ORTHOPEDAGOGISCHE METHODEN EN
INTERVENTIES
INTRODUCTIE
CYCLUS VAN HET ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN
Niet statisch maar een cyclus in samenspraak met de cliënt.
DOEL: kwaliteit van leven van de cliënt door: Beginsituatie
- Onze basishouding en kwaliteit relatie
- Methodieken en interventies inzetten
Balans hiertussen
Evaluatiefase Doelenfase
METHODE-METHODIEK-METHODISCH AGOGISCH
HANDELEN
Methodiek
- Geheel van praktijkinzichten en stellingen
- Geeft voornamelijk een richting aan Uitvoeringsfase Voorbereidingsfase
Methode
- Geeft concreet aan hoe je het moet doen
- Dikwijls voorzien van een stappenplan
! Methodisch agogische handelen
- ‘professioneel handelen’
- Doelgericht -> doelstellingen (intentioneel)
- Systematisch -> stapsgewijs
- Planmatig -> aan de hand van een plan
- Bewust -> niet louter intuïtief
IMPLEMENTATIE VAN EEN METHODIEK
EEN NIEUWE METHODIEK OF METHODE
KOMST VAN EEN NIEUWE METHODIEK EN IMPLEMENTATIE
- Congress waar men naar toe is geweest -> gaat men daar mee aan de slag (soms niet het gepaste
moment)
- Trainer die personeelsleden bij traint
- Sterker indien ‘pilootproject’ gedragen door verschillende organisaties via train de trainer
- Eigen variatie van een methodiek
- Orthopedagoog of psycholoog die instaat voor de implementatie
- Via internationale universiteit of hogeschool naar Vlaanderen
WAAR LEREN WE NIEUWE METHODIEKEN
VTO – beleid v/d organisatie
- belang levenslang leren
- Vorming - training en opleiding = VTO
- Studiedagen/ congressen/ symposia -> intern organiseren of extern volgen (voor-en nadelen).
- Expertise delen bv informatiemarkt -> intern of extern.
- Deelnemen aan kenniscentra, netwerken en platformen.
- Zelfstudie – levenslang leren
ACHTERLIGGEND MENS- EN WERELDBEELD
Humanistisch
- de mens staat centraal, holistisch
- Gentle Teaching, ABCD, Timmers Ervaringsordeningen, Persoonlijke Toekomstplanning, Basale
Stimulatie
,Psychodynamisch
- Onbewuste en in het verleden
- LSCI, Dösen, Emotionele Ontwikkeling in Verbinding (De Belie)
Systeemtheoretisch
- mensen maken deel uit van systemen
- oplossingsgericht werken
Gedragstherapeutisch
- vooral gedrag en gedragsverandering
- Stop 4-7 programma.
Eclectisch model -> Vanuit verschillende kaders een nieuw geheel maken
TER AFWEGING BIJ DE IMPLEMENTATIE VAN EEN METHODIEK
- Is het relevant voor de doelgroep?
- Heeft het voldoende effectiviteit bewezen? Is er al onderzoek naar gedaan? Is het evidence based
?
- Is het recent? (sommige kunnen ouder zijn maar nog steeds duurzaam)
- Is het complementair met ons? Past het binnen onze visie en missie?
- Gaan we het volledig integreren of volledig of inspireren?
- Is er genoeg draagvlak? Gaan we ons team meekrijgen? Welk personeel hebben we nodig?
- Is de context op de hoogte? Zijn ze betrokken?
- Willen we investeren qua financiële middelen, accommodatie/materiaal en personeel?
- Is dit een goed tijdstip?
PREVENTIE
,ONTSTAANGESCHIEDENIS
Vanaf de 19e Eeuw, ontstaan in grote steden -> heel veel ziekten/gezondheidsproblemen.
- Onder invloed van het medisch succes bij het voorkomen van ziekten
- Breidde de gedachte van preventie zich uit naar de geestelijke gezondheidszorg.
Na de 2e wereldoorlog -> verschillende sectoren van het sociale werkveld heen.
DEFIENIËRING
Alle doelbewuste en systematische initiatieven die er op gericht zijn om problemen te voorkomen
Kenmerken
- Initiatieven
o Activiteiten die je bewust onderneemt
- Systematisch
o vooraf gaan uitstippelen (perkje voor trap)
o voorkomt een probleem via een vooraf bepaalde en doordachte weg
- Probleem voordoen
- Voorkomen
o Probleem naderen en je probeert te voorkomen dat het ook echt uitbarst
o Vragen hoe je dat een volgende keer kan voorkomen
- Doelbewust
o Initiatief uitdrukkelijk bedoeld is om een probleem te voorkomen
o Preventie is preventie als je kan aantonen dat het je bedoeling was om met dat initiatief een
probleem te voorkomen
Gaat over zowel
- Uitbouwen van protectieve/beschermende factoren
- Als het verwijden van bedreigende factoren
Preventief handelen op stage
- Observeren en benoemen van protectieve risicofactoren t.a.v. het cliëntsysteem (microniveau)
- Handelt adequaat tijdens problematische situaties -> actief mee aan de slag gaan
- Preventief handelen op micro- meso- en macroniveau
Signaleren: voorkomen van complexere problemen door te observeren
DE PREVENTIECYCLUS
7 actereenvolgende fasen die in de opzet en uitvoering van een preventieactiviteit worden doorlopen
Het model wordt gebruikt om
- preventieactiviteiten en -programma’s met elkaar vergelijken
- te bepalen in hoeverre bepaalde uitvoeringsactiviteiten staan met de afspraken.
Analytisch karakter Elu
-acU
ti
gp
ern
itvob
ySD
IA
sm
Od
h
- in de praktijk moet niet alle stappen in deze volgorde en op
deze wijze expliciet aan de orde komen
- men kan voorbouwen op een eerder programma
DE 7 STAPPEN
1. Analyse van het probleem
2. Doeleinden en doelgroep
3. Selectie en signalering
- op zoek naar de risicogroep, groepen waarbij problemen al in
een vroeg stadium betrokken zijn
4. Interventiemethode
- manier waarop de (dreigende) problematiek bij leden van de
doelgroep daadwerkelijk moet worden voorkomen of in een
vroeg stadium worden teruggedrongen
5. Organisatievorm van preventieve actie
- Gebruik van een netwerk van instellingen of richt men een nieuwe organisatie op
6. Uitvoering van preventieactiviteiten
, 7. Evaluatie van de preventieve activiteiten
- Wijze van uitvoering (procesevaluatie) kijken waarin de doelstellingen zijn bereikt (effectevaluatie)
-
Bv. vallen
1. Als oudere mensen vallen loopt dat slecht af -> daar moeten we iets aan doen
2. Richten op beiaarde mensen in WZC. Dat men daar veel meer bewust van is
3. Iedereen die betrokken is bewustzijn? Oorzaken van eventuele vallen?
4. Ludieke manier, flyers, langsgaan
5. Plan opmaken
6. Plan uitvoeren
7. Is men meer bewust en zijn er minder vallen
PREVENTIEMODELLEN
HET MODEL VAN CAPLAN
Basis model -> klassiek model
Primaire preventie
- Alle initiatieven die ervoor
zorgen dat een bepaald
probleem eenvoudigweg geen
kans krijgt om op te steken
- Versterken van beschermende
factoren
- Doelgroep -> de samenleving
Secundaire preventie
- Problemen aan de kiem te
smoren en ze niet te laten escaleren
- Aanpak is preciezer en doelgerichter
- Doelgroep -> risico mensen
Tertaire preventie
- Bestaande probleem niet laten escaleren en nieuwe bijkomende moeilijkheden de pas af te snijden
- Richt zich op degene die rechtstreeks en onmiddellijk met de problemen te maken hebben
- De schade wordt zo beperkt mogelijk gehouden en eventueel hersteld
- Doelgroep -> mensen in problemen
Curatie
- Oplossingsgericht aanpak van problemen
- Niet gericht op preventie maar op genezing
DE CAUTER – PREVENTIESCHEMA
Uitbreiding van Caplan -> de preventiedynamiek is niet expliciet zichtbaar
Tertiaire preventie
- waargemaakt door het nemen van defensieve of
inperkende maatregelen
Primaire of secundaire preventie
- offensieve maatregelen waarbij alternatieven
worden aangeboden of mogelijke gemaakt
Individuele preventie
- voorkomen dat iemand (dieper) in de problemen
komt
Structuurgerichte maatregelen
- Gericht op de groep/op de context/omgeving waarin de betrokkenen (met elkaar) leven en omgaan
- Algemene preventie
INTERVENTIES
INTRODUCTIE
CYCLUS VAN HET ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN
Niet statisch maar een cyclus in samenspraak met de cliënt.
DOEL: kwaliteit van leven van de cliënt door: Beginsituatie
- Onze basishouding en kwaliteit relatie
- Methodieken en interventies inzetten
Balans hiertussen
Evaluatiefase Doelenfase
METHODE-METHODIEK-METHODISCH AGOGISCH
HANDELEN
Methodiek
- Geheel van praktijkinzichten en stellingen
- Geeft voornamelijk een richting aan Uitvoeringsfase Voorbereidingsfase
Methode
- Geeft concreet aan hoe je het moet doen
- Dikwijls voorzien van een stappenplan
! Methodisch agogische handelen
- ‘professioneel handelen’
- Doelgericht -> doelstellingen (intentioneel)
- Systematisch -> stapsgewijs
- Planmatig -> aan de hand van een plan
- Bewust -> niet louter intuïtief
IMPLEMENTATIE VAN EEN METHODIEK
EEN NIEUWE METHODIEK OF METHODE
KOMST VAN EEN NIEUWE METHODIEK EN IMPLEMENTATIE
- Congress waar men naar toe is geweest -> gaat men daar mee aan de slag (soms niet het gepaste
moment)
- Trainer die personeelsleden bij traint
- Sterker indien ‘pilootproject’ gedragen door verschillende organisaties via train de trainer
- Eigen variatie van een methodiek
- Orthopedagoog of psycholoog die instaat voor de implementatie
- Via internationale universiteit of hogeschool naar Vlaanderen
WAAR LEREN WE NIEUWE METHODIEKEN
VTO – beleid v/d organisatie
- belang levenslang leren
- Vorming - training en opleiding = VTO
- Studiedagen/ congressen/ symposia -> intern organiseren of extern volgen (voor-en nadelen).
- Expertise delen bv informatiemarkt -> intern of extern.
- Deelnemen aan kenniscentra, netwerken en platformen.
- Zelfstudie – levenslang leren
ACHTERLIGGEND MENS- EN WERELDBEELD
Humanistisch
- de mens staat centraal, holistisch
- Gentle Teaching, ABCD, Timmers Ervaringsordeningen, Persoonlijke Toekomstplanning, Basale
Stimulatie
,Psychodynamisch
- Onbewuste en in het verleden
- LSCI, Dösen, Emotionele Ontwikkeling in Verbinding (De Belie)
Systeemtheoretisch
- mensen maken deel uit van systemen
- oplossingsgericht werken
Gedragstherapeutisch
- vooral gedrag en gedragsverandering
- Stop 4-7 programma.
Eclectisch model -> Vanuit verschillende kaders een nieuw geheel maken
TER AFWEGING BIJ DE IMPLEMENTATIE VAN EEN METHODIEK
- Is het relevant voor de doelgroep?
- Heeft het voldoende effectiviteit bewezen? Is er al onderzoek naar gedaan? Is het evidence based
?
- Is het recent? (sommige kunnen ouder zijn maar nog steeds duurzaam)
- Is het complementair met ons? Past het binnen onze visie en missie?
- Gaan we het volledig integreren of volledig of inspireren?
- Is er genoeg draagvlak? Gaan we ons team meekrijgen? Welk personeel hebben we nodig?
- Is de context op de hoogte? Zijn ze betrokken?
- Willen we investeren qua financiële middelen, accommodatie/materiaal en personeel?
- Is dit een goed tijdstip?
PREVENTIE
,ONTSTAANGESCHIEDENIS
Vanaf de 19e Eeuw, ontstaan in grote steden -> heel veel ziekten/gezondheidsproblemen.
- Onder invloed van het medisch succes bij het voorkomen van ziekten
- Breidde de gedachte van preventie zich uit naar de geestelijke gezondheidszorg.
Na de 2e wereldoorlog -> verschillende sectoren van het sociale werkveld heen.
DEFIENIËRING
Alle doelbewuste en systematische initiatieven die er op gericht zijn om problemen te voorkomen
Kenmerken
- Initiatieven
o Activiteiten die je bewust onderneemt
- Systematisch
o vooraf gaan uitstippelen (perkje voor trap)
o voorkomt een probleem via een vooraf bepaalde en doordachte weg
- Probleem voordoen
- Voorkomen
o Probleem naderen en je probeert te voorkomen dat het ook echt uitbarst
o Vragen hoe je dat een volgende keer kan voorkomen
- Doelbewust
o Initiatief uitdrukkelijk bedoeld is om een probleem te voorkomen
o Preventie is preventie als je kan aantonen dat het je bedoeling was om met dat initiatief een
probleem te voorkomen
Gaat over zowel
- Uitbouwen van protectieve/beschermende factoren
- Als het verwijden van bedreigende factoren
Preventief handelen op stage
- Observeren en benoemen van protectieve risicofactoren t.a.v. het cliëntsysteem (microniveau)
- Handelt adequaat tijdens problematische situaties -> actief mee aan de slag gaan
- Preventief handelen op micro- meso- en macroniveau
Signaleren: voorkomen van complexere problemen door te observeren
DE PREVENTIECYCLUS
7 actereenvolgende fasen die in de opzet en uitvoering van een preventieactiviteit worden doorlopen
Het model wordt gebruikt om
- preventieactiviteiten en -programma’s met elkaar vergelijken
- te bepalen in hoeverre bepaalde uitvoeringsactiviteiten staan met de afspraken.
Analytisch karakter Elu
-acU
ti
gp
ern
itvob
ySD
IA
sm
Od
h
- in de praktijk moet niet alle stappen in deze volgorde en op
deze wijze expliciet aan de orde komen
- men kan voorbouwen op een eerder programma
DE 7 STAPPEN
1. Analyse van het probleem
2. Doeleinden en doelgroep
3. Selectie en signalering
- op zoek naar de risicogroep, groepen waarbij problemen al in
een vroeg stadium betrokken zijn
4. Interventiemethode
- manier waarop de (dreigende) problematiek bij leden van de
doelgroep daadwerkelijk moet worden voorkomen of in een
vroeg stadium worden teruggedrongen
5. Organisatievorm van preventieve actie
- Gebruik van een netwerk van instellingen of richt men een nieuwe organisatie op
6. Uitvoering van preventieactiviteiten
, 7. Evaluatie van de preventieve activiteiten
- Wijze van uitvoering (procesevaluatie) kijken waarin de doelstellingen zijn bereikt (effectevaluatie)
-
Bv. vallen
1. Als oudere mensen vallen loopt dat slecht af -> daar moeten we iets aan doen
2. Richten op beiaarde mensen in WZC. Dat men daar veel meer bewust van is
3. Iedereen die betrokken is bewustzijn? Oorzaken van eventuele vallen?
4. Ludieke manier, flyers, langsgaan
5. Plan opmaken
6. Plan uitvoeren
7. Is men meer bewust en zijn er minder vallen
PREVENTIEMODELLEN
HET MODEL VAN CAPLAN
Basis model -> klassiek model
Primaire preventie
- Alle initiatieven die ervoor
zorgen dat een bepaald
probleem eenvoudigweg geen
kans krijgt om op te steken
- Versterken van beschermende
factoren
- Doelgroep -> de samenleving
Secundaire preventie
- Problemen aan de kiem te
smoren en ze niet te laten escaleren
- Aanpak is preciezer en doelgerichter
- Doelgroep -> risico mensen
Tertaire preventie
- Bestaande probleem niet laten escaleren en nieuwe bijkomende moeilijkheden de pas af te snijden
- Richt zich op degene die rechtstreeks en onmiddellijk met de problemen te maken hebben
- De schade wordt zo beperkt mogelijk gehouden en eventueel hersteld
- Doelgroep -> mensen in problemen
Curatie
- Oplossingsgericht aanpak van problemen
- Niet gericht op preventie maar op genezing
DE CAUTER – PREVENTIESCHEMA
Uitbreiding van Caplan -> de preventiedynamiek is niet expliciet zichtbaar
Tertiaire preventie
- waargemaakt door het nemen van defensieve of
inperkende maatregelen
Primaire of secundaire preventie
- offensieve maatregelen waarbij alternatieven
worden aangeboden of mogelijke gemaakt
Individuele preventie
- voorkomen dat iemand (dieper) in de problemen
komt
Structuurgerichte maatregelen
- Gericht op de groep/op de context/omgeving waarin de betrokkenen (met elkaar) leven en omgaan
- Algemene preventie
