THEMA 1 – ROL VD OVERHEID ID ECONOMIE: DOELSTELLINGEN &
INSTRUMENTEN VH ECONOMISCH BELEID
Aandeel vd overheid in een gemengde economie
1. G0 in het % van het BBP. 2. % van de werkenden die voor de overheid
BBP is de waarde van de economie. Dit is werken. Bv 25% werkt voor de overheid.
een optelling van 4 getallen: C, I, G en E-Z
Uiterste soorten economieën
Staatseconomie: in theorie kan dit bestaan, Perfecte markteconomie: geen overheid / zo
maar in praktijk komt dit zo goed als niet voor. In weinig mogelijk overheid.
deze economie is er geen persoonlijk initiatief.
Overheidsbeleid
Doelbereiking: mate Effectiviteit (doeltreffendheid): mate Efficiëntie (doelmatigheid):
waarin het doel wordt waarin het beleid bijdraagt tot de goedkoopste manier om het
bereikt ( benchmarks) realisatie van de doelstelling doel te bereiken
Concrete economische overheidsdoelstellingen
STABILISATIE HERVERDELEN ALLOCATIE
Selectieve economische groei Rechtvaardige verdeling vd Bevredigende samenstelling vh
Optimale benutting van inkomens & vermogens nationaal product
productiefactoren (A, K & L) (
leidt tot meest volledige
tewerkstelling)
Lage inflatie
Evenwichtige betalingsbalans
Gini-index: mate van inkomensongelijkheid met een waarde tussen 0 en 100
Conflicten in overheidsdoelstellingen
Inflatiegraad ↔ werkloosheidsgraad ( Philips-curve)
Evenwicht op de betalingsbalans ↔ groei
Groei ↔ milieu
Tewerkstelling ↔ huiseigenaarschap ( Oswald-hypothese)
Groei ↔ rechtvaardige inkomensverdeling ( Kuznets-curve / Kuznets-waves)
Keuze van wisselkoersstelsel ↔ kapitaalmobiliteit ↔ monetair beleid
Positief verband tussen overheidsdoelstellingen
Inkomensongelijkheid & gezondheids- en sociale problemen
Globale beoordeling van economisch beleid
Diamantvoorstelling
, Samengestelde prestatie-indicatoren, ihb Okun’s Misery index (= inflatie% +
werkloosheids%)
Instrumententypologie
Ondersteunende instrumenten
Beleidsinstrumenten
o Gedragsbeïnvloedende instrumenten / coproductie
o Rechtstreekse instrumenten
Instrumententypologie (van der Doelen)
Juridische beleidsinstrumenten
Economische beleidsinstrumenten
Communicatieve beleidsinstrumenten
Beleidsinstrumentenmix
VORM OMSCHRIJVING
De evolutie in de gekozen instrumenten in een beleidsdomein. Het
beschrijft hoe de samenstelling of de combinatie van instrumenten is
Tijdelijke
veranderd doorheen de tijd in een beleidsdomein. Achterliggende
beleidsinstrumentenmix
idee: de strategie is dat de overheid steeds krachtdadiger optreedt bij
het oplossen van een probleem in een beleidssector.
Horizontale Studie van het type, het aantal en de combinatie van tegelijk ingezette
beleidsinstrumentenmix beleidsinstrumenten per doelgroep (bv via banken / chemie).
Verticale Beschrijving van op wie er instrumenten op verschillende niveaus zijn
beleidsinstrumentenmix gericht om een probleem in een beleidsdomein op te lossen.
Economische indeling vd beleidsinstrumenten
POLICY MIX
= INSTRUMENTEN UIT VERSCHILLENDE BELEIDSDOMEINEN WORDEN GELIJKTIJDIG
INGEZET. IDEALITER IS ER EEN VERSTERKING VAN DE VERSCHILLENDE
BELEIDSINSTRUMENTEN / INSTRUMENTEN DIE TEGELIJK EENZELFDE EFFECT TOT
STAND BRENGEN / SCHOK IN DEZELFDE RICHTING = OPTIMALE POLICY MIX
BUDGETTAIR Manipuleren van de politieke overheid in haar uitgaven (bestedingen &
BELEID transfers) en inkomsten (belastingsopbrengsten en bijdragen)
Beleid van een monetaire overheid (centrale bank) gericht op de
beheersing van monetaire aggregaten (geldhoeveelheid of
kredietvolume), de hoogte en de structuur van de intrestvoeten of de
MONETAIR BELEID kredietvoorwaarden en de kredietbeschikbaarheid in een economie.
Instrumenten zijn: openmarktpolitiek, manipuleren van de intrestvoeten in
de economie door o.a. de basisrente te sturen & wijzigen van ratio’s en /
of balanssamenstelling
Wisselkoersbeleid: Maatregelen van de overheid die primair gericht zijn
op de beïnvloeding van de hoogte en / of de evolutie van de wisselkoers
WISSELKOERS- & Keuze tussen vast of vlottend wisselkoersstelsel (of een tussenvorm)
BETALINGSBALANS en het beleid dat binnen dit stelsel wordt gevoerd.
BELEID Betalingsbalansbeleid: Geheel van maatregelen genomen door een
overheid gericht op het streven naar een behoud of herstel van een
houdbaar betalingsbalanssaldo.
, Geheel of selectief blokkeren van prijzen of geheel van maatregelen om
PRIJSBELEID
de prijsvorming en het prijsniveau te beïnvloeden
Alle maatregelen die specifiek gericht zijn op de voorzieningen voor
ARBEIDSMARKTBEL
werklozen of die rechtstreeks genomen worden met het oog op de
EID
creatie van bijkomende arbeidsplaatsen.
= aanbodeconomisch beleid
STRUCTUREEL Alle maatregelen die gerich zijn op het verhogen van de efficiëntie, de
BELEID flexibiliteit en het dynamische van de economie en die vooral de
aanbodzijde en de potentiële economische groei beïnvloeden
INSTRUMENTEN VH ECONOMISCH BELEID
Aandeel vd overheid in een gemengde economie
1. G0 in het % van het BBP. 2. % van de werkenden die voor de overheid
BBP is de waarde van de economie. Dit is werken. Bv 25% werkt voor de overheid.
een optelling van 4 getallen: C, I, G en E-Z
Uiterste soorten economieën
Staatseconomie: in theorie kan dit bestaan, Perfecte markteconomie: geen overheid / zo
maar in praktijk komt dit zo goed als niet voor. In weinig mogelijk overheid.
deze economie is er geen persoonlijk initiatief.
Overheidsbeleid
Doelbereiking: mate Effectiviteit (doeltreffendheid): mate Efficiëntie (doelmatigheid):
waarin het doel wordt waarin het beleid bijdraagt tot de goedkoopste manier om het
bereikt ( benchmarks) realisatie van de doelstelling doel te bereiken
Concrete economische overheidsdoelstellingen
STABILISATIE HERVERDELEN ALLOCATIE
Selectieve economische groei Rechtvaardige verdeling vd Bevredigende samenstelling vh
Optimale benutting van inkomens & vermogens nationaal product
productiefactoren (A, K & L) (
leidt tot meest volledige
tewerkstelling)
Lage inflatie
Evenwichtige betalingsbalans
Gini-index: mate van inkomensongelijkheid met een waarde tussen 0 en 100
Conflicten in overheidsdoelstellingen
Inflatiegraad ↔ werkloosheidsgraad ( Philips-curve)
Evenwicht op de betalingsbalans ↔ groei
Groei ↔ milieu
Tewerkstelling ↔ huiseigenaarschap ( Oswald-hypothese)
Groei ↔ rechtvaardige inkomensverdeling ( Kuznets-curve / Kuznets-waves)
Keuze van wisselkoersstelsel ↔ kapitaalmobiliteit ↔ monetair beleid
Positief verband tussen overheidsdoelstellingen
Inkomensongelijkheid & gezondheids- en sociale problemen
Globale beoordeling van economisch beleid
Diamantvoorstelling
, Samengestelde prestatie-indicatoren, ihb Okun’s Misery index (= inflatie% +
werkloosheids%)
Instrumententypologie
Ondersteunende instrumenten
Beleidsinstrumenten
o Gedragsbeïnvloedende instrumenten / coproductie
o Rechtstreekse instrumenten
Instrumententypologie (van der Doelen)
Juridische beleidsinstrumenten
Economische beleidsinstrumenten
Communicatieve beleidsinstrumenten
Beleidsinstrumentenmix
VORM OMSCHRIJVING
De evolutie in de gekozen instrumenten in een beleidsdomein. Het
beschrijft hoe de samenstelling of de combinatie van instrumenten is
Tijdelijke
veranderd doorheen de tijd in een beleidsdomein. Achterliggende
beleidsinstrumentenmix
idee: de strategie is dat de overheid steeds krachtdadiger optreedt bij
het oplossen van een probleem in een beleidssector.
Horizontale Studie van het type, het aantal en de combinatie van tegelijk ingezette
beleidsinstrumentenmix beleidsinstrumenten per doelgroep (bv via banken / chemie).
Verticale Beschrijving van op wie er instrumenten op verschillende niveaus zijn
beleidsinstrumentenmix gericht om een probleem in een beleidsdomein op te lossen.
Economische indeling vd beleidsinstrumenten
POLICY MIX
= INSTRUMENTEN UIT VERSCHILLENDE BELEIDSDOMEINEN WORDEN GELIJKTIJDIG
INGEZET. IDEALITER IS ER EEN VERSTERKING VAN DE VERSCHILLENDE
BELEIDSINSTRUMENTEN / INSTRUMENTEN DIE TEGELIJK EENZELFDE EFFECT TOT
STAND BRENGEN / SCHOK IN DEZELFDE RICHTING = OPTIMALE POLICY MIX
BUDGETTAIR Manipuleren van de politieke overheid in haar uitgaven (bestedingen &
BELEID transfers) en inkomsten (belastingsopbrengsten en bijdragen)
Beleid van een monetaire overheid (centrale bank) gericht op de
beheersing van monetaire aggregaten (geldhoeveelheid of
kredietvolume), de hoogte en de structuur van de intrestvoeten of de
MONETAIR BELEID kredietvoorwaarden en de kredietbeschikbaarheid in een economie.
Instrumenten zijn: openmarktpolitiek, manipuleren van de intrestvoeten in
de economie door o.a. de basisrente te sturen & wijzigen van ratio’s en /
of balanssamenstelling
Wisselkoersbeleid: Maatregelen van de overheid die primair gericht zijn
op de beïnvloeding van de hoogte en / of de evolutie van de wisselkoers
WISSELKOERS- & Keuze tussen vast of vlottend wisselkoersstelsel (of een tussenvorm)
BETALINGSBALANS en het beleid dat binnen dit stelsel wordt gevoerd.
BELEID Betalingsbalansbeleid: Geheel van maatregelen genomen door een
overheid gericht op het streven naar een behoud of herstel van een
houdbaar betalingsbalanssaldo.
, Geheel of selectief blokkeren van prijzen of geheel van maatregelen om
PRIJSBELEID
de prijsvorming en het prijsniveau te beïnvloeden
Alle maatregelen die specifiek gericht zijn op de voorzieningen voor
ARBEIDSMARKTBEL
werklozen of die rechtstreeks genomen worden met het oog op de
EID
creatie van bijkomende arbeidsplaatsen.
= aanbodeconomisch beleid
STRUCTUREEL Alle maatregelen die gerich zijn op het verhogen van de efficiëntie, de
BELEID flexibiliteit en het dynamische van de economie en die vooral de
aanbodzijde en de potentiële economische groei beïnvloeden
