oplossingen op lange termijn, maar namen toch korte
termijn beslissingen
om verkozen te worden.
eigen huizenbezit gestimuleerd
vraag stijgt prijs stijgt luchtbel
Met als gevolg het ontstaan van rommelhypotheken of ninjahypotheken:
Banken gaven
kredieten aan mensen die hier eigenlijk geen recht op hadden, omdat ze
deze niet konden
afbetalen. Deze werden gebundeld in “asset-backed securities” (obligaties
of andere
schuldeffecten die een portefeuille van activa als onderpand hebben). De
banken die de
hypotheken hadden gegeven, kregen financiële problemen.
Een ander probleem was dat de hypotheken druk verhandeld werden
binnen de financiële
sector. De rommelhypotheken werden opnieuw gebundeld in waardeloze
obligaties (CDO=
colaterized debt obligations). Aangezien de rommelhypotheken niet
terugbetaald worden, ,
kunnen ook de CDO’s niet terugbetaald worden. Ook deze banken raken in
problemen.
Vertrouwenscrisis: Door de herverpakte obligaties, wisten de banken niet
wat andere banken echt in hun bezit hadden. Hierdoor gingen ze minder
snel aan andere banken lenen, uit vrees dat ze niet gingen terugbetalen.
Veel banken raakten in problemen.
2008: faillissement Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers
1
, Transmissie 1: Aangezien veel banken wereldwijd aan elkaar gelinkt, liepen
zij ook het risico
op een faillissement. (ook buitenlandse). Dit zorgde voor een FINANCIËLE
CRISIS.
Niet veel later werd deze financiële crisis een ECONOMISCHE CRISIS. De
aandelenkoersen
begonnen te dalen. Ook buiten de banken werden de problemen
opgemerkt.
De consumenten gingen minder aankopen en bedrijven gingen minder
investeren
! 2009: transmissie 2: wereldwijde ruil.
De VS ging geld zoeken in andere landen, wat zorgde voor een wereldwijde
recessie: laagste
actuele economische groei (-3,7%) sinds de ‘great depression’ (jaren 30).
Buitenland reageert met een daling van hun export naar de VS, waardoor
het inkomen van
de handelspartners daalt.
Een land verkeert in recessie wanneer het twee opeenvolgende semesters
een achteruitgang
van zijn economie kent.
Het bruto binnenlands product (bbp)
Engels: gross domestic product (GDP)
De waarde van alle eindgoederen en diensten die in een land worden
geproduceerd
gedurende een bepaalde periode.
Economische groei
De procentuele verandering van het bbp tussen een jaar en het jaar ervoor.
BBPt 1−BBPt 0
X 100
BBPt 0
!! Het bbp vanuit bestedingsoogpunt
bbp= C + G + I + E – IR
= consument + overheid (consumptie +investeringen) + bedrijven
(investeringen) +
export – import
Deze formule maakt duidelijk hoe economische groei een economie kan
afremmen.
! Wij produceren ook goederen in het buitenland, maar deze worden niet
meegerekend in het bbp.
2
Hoofdstuk 1: Een toer rond de wereld
De crisis
Tabel 1.1
De oorzaken van de crisis.
2000-2007: blijvende expansie
2007: In de VS is de crisis ontstaan door een vastgoedluchtbel. Hierbij stijgen de
prijzen zo hard, dat de mensen het onhoudbaar vinden. De waarde van de
hypotheken was groter dan die van de huizen. Deze bel is uit elkaar gespat,
waardoor de prijzen kelderen. Mensen konden hun lening niet meer afbetalen.
Hoe komt het dat in de VS de prijzen zo sterk konden stijgen?
De politici waren zich bewust van de inkomensverschillen die bleven
stijgen. Ze probeerden
zich vooral in te wetten op onderwijs, maar dit is een lang proces.
Ze vonden enkel oplossingen op lange termijn, maar namen toch korte
termijn beslissingen
om verkozen te worden.
eigen huizenbezit gestimuleerd
vraag stijgt prijs stijgt luchtbel
Met als gevolg het ontstaan van rommelhypotheken of ninjahypotheken:
Banken gaven
kredieten aan mensen die hier eigenlijk geen recht op hadden, omdat ze
deze niet konden
afbetalen. Deze werden gebundeld in “asset-backed securities” (obligaties
of andere
schuldeffecten die een portefeuille van activa als onderpand hebben). De
banken die de
hypotheken hadden gegeven, kregen financiële problemen.
Een ander probleem was dat de hypotheken druk verhandeld werden
binnen de financiële
sector. De rommelhypotheken werden opnieuw gebundeld in waardeloze
obligaties (CDO=
colaterized debt obligations). Aangezien de rommelhypotheken niet
terugbetaald worden, ,
kunnen ook de CDO’s niet terugbetaald worden. Ook deze banken raken in
problemen.
Vertrouwenscrisis: Door de herverpakte obligaties, wisten de banken niet
wat andere banken echt in hun bezit hadden. Hierdoor gingen ze minder
snel aan andere banken lenen, uit vrees dat ze niet gingen terugbetalen.
Veel banken raakten in problemen.
2008: faillissement Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers
1
, Transmissie 1: Aangezien veel banken wereldwijd aan elkaar gelinkt, liepen
zij ook het risico
op een faillissement. (ook buitenlandse). Dit zorgde voor een FINANCIËLE
CRISIS.
Niet veel later werd deze financiële crisis een ECONOMISCHE CRISIS. De
aandelenkoersen
begonnen te dalen. Ook buiten de banken werden de problemen
opgemerkt.
De consumenten gingen minder aankopen en bedrijven gingen minder
investeren
! 2009: transmissie 2: wereldwijde ruil.
De VS ging geld zoeken in andere landen, wat zorgde voor een wereldwijde
recessie: laagste
actuele economische groei (-3,7%) sinds de ‘great depression’ (jaren 30).
Buitenland reageert met een daling van hun export naar de VS, waardoor
het inkomen van
de handelspartners daalt.
Een land verkeert in recessie wanneer het twee opeenvolgende semesters
een achteruitgang
van zijn economie kent.
Het bruto binnenlands product (bbp)
Engels: gross domestic product (GDP)
De waarde van alle eindgoederen en diensten die in een land worden
geproduceerd
gedurende een bepaalde periode.
Economische groei
De procentuele verandering van het bbp tussen een jaar en het jaar ervoor.
BBPt 1−BBPt 0
X 100
BBPt 0
!! Het bbp vanuit bestedingsoogpunt
bbp= C + G + I + E – IR
= consument + overheid (consumptie +investeringen) + bedrijven
(investeringen) +
export – import
Deze formule maakt duidelijk hoe economische groei een economie kan
afremmen.
! Wij produceren ook goederen in het buitenland, maar deze worden niet
meegerekend in het bbp.
2
