Samenvatting Zorgtraject: Verworven Spraak En Taal, logopedisch deel (B-KUL-E0F47a)

Verworven spraak en taalontwikkeling :
logopedisch deel
Inhoudstafel
Afasie definitie 2
Afasie assessment 18
Afasie therapie 27
Dysartrie definitie 38
Dysartrie assessment 47
Dysartrie behandeling 53
Apraxie definitie 65
Apraxie assessment 71
Apraxie behandeling 77




1

,AFASIE

= verworven taalstoornis, veroorzaakt door hersenletsel, waarbij begrijpen en uiten van
gesproken en geschreven taal gestoord is
- Is dus niet bij geboorte aanwezig
- Geen spraakprobleem maar wel verwerking van taal die fout loopt
- Letsel moet in taaldominante hemisfeer liggen
o Meeste links
o 30% linkshandigen bilateraal of rechts
 Rechts = pragmatiek problemen
o 1/3 mensen CVA  taalprobleem (afasie) = prevalentie
o Incidentie = elke half uur 1 beroerte in België
OORZAKEN
- CVA (85%)
o Trombose + embolie = ischemisch  komt meer voor
o Hersenbloeding
- Trauma
- Hersentumor
- Infectie
- Degeneratieve ziekte (PPA)
o Binnen dementie
o Eerste problemen met taal en dan cognitieve problemen
Witte materie kan ook beschadigd worden
o = Verbinding tussen de verschillende regio’s
 Taal moeilijker herstellen want minder kans op plasticiteit
o Geen myelinesatie = moeilijker info doorgeven
GESCHIEDENIS AFASIE
Voor 1860
- Egyptenaren = ziel in hart
- Grieks-Romeinse periode tot late middeleeuwen
o 4 elementen (vuur, water, lucht, aarde)
o Plato (denken + taal in hoofd, gevoelens in hart) vs Aristoteles (denken in
hart)
o Ventriculaire theorie
- Renaissance tot 18de eeuw
o Ontwikkelingen geneeskunde
o Kerk veto tegen anatomisch onderzoek
 Descartes  ziel in glandula pinealis
e
- 19 eeuw: afasiologie
o Studie afasie: lokaal vs holistische modellen


2

,  Lokaal: frenologie van Gall (cerebrale localisatie functies)
 Holistisch: Pierre Flourens
 Hersendelen weg  impact vergelijkbaar ongeacht regio
 Er zit geen specialisatie in de hersenen
o Broca
 = grondlegger afasie
 Taal lokaal gerepresenteerd
 Patiënt tan
 Niks meer zeggen buiten ‘tan’
 Patient Lelong = 5 woorden
 Lokalisatie
 L post 2 derde inf frontale lob
o Motorische centrum taal
o Linker lateraliasite
 = Broca afasie
o Wernicke
 Patienten: problemen met begrijpen, spraak nog goed (niet even
coherent altijd)
 Lokalisatie
 Linker posterieur
 = Wernicke afasie
 Eerste classificatie afasiesyndromen
o Lichtheim
o Soms clustering symptomen




TAXONOMIEËN VAN SUBTYPES

- Parafasie (=ernaast spreken)
o Fonematisch  fout door taalprobleem
 Transpositie = verkeerde plaats
 Anticipatie = klank beïnvloed door latere klank
 Perseveratie = klank uit vorig woord/zelfde woord blijft meegaan
 Substitutie = klank vervangen
 Additie = extra klank
 Omissie = klank weg
o Verbale  woord vervangen door woord dat er mee in verband staat
 Semantische
o Neologisme  nieuwe woorden
- Grammaticale problemen

3

, o Agrammatisme – telegramstijl
 Heel vereenvoudigd of verarmd
 Korte zinnen : vooral inhoudswoorden, minder voornaamwoorden,
voegwoorden, lidwoorden
 Aaneenschakeling zelfstandige naamwoorden + soms niet
vervoegd werkwoord
 Langzaam
o Paragrammatisme
 Fouten toepassen grammaticale regels
 Normale snelheid + intonatie
 Lange, grammaticaal ingewikkelde zinnen + structuur fout
- Stereotypen
o Vaak eenzelfde woord/woordgroep/zin gebruiken
 Vaker gebruiken dan normaal
- Echolalie
o Herhaalt woorden of zinnen van gesprekspartner
- Perseveraties
o Herhalen voorafgaande activiteit of respons als niet meer van toepassing is
- Kritiek types afasie
o Geen rekening met linguïstische deelprocessen
o Symptomen
o Niet alle symptomen moeten er zijn om van syndroom te spreken
o Syndromen niet noodzakelijk stabiel over tijd
o Relatie met letsel niet eenduidig

Broca afasie
- = motorische afasie (productie probleem)
- Problemen productie
o Niet vloeiend
o Stereotypes + automatismen
 Automatismen = tot 10 tellen = blijven intact
 Zelf iets produceren is moeilijker
o Problemen gesloten klasse elementen
 Hulpwoorden, vs, voorzetsels, suffixen, lidwoorden,…
o Woordvindingsproblemen voor werkwoorden erger dan voor zelfstandige
naamwoorden
o Verminderde syntactische complexiteit
 Zin reduceren tot samenvoeging znw en niet vervoegde ww
o Fonematische parafasieën
- Auditief begrip
o Oke in dagdagelijkse conversaties

4